Μια εκτεταμένη αμερικανική επιστημονική μελέτη αναδεικνύει έναν λιγότερο προφανή, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα που φαίνεται να σχετίζεται με την υγεία: την οικογενειακή κατάσταση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα άτομα που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου, υπογραμμίζοντας τον ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικές συνθήκες, τα δίκτυα υποστήριξης και η πρόσβαση στην πρόληψη.
Συνήθως, όταν γίνεται λόγος για τον καρκίνο, η προσοχή στρέφεται σε παράγοντες όπως το κάπνισμα, η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, η κληρονομικότητα ή η πρόσβαση σε ιατρικές εξετάσεις. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Research Communication, δείχνει ότι και η οικογενειακή κατάσταση μπορεί να συνδέεται ουσιαστικά με τη συχνότητα εμφάνισης της νόσου.
Όπως επισημαίνουν η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, το εύρημα δεν σημαίνει ότι ο γάμος λειτουργεί προστατευτικά με άμεσο τρόπο. Αντίθετα, η οικογενειακή κατάσταση φαίνεται να αντανακλά ένα ευρύτερο πλέγμα παραγόντων, όπως οι καθημερινές συνήθειες, η ψυχολογική και κοινωνική στήριξη, η οικονομική σταθερότητα και η επαφή με υπηρεσίες υγείας.
Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα από 12 πολιτείες των ΗΠΑ για την περίοδο 2015–2022 και περιέλαβε περισσότερα από 4,2 εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου. Οι ερευνητές συνέκριναν άτομα που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ με όσους είχαν υπάρξει έγγαμοι σε κάποια φάση της ζωής τους.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: οι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ εμφάνιζαν έως και 68% υψηλότερη συχνότητα καρκίνου, ενώ στις γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 85%. Η τάση αυτή παρατηρήθηκε σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, αλλά και σε ποικίλες φυλετικές και εθνοτικές κατηγορίες, ενώ γινόταν πιο έντονη με την πάροδο της ηλικίας.
Σε επίπεδο συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, στους άνδρες η μεγαλύτερη απόκλιση καταγράφηκε στον καρκίνο του πρωκτού, ενώ στις γυναίκες στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Σημαντικές διαφορές εντοπίστηκαν επίσης σε καρκίνους που σχετίζονται με λοιμώξεις, το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ. Αντίθετα, μικρότερες ήταν οι αποκλίσεις σε καρκίνους όπως του θυρεοειδούς, του προστάτη και, σε μικρότερο βαθμό, του μαστού.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν υπάρχει άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ γάμου και μειωμένου κινδύνου καρκίνου. Ωστόσο, ο γάμος συχνά συνοδεύεται από πιο σταθερές συνθήκες ζωής, λιγότερες επιβλαβείς συμπεριφορές και μεγαλύτερη υποστήριξη. Ένας σύντροφος μπορεί να ενθαρρύνει την πρόληψη, να υπενθυμίζει ιατρικούς ελέγχους ή να συμβάλλει στην έγκαιρη αναζήτηση φροντίδας — παράγοντες που σε βάθος χρόνου επηρεάζουν σημαντικά την υγεία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι κοινωνικές ανισότητες που αποτυπώνονται στα δεδομένα. Για παράδειγμα, οι μαύροι άνδρες που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ εμφάνιζαν τα υψηλότερα συνολικά ποσοστά καρκίνου, γεγονός που συνδέεται με ευρύτερους παράγοντες όπως η οικονομική ανισότητα, ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι διαφορές στην πρόσβαση σε πόρους και σταθερές σχέσεις.
Στις γυναίκες, η συσχέτιση ήταν εξίσου έντονη και μάλιστα πιο σταθερή μεταξύ διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων. Το εύρημα αυτό αμφισβητεί την αντίληψη ότι τα οφέλη του γάμου στην υγεία αφορούν κυρίως τους άνδρες, δείχνοντας ότι και οι γυναίκες επηρεάζονται σημαντικά — πιθανώς μέσω παραγόντων όπως οι αναπαραγωγικές επιλογές, η προληπτική φροντίδα και η συνολική κοινωνική επιβάρυνση.
Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η οικογενειακή κατάσταση δεν αντικατοπτρίζει απαραίτητα την ποιότητα των σχέσεων. Κάποιος μπορεί να μην έχει παντρευτεί αλλά να διαθέτει ισχυρό υποστηρικτικό δίκτυο, ενώ ένας γάμος δεν εγγυάται πάντα συναισθηματική σταθερότητα ή ευεξία. Επιπλέον, η έλλειψη στοιχείων για παράγοντες όπως το εισόδημα, η εκπαίδευση ή οι συνήθειες υγείας δεν επιτρέπει την πλήρη ερμηνεία των διαφορών.
Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η υγεία δεν διαμορφώνεται μόνο από βιολογικούς παράγοντες, αλλά και από το κοινωνικό περιβάλλον. Η μοναξιά, η οικονομική ανασφάλεια, η περιορισμένη πρόσβαση στην πρόληψη και η έλλειψη υποστήριξης μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.
