Μπορεί η πλοήγηση στους δρόμους να προστατεύει τον εγκέφαλο από το Αλτσχάιμερ; Μια νέα μελέτη δίνει ένα ενδιαφέρον στοιχείο προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι οδηγοί ταξί και ασθενοφόρων είχαν τις χαμηλότερες πιθανότητες να πεθάνουν από τη νόσο Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με εργαζομένους σε περίπου 400 διαφορετικά επαγγέλματα.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και βασίστηκε στα επαγγελματικά ιστορικά και τα αίτια θανάτου εκατομμυρίων Αμερικανών, δεν αποδεικνύει ότι το επάγγελμα του οδηγού ταξί προλαμβάνει την άνοια. Ωστόσο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συνεχής χρήση δεξιοτήτων προσανατολισμού και χωρικής αντίληψης μπορεί να συνδέεται με καλύτερη προστασία του εγκεφάλου.
Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν συγκρίνεται με τους οδηγούς λεωφορείων. Παρότι και αυτοί περνούν πολλές ώρες οδηγώντας, συνήθως ακολουθούν τις ίδιες προκαθορισμένες διαδρομές και δεν χρειάζεται να αναζητούν συνεχώς νέες διαδρομές. Για τους ερευνητές, αυτή η διαφορά μπορεί να είναι σημαντική.
Ο «μυς» του εγκεφάλου που ενεργοποιείται
Προηγούμενες έρευνες σε οδηγούς ταξί του Λονδίνου είχαν ήδη δείξει ότι η έντονη εξάσκηση στην πλοήγηση μπορεί να αλλάξει τη δομή του εγκεφάλου.
Οι οδηγοί που προετοιμάζονταν για το περίφημο «The Knowledge», την εξαιρετικά απαιτητική εξέταση για την απομνημόνευση των δρόμων του Λονδίνου, παρουσίαζαν αύξηση του ιππόκαμπου, μιας περιοχής του εγκεφάλου που παίζει σημαντικό ρόλο στη μνήμη, την πλοήγηση και τη χωρική αντίληψη.
Και εδώ βρίσκεται ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο: ο ιππόκαμπος είναι μία από τις πρώτες περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ο καθηγητής γνωστικής νευροεπιστήμης του UCL Χιούγκο Σπιρς εξηγεί ότι η εξασθένηση της ικανότητας προσανατολισμού και πλοήγησης μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και πριν από την απώλεια μνήμης.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνουμε όλοι ταξιτζήδες
Οι ίδιοι οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί. Οι οδηγοί ταξί και ασθενοφόρων στη μελέτη είχαν επίσης αυξημένη πιθανότητα να πεθάνουν σε μικρότερη ηλικία. Επειδή ο κίνδυνος Αλτσχάιμερ αυξάνεται όσο μεγαλώνει κανείς, αυτό θα μπορούσε να επηρεάζει τα αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, η συσχέτιση παρέμεινε.
Επιπλέον, τα δεδομένα αφορούν παλαιότερες γενιές οδηγών, πολλοί από τους οποίους δεν χρησιμοποιούσαν GPS. Η ευρεία χρήση εφαρμογών πλοήγησης σήμερα ενδέχεται να αλλάζει τα δεδομένα, καθώς ο εγκέφαλος δεν χρειάζεται πλέον να κάνει την ίδια «δουλειά» για να βρει τον δρόμο.
Η απλή συμβουλή των ειδικών
Ο καθηγητής Σπιρς προτείνει να μην αφήνουμε το GPS να κάνει όλη τη δουλειά για εμάς. Μια βόλτα ή ένας περίπατος στη φύση, για παράδειγμα, όπου προσπαθούμε να προσανατολιστούμε μόνοι μας, συνδυάζει σωματική δραστηριότητα, πνευματική προσπάθεια και επαφή με τη φύση.
Ακόμη καλύτερα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι να κάνουμε τέτοιες δραστηριότητες μαζί με άλλους ανθρώπους, καθώς οι κοινωνικές επαφές συνδέονται επίσης με καλύτερη υγιή γήρανση.
Με λίγα λόγια: ο εγκέφαλος, όπως και το σώμα, φαίνεται να ωφελείται όταν τον βάζουμε να δουλεύει. Και ίσως το να βρίσκουμε μόνοι μας τον δρόμο να είναι ένας απλός τρόπος να τον κρατάμε σε εγρήγορση.
