Αφού έγραψα το πρώτο μου βιβλίο, Taking Stock, πέρασα μήνες μιλώντας σε συνέδρια για το τι μπορούν να μας διδάξουν οι άνθρωποι που βρίσκονται στο τέλος της ζωής τους σχετικά με τα χρήματα και τη ζωή.
Το βιβλίο βασιζόταν σε δύο βασικές ιδέες: Πρώτον, πρέπει να ορίσουμε την αίσθηση σκοπού, την ταυτότητά μας και τις σχέσεις μας. Στη συνέχεια, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις έννοιες για να χτίσουμε μια πορεία προς την οικονομική ανεξαρτησία.
Σκοπός των ομιλιών μου ήταν να εμπνεύσουν, να ρίξουν φως στις οικονομικές δυσκολίες με ελπίδα και σαφήνεια. Ωστόσο, ξανά και ξανά, μετά από μια παρουσίαση, κάποιος με πλησίαζε — όχι εμπνευσμένος, αλλά απογοητευμένος, και μερικές φορές ακόμη και θυμωμένος.
Την πρώτη φορά που συνέβη, το θεώρησα μια εξαίρεση. Σίγουρα οι ομιλίες μου ήταν ενθαρρυντικές. Όμως καθώς συνέχιζε να συμβαίνει, συνειδητοποίησα ότι είχα πέσει πάνω σε ένα δύσκολο και καθολικό πρόβλημα: το να βρει κανείς τον σκοπό της ζωής του είναι πολύ πιο δύσκολο απ’ όσο παραδέχονται οι περισσότεροι.
Οι άνθρωποι πίστευαν ότι ο σκοπός είναι σημαντικός, όμως οι περισσότεροι είχαν περάσει χρόνια προσπαθώντας να τον ορίσουν και ένιωθαν μπλοκαρισμένοι σε κάθε βήμα. Δεν είχαν ιδέα πώς θα μπορούσε να μοιάζει ο σκοπός στη δική τους ζωή, και η απογοήτευση ήταν εμφανής. Κάποιοι το έλεγαν ξεκάθαρα:
«Σταμάτα να μου λες να βρω τον σκοπό μου! Προσπαθώ εδώ και χρόνια και αρχίζω να πιστεύω ότι δεν υπάρχει!»
Αυτές οι στιγμές αποκάλυψαν μια σκληρή πραγματικότητα: η έρευνα δείχνει ότι το να έχει κανείς αίσθηση σκοπού είναι ευεργετικό, όμως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ιδέα πώς να την καλλιεργήσουν. Μετά από αμέτρητες συζητήσεις, συνεδρίες καθοδήγησης και έρευνα, κατέληξα σε μια κρίσιμη συνειδητοποίηση: τον σκοπό δεν τον βρίσκεις — τον χτίζεις.
Αλλά η δημιουργία σκοπού δεν είναι τυχαία. Ξεκινά ανακαλύπτοντας τι σε κάνει να ζωντανεύεις, εκείνες τις λεπτές εσωτερικές «προσκλήσεις» που σε τραβούν προς κάτι. Τα αποκαλώ άγκυρες σκοπού. Είναι οι δραστηριότητες, οι στιγμές ή οι εμπειρίες που πυροδοτούν την περιέργεια, τη χαρά ή την ενέργεια στη ζωή σου.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ανακαλύψει κανείς αυτές τις άγκυρες σκοπού — ανασκόπηση μεταμελειών, επιστροφή στις χαρές της παιδικής ηλικίας ή απομάκρυνση από ό,τι σε εξαντλεί. Όταν όμως όλα αυτά δεν αποδίδουν, στρέφομαι σε μια μέθοδο που αποκαλώ Spaghetti Method. Είναι απλή και πρακτική: αν δεν ξέρεις τι σε κινητοποιεί, δοκίμασε μια σειρά από μικρά πειράματα.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει να κάνεις πράγματα που συνήθως δεν κάνεις. Να λες «ναι» σε ανθρώπους στους οποίους συνήθως θα έλεγες «όχι». Να αναλαμβάνεις δραστηριότητες που σε κάνουν να νιώθεις λίγο άβολα ή που βρίσκονται πέρα από τις τρέχουσες δεξιότητές σου. Να βουτάς στο άγνωστο. Ίσως να πας για πεζοπορία με έναν νέο φίλο, να κάνεις αλεξίπτωτο από αεροπλάνο ή να επισκεφθείς ένα τοπικό φεστιβάλ κόμικς με τον γείτονά σου.
Ο στόχος δεν είναι η άνεση. Είναι η έκθεση σε νέες εμπειρίες. Κάθε νέα εμπειρία είναι μια ευκαιρία να ανακαλύψεις κάτι που πυροδοτεί ενδιαφέρον ή χαρά.
Προτείνω να δεσμεύεσαι σε μερικά από αυτά τα μικρά πειράματα κάθε μήνα. Πέρασε μια μέρα πλήρως αφοσιωμένος σε μια νέα δραστηριότητα. Στο τέλος της ημέρας, κάνε στον εαυτό σου μερικές απλές ερωτήσεις:
-
Νιώθω πιο ζωντανός;
-
Έμαθα κάτι νέο που με ενθουσιάζει;
-
Συνδέθηκα με κάποιον με ουσιαστικό τρόπο;
-
Θα μου άρεσε να το ξανακάνω αύριο, την επόμενη εβδομάδα ή τον επόμενο μήνα;
Η ευφυΐα της Spaghetti Method βρίσκεται στο ότι μειώνει την πίεση. Η αναζήτηση σκοπού συχνά μοιάζει σαν κάτι με τεράστιο βάρος, όμως εδώ δεν έχεις σχεδόν τίποτα να χάσεις. Μόνο λίγο χρόνο και περιέργεια. Είτε σου αρέσει η εμπειρία είτε όχι.
Αν σου αρέσει η δραστηριότητα, μπορεί να γίνει μια άγκυρα σκοπού. Ίσως λάτρεψες εκείνη τη βόλτα με ποδήλατο με φίλους. Τι ακολουθεί; Μια ακόμη βόλτα; Να γραφτείς σε μια λέσχη ποδηλασίας; Να ερευνήσεις νέα ποδήλατα υψηλών επιδόσεων; Να υποστηρίξεις τοπικούς αγώνες; Οι δυνατότητες επεκτείνονται φυσικά.
Ο σκοπός δεν προορίζεται να είναι σπάνιος, περίπλοκος ή απόλυτος. Χτίζεται γύρω από αυτές τις άγκυρες, σταδιακά και συνειδητά. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι να εντοπίσεις τι θα μπορούσε να σε κάνει να ζωντανέψεις. Είναι να βρεις το θάρρος να το δοκιμάσεις.
Η Spaghetti Method μετατρέπει τη δράση από κάτι τρομακτικό σε κάτι διαχειρίσιμο. Αντικαθιστά την απογοήτευση με πειραματισμό και τη θεωρία με εμπειρία. Μέσα από δοκιμή, αναστοχασμό και επανάληψη, αρχίζεις να ανακαλύπτεις τις δραστηριότητες που φέρνουν σταθερά νόημα στη ζωή σου.
Ο σκοπός προκύπτει από τη συμμετοχή, την περιέργεια και την προθυμία να εξερευνήσεις — όχι από το να περιμένεις μια ξαφνική στιγμή διαύγειας. Κάθε μικρό πείραμα είναι ένα βήμα μπροστά, μια ευκαιρία να ανακαλύψεις τι πραγματικά σου ταιριάζει. Με τον χρόνο, αυτές οι εμπειρίες συσσωρεύονται, δημιουργώντας μια ζωή γεμάτη σύνδεση, ενεργή συμμετοχή και νόημα.
Έτσι, αν δυσκολεύεσαι να ορίσεις τον σκοπό σου, σταμάτα να τον ψάχνεις και ξεκίνα να πειραματίζεσαι. Άφησε τη ζωή να σε καθοδηγήσει μέσα από το «σπαγγέτι»: χαοτικό, ποικιλόμορφο και γεμάτο εκπλήξεις. Οι άγκυρες σκοπού σου σε περιμένουν — και η πρώτη μπορεί να βρίσκεται ακριβώς στη γωνία.
Ο Jordan Grumet, M.D., ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και στο Πανεπιστήμιο Northwestern. Είναι συγγραφέας του βιβλίου The Purpose Code.
Πηγή: Psychology Today
