Σοβαρές αντιφάσεις και δομικές αδυναμίες εντοπίζει ο Σύλλογος Πολιτών για την Υγεία και το Περιβάλλον Μαγνησίας στο υπό διαβούλευση σχέδιο για την ενεργειακή μετάβαση και την ποιότητα του αέρα.
Όπως τονίζεται, πίσω από τους φιλόδοξους στόχους και τη «πράσινη» ρητορική, κρύβεται ένας σχεδιασμός που αντικαθιστά ένα ορυκτό καύσιμο με ένα άλλο, διατηρεί τις πηγές ρύπανσης ενεργές και μεταθέτει το περιβαλλοντικό κόστος στις πόλεις και τους πολίτες. Ειδικά για τη Μαγνησία και τον Βόλο, μια περιοχή που ήδη δοκιμάζεται από σωρευτική ρύπανση, οι παρεμβάσεις χαρακτηρίζονται ανεπαρκείς και καθυστερημένες.
Α. Κεντρικές αντιφάσεις του σχεδιασμού
1. Φυσικό αέριο ως «ενδιάμεση λύση»
Η απουσία ουσιαστικών υποδομών αποθήκευσης ενέργειας οδηγεί στην ενίσχυση του φυσικού αερίου ως μεταβατικού καυσίμου.
Η ένστασή μας:
Αντικαθίσταται ένα ορυκτό καύσιμο με ένα άλλο, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε εκπομπές CO₂ και σε διαρροές μεθανίου. Παρά την απόσυρση των λιγνιτικών ΑΗΣ, οι υπερβάσεις ρύπων στα αστικά κέντρα συνεχίζονται, γεγονός που αποκαλύπτει την ανεπάρκεια του συνολικού σχεδιασμού.
Η πρότασή μας:
Η απόσυρση μονάδων να συνδεθεί με πραγματική ενεργειακή αυτάρκεια και όχι με αυξημένες εισαγωγές φυσικού αερίου. Παράλληλα, απαιτείται αυστηρή και διαρκής παρακολούθηση των διαρροών μεθανίου σε όλο το δίκτυο υποδομών.
2. Ηλεκτροκίνηση vs Μέσα Μαζικής Μεταφοράς
Ο στόχος για 50% ηλεκτρικά νέα Ι.Χ. έως το 2030 συνιστά ημίμετρο.
Η ένστασή μας:
Η απλή αλλαγή κινητήρα δεν λύνει το κυκλοφοριακό πρόβλημα, ενώ σημαντικό μέρος της ενέργειας φόρτισης θα προέρχεται από φυσικό αέριο. Το ίδιο το σχέδιο παραδέχεται ότι η συμμόρφωση με τα όρια ρύπων παραμένει «δύσκολη».
Η πρότασή μας:
Δραστική ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και των μέσων σταθερής τροχιάς. Διεκδικούμε δωρεάν ή πολύ χαμηλού κόστους πρόσβαση στα ΜΜΜ, ώστε να μειωθεί ουσιαστικά ο αριθμός των οχημάτων στους δρόμους.
3. Περιβαλλοντικές αντιφάσεις: Βιομάζα και απόβλητα
Βιομάζα:
Είναι οξύμωρο να προωθείται η βιοενέργεια, όταν το ίδιο το σχέδιο αναγνωρίζει ότι η καύση βιομάζας αυξάνει σημαντικά τα αιωρούμενα σωματίδια.
Απόβλητα:
Οι εκπομπές NMVOC από τα απόβλητα εμφανίζονται αυξημένες σε σχέση με το 2005. Η καύση ή ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως «καθαρή» λύση.
Β. Ειδικές παρεμβάσεις για τη Μαγνησία και τον Βόλο
Ως περιοχή που πλήττεται σωρευτικά από βιομηχανική ρύπανση, λιμενικές δραστηριότητες και καύση αποβλήτων, η Μαγνησία απαιτεί άμεσες και ουσιαστικές παρεμβάσεις.
1. Άμεση ηλεκτροδότηση πλοίων (Cold Ironing) στο λιμάνι του Βόλου
Ο Βόλος αναφέρεται ρητά ως λιμένας με ολοκληρωμένες μελέτες ηλεκτροδότησης.
Απαιτούμε:
Το μέτρο να εφαρμοστεί άμεσα και να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2025–2030. Η ηλεκτροδότηση των πλοίων κατά τον ελλιμενισμό είναι μονόδρομος για την προστασία του αστικού ιστού από τους αέριους ρύπους.
2. Όχι στην καύση αποβλήτων – Αυστηρός έλεγχος της βιομηχανίας
Το σχέδιο προωθεί την «ενεργειακή αξιοποίηση» αποβλήτων (Waste-to-Energy).
Η θέση μας:
Ζητούμε την άμεση αναστολή χρήσης απορριμματογενών καυσίμων (RDF/SRF) από τη βιομηχανία στην περιοχή. Οι κίνδυνοι από εκπομπές NMVOC, διοξινών και βαρέων μετάλλων παραμένουν ουσιαστικά αδιευκρίνιστοι.
Έλεγχοι:
Εφαρμογή Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών (ΒΔΤ), εντατικοί έλεγχοι και αυστηρές κυρώσεις – έως και ανάκληση αδειών – για τις βιομηχανίες που παρανομούν.
3. Επέκταση και διαφάνεια του Δικτύου Παρακολούθησης (ΕΔΠΑΡ)
Απαιτούμε:
Νέους μόνιμους σταθμούς μέτρησης στη Μαγνησία, ιδιαίτερα γύρω από το λιμάνι και τις βιομηχανικές ζώνες. Τα δεδομένα να είναι δημόσια και διαθέσιμα online σε πραγματικό χρόνο.
4. Προστασία από τη νιτρορύπανση
Απαιτούμε:
Πλήρη εφαρμογή του Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής στις ευπρόσβλητες ζώνες, αυστηρή απαγόρευση καύσης γεωργικών υπολειμμάτων και ουσιαστική στήριξη των αγροτών για βιώσιμες πρακτικές.
Γ. Συμπεράσματα – Κεντρικά αιτήματα
Το παρόν σχέδιο μοιάζει με προσπάθεια «να σωθεί ένα δάσος κόβοντας τα δέντρα του για να τοποθετηθούν τεχνητά φυτά». Στη Μαγνησία, η πραγματικότητα θυμίζει ένα σπίτι που προσπαθεί να αεριστεί, ενώ η καμινάδα του γείτονα και οι μηχανές των πλοίων συνεχίζουν να το πνίγουν στον καπνό.
Το κράτος οφείλει να πάψει απλώς να μετρά τη ρύπανση και να προχωρήσει στο αυτονόητο: να κλείσει τις πηγές που την παράγουν.
Διεκδικούμε:
-
Δημοκρατικό ενεργειακό μοντέλο με προτεραιότητα στην αυτοπαραγωγή και όχι στη βιομηχανική συγκέντρωση ΑΠΕ.
-
Πραγματική ανακύκλωση, με διαλογή στην πηγή αντί για καύση αποβλήτων.
-
Υγεία πάνω από αριθμούς, με επανασχεδιασμό μέτρων για πόλεις όπως ο Βόλος βάσει των ορίων του ΠΟΥ.
-
Κοινωνική δικαιοσύνη, με πόρους του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα να κατευθύνονται σε ενεργειακή αναβάθμιση ευάλωτων νοικοκυριών και όχι σε επιδοτήσεις ακριβών ηλεκτρικών Ι.Χ.
Για τον Σύλλογο Πολιτών για την Υγεία και το Περιβάλλον Μαγνησίας
