Προς το τέλος της χρονιάς, πολλοί από εμάς δεσμευόμαστε σε φιλόδοξους, συγκεκριμένους στόχους, όπως να μειώσουμε στο μισό τον χρόνο που περνάμε μπροστά σε οθόνες ή να τρέχουμε πέντε χιλιόμετρα κάθε πρωί.
Αυτή η προσέγγιση, όμως, συχνά γυρίζει μπούμερανγκ, σύμφωνα με τη νευροεπιστήμονα Anne-Laure Le Cunff.
Οι γραμμικοί στόχοι σαν κι αυτούς είναι δημοφιλείς επειδή προσφέρουν στους ανθρώπους «την ψευδαίσθηση της βεβαιότητας», σύμφωνα με τη Le Cunff, συγγραφέα του βιβλίου Tiny Experiments: How to Live Freely in a Goal-Obsessed World.
«Μας κάνουν να νιώθουμε ότι έχουμε τον έλεγχο, γιατί πιστεύουμε ότι αν έχουμε ένα ξεκάθαρο όραμα και ένα ξεκάθαρο πλάνο, και αν εκτελέσουμε αυτό το πλάνο, τότε θα πετύχουμε», λέει στο CNBC Make It.
Όμως η πραγματική ζωή σπάνια ακολουθεί τα καλύτερα σχέδιά μας, γι’ αυτό και τόσοι άνθρωποι καταλήγουν να επαναλαμβάνουν τις πρωτοχρονιάτικες αποφάσεις τους «ξανά και ξανά, κάθε χρόνο», χωρίς να σημειώνουν πρόοδο, επισημαίνει.
Αντί γι’ αυτό, προτείνει να προσεγγίζουμε τους στόχους μας με μια «πειραματική νοοτροπία». Όπως ακριβώς οι επιστήμονες συλλέγουν δεδομένα και χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα για να καθορίσουν τις επόμενες επιλογές τους, «μπορείς να κάνεις ακριβώς το ίδιο με την καριέρα σου και τη ζωή σου γενικότερα».
Αν ελπίζεις να ξεκινήσεις μια νέα ρουτίνα φέτος, η Le Cunff προτείνει να κάνεις «μικρά πειράματα» με τις συνήθειες που θέλεις να δοκιμάσεις, αντί να θέτεις μεγαλεπήβολους και μη ρεαλιστικούς στόχους.
Πώς να δημιουργήσεις ένα «μικρό πείραμα»
Τα μικρά πειράματα ακολουθούν έναν πολύ απλό τύπο, σύμφωνα με τη Le Cunff:
«Θα [κάνω την πράξη Χ] για [χρονική διάρκεια Υ]».
Μερικά παραδείγματα θα μπορούσαν να είναι:
«Θα γράφω 250 λέξεις κάθε μέρα για δύο εβδομάδες» ή «Θα βγαίνω για περπάτημα στο διάλειμμα του μεσημεριανού μου κάθε μέρα για έναν μήνα».
Ένα από τα αγαπημένα παραδείγματα της Le Cunff είναι:
«Δεν θα παίρνω το κινητό μου στο υπνοδωμάτιο για μία εβδομάδα».
Ένα καλό μικρό πείραμα πληροί τέσσερα κριτήρια, σύμφωνα με τη Le Cunff: πρέπει να είναι «σκόπιμο, εφαρμόσιμο, συνεχές και μετρήσιμο».
Για να είναι σκόπιμο, το πείραμα πρέπει να αφορά κάτι για το οποίο είσαι «βαθιά περίεργος», λέει η Le Cunff, ενώ ένα εφαρμόσιμο πείραμα είναι εκείνο που μπορείς να κάνεις «αμέσως, με τους πόρους που έχεις αυτή τη στιγμή».
Είναι κρίσιμο το πείραμα να γίνεται συνεχόμενα, ώστε να συλλεχθούν επαρκή δεδομένα, εξηγεί, και η καταγραφή της συνέπειάς σου θα σε βοηθήσει να διαπιστώσεις πόσο καλά λειτουργεί το πείραμα για εσένα.
Το κλειδί είναι να «αναστείλεις την κριτική σου μέχρι να ολοκληρώσεις το πείραμα», λέει η Le Cunff. Το να δοκιμάζεις κάτι καινούργιο μπορεί να είναι άβολο, αλλά αυτό αποτελεί μέρος της διαδικασίας.
Αφού ολοκληρωθεί το πείραμα, μπορείς να αποφασίσεις αν θέλεις ή όχι να ενσωματώσεις αυτή τη δράση στην καθημερινότητά σου. «Μπορείς στην πραγματικότητα να χρησιμοποιήσεις τα πειράματα ως πύλη για να ανακαλύψεις νέες συνήθειες που σου ταιριάζουν», λέει η Le Cunff.
Γιατί αυτή η προσέγγιση λειτουργεί
Πολλοί από εμάς έχουμε την τάση «να θέλουμε πάντα τη μεγαλύτερη, πιο εντυπωσιακή, πιο φιλόδοξη εκδοχή ενός στόχου», λέει η Le Cunff, αλλά αυτή η νοοτροπία κρύβει αρκετές παγίδες. Καταρχάς, μακροπρόθεσμοι στόχοι όπως «θα γυμνάζομαι κάθε μέρα όλο τον χρόνο» ή «θα διαβάζω ένα βιβλίο την εβδομάδα» είναι συχνά «υπερβολικά αγχωτικοί ή μη ρεαλιστικοί».
Το να ανακοινώνεις τον εντυπωσιακό σου στόχο σε άλλους δίνει στον εγκέφαλό σου «μια μεγάλη δόση ντοπαμίνης», λέει η Le Cunff, αλλά αυτό μπορεί παραδόξως να μειώσει το κίνητρό σου να τον πετύχεις. Άλλωστε, «έχουμε ήδη πάρει την ανταμοιβή, όταν οι άλλοι μας λένε “ουάου, είσαι τόσο δυνατός, είσαι τόσο φιλόδοξος”».
Αντίθετα, το να πεις στους άλλους «θα κάνω τζόκινγκ δύο φορές την εβδομάδα για έναν μήνα» μπορεί να ακούγεται λιγότερο εντυπωσιακό από το «θα τρέχω κάθε μέρα για τον επόμενο χρόνο», όμως «στο τέλος παίρνεις τη σωστή, υγιή δόση ντοπαμίνης από το γεγονός ότι όντως έκανες αυτό που είχες πει», λέει η Le Cunff.
Τα μικρά πειράματα βοηθούν τους ανθρώπους να μετακινηθούν από μια νοοτροπία προσανατολισμένη στο αποτέλεσμα σε μια πιο περίεργη, διερευνητική στάση. Με αυτή την οπτική, «η επιτυχία δεν είναι να φτάσεις σε ένα συγκεκριμένο ορόσημο που έχεις ορίσει εκ των προτέρων. Επιτυχία είναι να μάθεις κάτι καινούργιο», καταλήγει.
