Γράφει ο Ian Kerner
Περπατάτε συνεχώς «σε τεντωμένο σκοινί». Αποφεύγετε ο ένας τον άλλον. Καταπιέζετε όσα πραγματικά θέλετε να πείτε. Αν αυτές οι συμπεριφορές σας φαίνονται γνώριμες, τότε η σχέση σας ίσως να μην είναι συναισθηματικά ασφαλής.
Για πολλά ζευγάρια, μια δύσκολη συζήτηση μοιάζει με ναρκοπέδιο — και μέχρι να φτάσουν στο γραφείο μου, η σχέση τους έχει συχνά ήδη περάσει από πολλές «εκρήξεις». Ακόμη και στις πρώτες συνεδρίες, ο ένας σύντροφος — ή και οι δύο — συνεχίζουν να κινούνται προσεκτικά γύρω από τον άλλον, φοβούμενοι μήπως προκαλέσουν ένα ξαφνικό ξέσπασμα.
Και αυτό είναι απολύτως λογικό: το νευρικό σύστημα είναι σχεδιασμένο να αντιδρά στις απειλές. Αν ακόμη και μια διαφωνία με τον σύντροφό σας ενεργοποιεί αυτόν τον μηχανισμό, τότε το σώμα περνά σε κατάσταση «μάχης ή φυγής», κάνοντας την υγιή επικοινωνία σχεδόν αδύνατη.
Η δουλειά ενός θεραπευτή ζευγαριών, όμως, μοιάζει με εκείνη του πυροτεχνουργού: στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας συναισθηματικά ασφαλής χώρος, ώστε το ζευγάρι να μπορέσει σταδιακά να απενεργοποιεί μόνο του αυτές τις «νάρκες», με μεγαλύτερη ασφάλεια και ακρίβεια.
Τι είναι η συναισθηματική ασφάλεια;
Πριν μπορέσει κάποιος να τη δημιουργήσει, πρέπει πρώτα να καταλάβει τι ακριβώς σημαίνει συναισθηματική ασφάλεια. Για να απαντήσω σε αυτό, ζήτησα τη γνώμη συναδέλφων θεραπευτών.
«Το να νιώθει κανείς συναισθηματικά ασφαλής σε μια σχέση σημαίνει ότι αισθάνεται αποδεκτός όπως πραγματικά είναι, χωρίς να φοβάται την απόρριψη όταν εκτίθεται συναισθηματικά», εξηγεί ο θεραπευτής Μάρτι Μπάμπιτς από τη Νέα Υόρκη.
«Σας στηρίζει ο σύντροφός σας όταν εκφράζετε τα συναισθήματά σας, ακόμη κι αν δεν συμφωνεί μαζί σας; Αν αυτό το είδος στήριξης απουσιάζει, τότε η σχέση μπορεί δίκαια να χαρακτηριστεί συναισθηματικά μη ασφαλής».
Η συναισθηματική ασφάλεια είναι ένα αίσθημα άνεσης και αυθεντικότητας, λέει η σεξοθεραπεύτρια Εύα Ντίλον.
«Συχνά γεννιέται όταν νιώθουμε “σαν στο σπίτι μας” — είτε σε έναν χώρο όπου αισθανόμαστε ότι ανήκουμε είτε δίπλα σε έναν άνθρωπο με τον οποίο μπορούμε να είμαστε ο πραγματικός μας εαυτός», αναφέρει. «Όταν νιώθουμε ασφαλείς, μπορούμε να είμαστε ευάλωτοι, κάτι που οδηγεί σε ουσιαστική σύνδεση, δημιουργικότητα, ακόμη και παιχνιδιάρικη διάθεση».
Τι χαρακτηρίζει μια συναισθηματικά ασφαλή σχέση;
Ένα βασικό στοιχείο της συναισθηματικής ασφάλειας είναι η προβλεψιμότητα, εξηγεί ο θεραπευτής Σκοτ Ντικέτ.
«Για να αισθανθούμε αρκετά ασφαλείς ώστε να μοιραστούμε τα πιο αυθεντικά και σύνθετα συναισθήματά μας, πρέπει να μπορούμε να εμπιστευτούμε ότι ο σύντροφός μας θα τα αντιμετωπίσει με ενσυναίσθηση, ενδιαφέρον και φροντίδα», λέει. «Διαφορετικά, αναπόφευκτα θα κρύβουμε κομμάτια του εαυτού μας μέχρι να νιώσουμε ασφαλείς».
Φυσικά, ακόμη και τα πιο υγιή ζευγάρια διαφωνούν. Η διαφορά είναι ότι αντιμετωπίζουν τα προβλήματα με ανοιχτή διάθεση και περιέργεια, αντί να κατηγορεί ο ένας τον άλλον. Λειτουργούν ως πραγματικοί σύντροφοι που επικοινωνούν με σεβασμό, ακόμη και μέσα στη σύγκρουση.
«Η βασική διαφορά ανάμεσα στις καλύτερες και τις χειρότερες σχέσεις είναι η ικανότητα αποκατάστασης μετά από έναν καβγά — και κάθε αποκατάσταση ξεκινά με μια συζήτηση», λέει ο θεραπευτής γάμου και οικογένειας Τζορτζ Φάλερ.
Η σεξοθεραπεύτρια Νταϊάνα Μαριάμ Νικά αναφέρει ότι τα δύο σημαντικότερα στοιχεία σε μια σχέση είναι η αυτορρύθμιση και η επικοινωνία.
«Αν δεν μπορούμε να διαχειριστούμε τα συναισθήματά μας, είναι πολύ δύσκολο να προσφέρουμε συναισθηματική ασφάλεια», εξηγεί.
Παράλληλα, τονίζει τη σημασία της μη βίαιης επικοινωνίας.
«Αυτό σημαίνει να αναγνωρίζουμε πρώτα τα συναισθήματά μας και στη συνέχεια να επιλέγουμε προσεκτικά πώς θα τα εκφράσουμε, χωρίς επιθέσεις, κατηγορίες ή επικρίσεις».
Πότε μια σχέση είναι συναισθηματικά μη ασφαλής;
«Μια συναισθηματικά μη ασφαλής σχέση χαρακτηρίζεται από αρνητική προσδοκία απέναντι στις αλληλεπιδράσεις», εξηγεί η σεξοθεραπεύτρια Ρεμπέκα Σόκολ.
Μπορεί να νιώθετε ότι πρέπει να κρύβετε τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας για να αποφύγετε την απόσταση, τον θυμό ή τη θλίψη του συντρόφου σας.
Αυτό συχνά οδηγεί στην ανειλικρίνεια. Δημιουργείται ένας τοξικός κύκλος, όπου κυριαρχούν περίοδοι αποφυγής και έμμεσης επικοινωνίας, που ακολουθούνται από έντονες συγκρούσεις, ειρωνεία, περιφρόνηση και εχθρότητα.
Όμως αυτή η αποφυγή, μακροπρόθεσμα, γεννά μόνο πληγές, θυμό και απογοήτευση.
«Το να αποφεύγουμε τις δύσκολες συζητήσεις δεν βοηθά και τα προβλήματα δεν εξαφανίζονται μαγικά», λέει η Νικά. «Μπορεί να θαφτούν προσωρινά, αλλά κάποια στιγμή θα βγουν ξανά στην επιφάνεια — συνήθως με ανθυγιεινό και καταστροφικό τρόπο».
Η έλλειψη συναισθηματικής ασφάλειας μπορεί να εκδηλωθεί και αλλιώς. Σύμφωνα με τη θεραπεύτρια Νανάχο Σαουάνο, μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς στρες που μειώνουν ακόμη και τη σεξουαλική επιθυμία.
Ο Τζορτζ Φάλερ προσθέτει ότι άνθρωποι που νιώθουν συναισθηματικά αποκομμένοι μέσα στη σχέση τους μπορεί να στραφούν ακόμη και σε ουσίες για να ανακουφιστούν από τον πόνο της αποσύνδεσης.
Τι μπορείτε να κάνετε;
Το πρώτο βήμα είναι να μιλήσετε ανοιχτά και να αναγνωρίσετε ότι υπάρχει έλλειψη ασφάλειας στη σχέση, λέει ο Φάλερ.
«Ο μόνος δρόμος προς τη μεγαλύτερη ασφάλεια είναι να κατονομάσουμε τη δυσπιστία. Αυτό δίνει και στους δύο συντρόφους την ευκαιρία να δουλέψουν μαζί για να αλλάξουν την κατάσταση».
Η συναισθηματική ασφάλεια μπορεί επίσης να χτιστεί μέσα από καλύτερη επικοινωνία και μέσα από τη συνειδητή προσπάθεια δημιουργίας μιας βαθύτερης και ουσιαστικότερης σύνδεσης.
«Η επικοινωνία είναι μια δεξιότητα που μαθαίνεται και το να νιώθει κάποιος πραγματικά ότι ακούγεται και κατανοείται μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετικά δυνατή εμπειρία σύνδεσης», σημειώνει η Ντίλον.
«Οι ρήξεις στις σχέσεις είναι αναπόφευκτες. Αυτό που καθορίζει την ποιότητα της σχέσης είναι η ικανότητα αποκατάστασης μετά από αυτές».
Παρόλα αυτά, όπως επισημαίνει η Σόκολ, ίσως να μην είναι ρεαλιστικό να περιμένει κανείς ότι θα βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση απόλυτης συναισθηματικής ασφάλειας.
«Ο στόχος μπορεί να είναι η δημιουργία στιγμών συναισθηματικής ασφάλειας, που σταδιακά θα χτίσουν μια γενικότερη αίσθηση ότι η σχέση είναι “αρκετά ασφαλής”».
Και φυσικά, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε μόνοι σας.
Η θεραπεία ζεύγους μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη, καθώς ο θεραπευτής λειτουργεί ως ουδέτερος επαγγελματίας που δεν παίρνει το μέρος κανενός, αλλά βοηθά το ζευγάρι να αναπτύξει συναισθηματική ασφάλεια, καλύτερη αυτορρύθμιση και πιο υγιή επικοινωνία.
Ακόμη όμως κι αν νιώθετε ότι δεν μπορείτε να πετύχετε αυτή την ασφάλεια μέσα στη σχέση σας, η ατομική θεραπεία μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά.
Μπορεί να απαιτεί προσπάθεια, όμως αξίζει, λέει ο Ντικέτ.
«Όταν μια σχέση είναι συναισθηματικά ασφαλής, αποκτά ανθεκτικότητα. Μπορούμε να κοιτάξουμε πίσω σε δύσκολες στιγμές και να πούμε: “Περάσαμε κι αυτό — και η σχέση μας βγήκε πιο δυνατή”».
Πηγή: CNN
