Μια διατροφή που συνδυάζει δύο βραβευμένα διατροφικά πρότυπα φαίνεται ότι μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση βασικών δομών του εγκεφάλου κατά περισσότερο από δύο χρόνια, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Το διατροφικό αυτό μοντέλο, με επίκεντρο την υγεία του εγκεφάλου, ονομάζεται Mediterranean-DASH Diet Intervention for Neurodegenerative Delay, ή αλλιώς διατροφή MIND. Πρόκειται για έναν συνδυασμό των πιο ωφέλιμων για τον εγκέφαλο στοιχείων της Μεσογειακής διατροφής και της γνωστής καρδιοπροστατευτικής δίαιτας DASH, η οποία περιορίζει την κατανάλωση αλατιού.
Παρότι και οι τρεις διατροφές βασίζονται κυρίως σε φυτικά τρόφιμα και παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες, η διατροφή MIND δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε συγκεκριμένες τροφές που θεωρείται ότι μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας: μούρα, όσπρια, πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ψάρια, πουλερικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς. Αντίθετα, τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, όπως τυρί, βούτυρο, κόκκινο κρέας και τηγανητά, περιορίζονται σημαντικά.
«Οι άνθρωποι που ακολουθούσαν πιο πιστά τη διατροφή MIND φάνηκε να παρουσιάζουν πιο αργή γήρανση της δομής του εγκεφάλου σε μια περίοδο παρακολούθησης περίπου 12 ετών», ανέφερε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Changzheng Yuan, σε μήνυμά του.
«Ειδικότερα, εμφάνισαν πιο αργή απώλεια φαιάς ουσίας, δηλαδή του τμήματος του εγκεφάλου που περιέχει πολλά από τα νευρικά κύτταρα που σχετίζονται με τη μνήμη, τη σκέψη και τη λήψη αποφάσεων», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τη μελέτη, κάθε αύξηση κατά τρεις μονάδες στην προσήλωση στη διατροφή MIND συνδέθηκε με 20% μικρότερη συρρίκνωση της φαιάς ουσίας, κάτι που αντιστοιχεί σε καθυστέρηση της εγκεφαλικής γήρανσης κατά περίπου 2,5 χρόνια.
Τόσο η Μεσογειακή διατροφή όσο και η διατροφή MIND έχουν συνδεθεί από προηγούμενες έρευνες με βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης Alzheimer. Τα νέα ευρήματα ενισχύουν περαιτέρω αυτή τη σύνδεση, προσφέροντας «επιπλέον υποστήριξη στην κατανάλωση ενός διατροφικού προτύπου τύπου Μεσογειακής διατροφής», όπως σημείωσε ο διακεκριμένος ερευνητής διατροφής Walter Willett, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Επηρεάζεται και άλλη κρίσιμη δομή του εγκεφάλου
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, ανέλυσε τα διατροφικά δεδομένα περισσότερων από 1.600 ενηλίκων που συμμετείχαν σε παρακλάδι της γνωστής Framingham Heart Study — μιας πολυετούς έρευνας που εξετάζει τους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.
Οι συμμετέχοντες, με μέσο όρο ηλικίας τα 60 έτη και χωρίς ιστορικό εγκεφαλικού ή άνοιας, παρακολουθήθηκαν για περίπου 12 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συμπλήρωναν ερωτηματολόγια διατροφής, υποβάλλονταν σε τακτικές ιατρικές εξετάσεις και πραγματοποίησαν τουλάχιστον δύο μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου.
Πέρα από τη μειωμένη απώλεια φαιάς ουσίας, οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν πιο πιστά τη διατροφή MIND εμφάνισαν και πιο αργή διεύρυνση των κοιλιών του εγκεφάλου — των χώρων που περιέχουν εγκεφαλονωτιαίο υγρό και τείνουν να μεγαλώνουν όσο ο εγκεφαλικός ιστός συρρικνώνεται με την ηλικία.
Για κάθε αύξηση τριών μονάδων στην προσήλωση στη διατροφή, η διεύρυνση των κοιλιών μειωνόταν κατά 8%, κάτι που αντιστοιχεί σε μείωση της «ηλικίας» του εγκεφάλου κατά περίπου ένα έτος. Η αύξηση του μεγέθους των κοιλιών, ιδιαίτερα μετά τα 60, αποτελεί ένδειξη εγκεφαλικής ατροφίας που σχετίζεται με τη νόσο Alzheimer και τη γνωστική έκπτωση.
Περιορισμοί της μελέτης
Η μελέτη είναι παρατηρητική και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας-αποτελέσματος, όπως εξήγησε ο David Katz, ειδικός στην προληπτική και στον τρόπο ζωής ιατρική.
Επιπλέον, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο της «αντίστροφης αιτιότητας» — δηλαδή ότι άτομα με πιο υγιή εγκεφαλική λειτουργία είναι εκείνα που κάνουν καλύτερες διατροφικές επιλογές.
«Με άλλα λόγια, άνθρωποι με πιο υγιή εγκεφαλική δομή μπορεί απλώς να τρέφονται καλύτερα», σημείωσε. «Ωστόσο, το πιο προφανές συμπέρασμα — ότι η καλή διατροφή ωφελεί τον εγκέφαλο — παραμένει το πιο πιθανό».
Ο ρόλος συγκεκριμένων τροφών
Η ανάλυση έδειξε ότι τα μούρα και τα πουλερικά είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στην επιβράδυνση της εγκεφαλικής γήρανσης. Τα μούρα επιβράδυναν τη διεύρυνση των κοιλιών, ενώ τα πουλερικά σχετίστηκαν τόσο με μικρότερη απώλεια φαιάς ουσίας όσο και με περιορισμό της διεύρυνσης.
«Τα μούρα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά και άλλες βιοδραστικές ουσίες, ενώ τα πουλερικά προσφέρουν πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας», ανέφερε η βασική συγγραφέας Hui Chen.
Αντίθετα, η αυξημένη κατανάλωση γλυκών και τηγανητών fast food συνδέθηκε με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, τα τρόφιμα αυτά σχετίστηκαν με ταχύτερη διεύρυνση των κοιλιών, ενώ τα γλυκά με μεγαλύτερη φθορά στον ιππόκαμπο — την περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται στενά με τη μνήμη.
Τα απρόσμενα ευρήματα
Η μελέτη κατέγραψε και ορισμένα απροσδόκητα αποτελέσματα: η κατανάλωση τυριού φάνηκε να έχει προστατευτική επίδραση, ενώ η υψηλότερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης συνδέθηκε με ταχύτερη μείωση της φαιάς ουσίας.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα αυτά πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Όπως εξήγησε η Chen, η κατανάλωση τυριού είναι ήδη πολύ περιορισμένη στη διατροφή MIND, επομένως δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι το ίδιο το τυρί προστατεύει τον εγκέφαλο.
Όσον αφορά τα δημητριακά, ο Yuan σημείωσε ότι τα προϊόντα που θεωρούνταν «ολικής άλεσης» τη δεκαετία του 1990 ενδέχεται να μην πληρούν τα σημερινά διατροφικά πρότυπα.
Η μεγάλη εικόνα
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πρέπει να εστιάζουμε υπερβολικά σε μεμονωμένα τρόφιμα.
«Θα ήμουν προσεκτική στο να περιορίσουμε το μήνυμα σε λίγες τροφές», τόνισε η Chen. «Αυτό που φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Οι τροφές καταναλώνονται μαζί και οι συνδυαστικές τους επιδράσεις μπορεί να είναι πιο σημαντικές από τη συμβολή μιας μόνο τροφής».
Πηγή: CNN
