Blog «ΙΔΕΟπολις»
Ηλία Γιαννακόπουλου
Φ ι λ ο λ ό γ ο υ
* Όταν οι Πολιτικοί Ηγέτες (Ζελένσκι/Τραμπ) καταφεύγουν σε απρεπή μηνύματα-ευχές για τους πολιτικούς τους αντιπάλους και οι πολίτες-χρήστες του Διαδικτύου σε πολιτικές ύβρεις προς τους Πολιτικούς Ηγέτες τους.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα
α. «Οι ουρανοί ανοίγουν αυτή τη νύχτα και οι Ουκρανοί κάνουν μία μοναδική ευχή. Ας πεθάνει (ο Πούτιν) μπορεί να σκεφτόμαστε ο καθένας μας»
(Ζελένσκι)
β. «Ευτυχισμένα Χριστούγεννα σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των αποβρασμάτων της ριζοσπαστικής αριστεράς που κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν για να καταστρέψουν τη χώρα μας, αλλά αποτυγχάνουν εντελώς»
(Τραμπ)
Ρητορικά ερωτήματα
Ποιος είπε πως στην περίοδο των Χριστουγέννων οι άνθρωποι ανταλλάσσουν μεταξύ τους ευχές και μηνύματα πλημμυρισμένα από αγάπη και συγχώρεση;
Ποιος ισχυρίζεται πως οι Πολιτικοί Ηγέτες μας δεν διαχειρίζονται μόνον τις τύχες των λαών τους, αλλά διαπαιδαγωγούν ταυτόχρονα με τον λόγο και τις πράξεις τους;
Ποιος υποστηρίζει πως ο ύμνος των αγγέλων «και επί Γης Ειρήνη» συνιστά την κορυφαία διακονία αλλά και προτροπή του Χριστού προς τους ανθρώπους;
Ποιος, αλήθεια, μπορεί ακόμη να επιχειρηματολογεί υπέρ της διαχρονικότητας της συμβουλής του Χριστού για τον αποτελεσματικότερο τρόπο ειρηνικής συμβίωσης μεταξύ ανθρώπων και λαών;
«…Εγώ δε λέγω υμίν, αγαπάτε τους εχθρούς υμών, ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς, καλώς ποιείτε τοις μισούσιν υμάς.
Και προσεύχεσθε υπέρ των επηρεαζόντων υμάς και διωκόντων υμάς,
όπως γένησθε υιοί του Πατρός υμών του εν ουρανοίς…»
Η έκπληξη και η απογοήτευση
Διάβασα και ξαναδιάβασα τα μηνύματα-ευχές (χριστουγεννιάτικες, εννοείται) των Ζελένσκι και Τραμπ και δεν το πίστευα.
Αποκλείεται, έλεγα μέσα μου. Κάποιο λάθος στη μετάφραση έγινε ή αποδόθηκαν λανθασμένα – ή καθ’ υπερβολή – οι επίμαχες λέξεις («να πεθάνει», «αποβράσματα»).
Δεν γίνεται τέτοιες «άγιες μέρες» δύο χριστιανοί Ηγέτες να διατυπώνουν τέτοιες ευχές.
Αν οι ίδιοι οι Ηγέτες εκφράζονται έτσι για τους αντιπάλους ή εχθρούς τους, τι μπορούμε τότε να περιμένουμε από το πλήθος;
Κατανόηση, αλλά όχι αποδοχή
Κανείς φυσικά δεν περίμενε από τον Ζελένσκι να προσεύχεται για τη ζωή και την υγεία του Πούτιν.
Ούτε και από τον Τραμπ να συγχωρεί τη ριζοσπαστική αριστερά των ΗΠΑ.
Γιατί, όμως, τόση τοξικότητα στη διατύπωση ενός χριστουγεννιάτικου μηνύματος;
Λέξεις που ίσως θα μπορούσαν να ειπωθούν – έστω δύσκολα – σε μια συνέντευξη, ποτέ όμως σε ένα μήνυμα εορταστικό.
Οι Ηγέτες οφείλουν να λειτουργούν πυροσβεστικά στην οργή των πολιτών, όχι να τη φουντώνουν.
Οι λέξεις «να πεθάνει» και «αποβράσματα» πυροδοτούν λανθάνοντα μίση και γεννούν επιθετικές συμπεριφορές.
Η «ειλικρίνεια» ως άλλοθι
Ίσως κάποιοι να πουν πως οι Ηγέτες μίλησαν ειλικρινά, αδιαφορώντας για τον καθωσπρεπισμό του αξιώματός τους.
Ίσως άλλοι να θεωρήσουν πως εξέφρασαν ανόθευτα τα συναισθήματα των οπαδών τους.
Τουλάχιστον ήταν ειλικρινείς με την ιδεολογία, τα συναισθήματα και το ήθος τους.
Ήταν κι αυτή μία στάση.
«Νιώθεται», όπως λέει κι ο Καβάφης.
Η τοξικότητα στο Διαδίκτυο
Δεν ήταν όμως μόνο το ύφος των Ηγετών που ξάφνιασε αρνητικά.
Παρόμοια φαινόμενα λεκτικής τοξικότητας κατέκλυσαν το Διαδίκτυο με αφορμή τα αγροτικά μπλόκα.
Οι χαρακτηρισμοί εναντίον του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης σοκάρουν για την έντασή τους.
Πού κρυβόταν τόση οργή και βρήκε τώρα διέξοδο χωρίς φίλτρα;
Η πολιτική ορθότητα δεν μας επιτρέπει να παραθέσουμε παραδείγματα.
Όμως το φαινόμενο ανησυχεί.
Προειδοποίηση και ευθύνη
Οι ειδικοί της Κοινωνικής Ψυχολογίας έχουν πολλά να πουν.
Όμως και η πολιτική εξουσία οφείλει να δράσει «πριν το ποτάμι γίνει χείμαρρος».
Γιατί όταν:
-
κυριαρχεί ο θυμός,
-
οι κραυγές αντικαθιστούν τα επιχειρήματα,
-
οι ύβρεις επισκιάζουν τις προτάσεις,
τότε όλοι χάνουν.
Οι ισοπεδωτικοί αφορισμοί και ο άγονος καταγγελτικός λόγος, όταν δεν συνοδεύονται από λύσεις, κρύβουν φόβο και ανασφάλεια και δικαιώνουν το:
«Ουρλιάζεις, επειδή φοβάσαι»
Ευχή και προσδοκία
Ο πολιτικός – και όχι μόνο – διάλογος (διαδικτυακός…)
να ξαναβρεί την παιδαγωγική του λειτουργία, αποβάλλοντας κάθε τοξικό στοιχείο.
Γιατί η τοξικότητα δεν δηλητηριάζει μόνο τον δέκτη,
αλλά και τον ίδιο τον πομπό.
