Όλοι κουβαλάμε στη ζωή μας κάτι περισσότερο από γνωστικές (συνειδητές) αναμνήσεις. Κουβαλάμε αποτυπώματα του νευρικού συστήματος, που περιλαμβάνουν ενσωματωμένα ενεργειακά νήματα επιβίωσης, πόθου και το γνώριμο άχος της παιδικής ηλικίας.
Για να θεραπευτούν αυτά, χρειάζεται να βουτήξεις κάτω από την επιφάνεια—στον χώρο όπου ό,τι συνέβη εξακολουθεί σιωπηλά να διαμορφώνει την ύπαρξη σου. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει το να μάθεις να αναγνωρίζεις τη «γλώσσα» του δικού σου νευρικού συστήματος, γιατί αντιδρά όπως αντιδρά, και να επανακαλωδιώνεις με ήπιο τρόπο το μοτίβο του νευρικού συστήματος από το τραύμα στη σοφία.
Γιατί επαναλαμβάνουμε το παλιό τραύμα
Όταν μεγαλώνεις σε ένα περιβάλλον όπου η αγάπη, η ασφάλεια ή η αίσθηση του ανήκειν είναι ασταθείς έννοιες, το νευρικό σου σύστημα μαθαίνει να βρίσκει ομοιόσταση σε μια κατάσταση απροβλεψιμότητας. Ένα νευρικό σύστημα καλωδιώνεται γύρω από αυτό που γνωρίζει, όχι απαραίτητα γύρω από αυτό που νιώθει καλό.
Αν η απόρριψη, η ασυνέπεια ή η παραμέληση ήταν μέρος της πρώιμης ιστορίας σου, το νευρικό σου σύστημα απομνημόνευσε αυτόν τον ρυθμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό που μαθαίνει είναι πώς να σφίγγεται, να προσαρμόζεται και να ανακάμπτει σε απόκριση των γεγονότων. Αργότερα, όταν καταφθάνει επιτέλους η γαλήνη ή η σταθερότητα, το σώμα σου μπορεί να τις ερμηνεύσει λανθασμένα ως ξένες ή ακόμη και επικίνδυνες, επειδή δεν ταιριάζουν με τον βαθιά εγγεγραμμένο χάρτη επιβίωσης της εμπειρίας σου.
Εξαιτίας αυτού, συχνά ελκόμαστε ασυνείδητα προς ανθρώπους και καταστάσεις που ηχούν σαν αντήχηση αυτών των παλιών τραυμάτων. Ο λόγος: βαθιά μέσα μας, το νευρικό σύστημα προσπαθεί να ολοκληρώσει μια ανολοκλήρωτη ιστορία. Ελπίζει ότι αυτή τη φορά η αγάπη θα μείνει, η φροντίδα θα ανταποκριθεί ή ότι επιτέλους θα αποδείξουμε πως είμαστε άξιοι.
Το απίστευτο είναι ότι, ακόμη κι όταν ο κίνδυνος έχει περάσει, το νευρικό σύστημα δεν ενημερώνει αυτόματα το «λειτουργικό» του. Οι βαθύτεροι συναγερμοί που είναι ενσωματωμένοι στο σώμα μας συνεχίζουν να σαρώνουν για απόρριψη, προδοσία ή εγκατάλειψη, αναπαράγοντας το παρελθόν σε ενεστώτα χρόνο.
Υπάρχει επίσης μια ορμονική και βιοχημική διεργασία που συντελείται. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι τα πάνω-κάτω των γνώριμων σχέσεων μπορούν να πυροδοτήσουν ένα ισχυρό μείγμα κορτιζόλης, αδρεναλίνης και ντοπαμίνης, ενεργοποιώντας με παρόμοιο τρόπο τη χημεία της πρώιμης προσκόλλησης. Η «σπίθα» που μερικές φορές αποκαλούμε αγάπη μπορεί στην πραγματικότητα να είναι το νευρικό μας σύστημα που ανάβει, επειδή εντόπισε το ίδιο παλιό μοτίβο.
Επαναγράφοντας τη μνήμη του σώματος
Το νευρικό σύστημα μπορεί να μάθει νέους τρόπους λειτουργίας μέσω της νευροπλαστικότητας, δηλαδή της ικανότητας του εγκεφάλου να αλλάζει την κατανόησή του για το τι είναι δυνατό στη ζωή. Αντί να μένεις κολλημένος στο αποτύπωμα που σχηματίστηκε από την πρώιμη ζωή ή το τραύμα, το σύστημά σου μπορεί να μάθει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και ηρεμία.
Ακολουθούν ορισμένα βήματα για να δουλέψεις με το νευρικό σου σύστημα και να το επανεκπαιδεύσεις ώστε να ερμηνεύει το παρόν με πιο ακριβή και συνεπή τρόπο.
Οι σωματικά κεντρικές θεραπείες, όπως το somatic experiencing, η αισθητηριοκινητική ψυχοθεραπεία (sensorimotor psychotherapy) ή το EMDR, βοηθούν στη ρύθμιση σε μέρη που βρίσκονται πιο βαθιά από τις λέξεις. Αυτές οι προσεγγίσεις μπορούν να σε βοηθήσουν να αποκτήσεις πρόσβαση σε εκείνα τα σημεία του νευρικού σου συστήματος όπου δεν μπορείς να φτάσεις γνωστικά.
Η δημιουργία ασφαλών σχέσεων με ανθρώπους που μένουν σταθεροί, ευγενικοί και συντονισμένοι προσφέρει ζωντανή απόδειξη ότι η σύνδεση δεν χρειάζεται να πονά. Το να εργαστείς για να προσελκύσεις και να χτίσεις τις σχέσεις που πραγματικά χρειαζόσουν όταν το νευρικό σου σύστημα ακόμη διαμορφωνόταν είναι μια ακόμη οδός για την ενημέρωση (αναβάθμιση) του νευρικού σου συστήματος.
Η καλλιέργεια ενσυνείδητης επίγνωσης σε βοηθά να παρατηρείς αισθήσεις, συναισθήματα και παρορμήσεις προτού επιστρέψουν στις παλιές αντιδράσεις. Οι πρακτικές ενσυνειδητότητας βοηθούν να επιβραδύνει η διαδικασία ανάμεσα στην αντίληψη και την αντίδραση, όπου υπάρχουν νέες δυνατότητες.
Η ονομασία του μοτίβου επιτρέπει επίσης στον ενήλικο εαυτό σου να παρέμβει: «Α, αυτή είναι πάλι η παλιά ιστορία». Από τη στιγμή που ονομάζεις το μοτίβο, δεν κινεί πλέον τα νήματα αόρατα.
Η έρευνα ολοένα και περισσότερο υποστηρίζει μια ολοκληρωμένη (ολολιστική) προσέγγιση για να δουλέψεις με το νευρικό σου σύστημα. Η ενσωμάτωση επίγνωσης του σώματος, σχεσιακής ασφάλειας και πρακτικών ενσυνειδητότητας ευνοεί βαθιές μετατοπίσεις στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος και την ψυχική ανθεκτικότητα.
Μια ήπια πρόσκληση
Μια άσκηση που μπορεί να σε βοηθήσει να επανακαλωδιώσεις το νευρικό σου σύστημα είναι να παρατηρείς πότε νιώθεις ότι σε τραβά το γνώριμο άχτι. Κάνε παύση. Ρώτησε το σώμα σου: Τι μου είναι γνώριμο εδώ; Αντί να κρίνεις αυτήν την έλξη, γίνε περίεργος/η γι’ αυτήν. Η επίγνωση είναι αυτή που αρχίζει να ξαναγράφει το μοτίβο.
Η πορεία από το τραύμα στη σοφία δεν είναι γραμμική. Κάποιες μέρες, το σύστημά σου θα απλώνει το χέρι προς το παλιό. Αυτό δεν είναι αποτυχία—είναι πίστη σε αυτό που κάποτε σε κράτησε ζωντανό/ή. Κάθε φορά που παρατηρείς, αναπνέεις ή επιλέγεις κάτι νέο, δείχνεις στο σώμα σου ότι η ασφάλεια μπορεί να υπάρξει χωρίς την καταιγίδα. Κάθε βήμα οδηγεί σε μια πιο βιώσιμη σχέση με το νευρικό σου σύστημα.
Η αθόρυβη δουλειά της επανακαλωδίωσης
Η νευροπλαστικότητα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να επανακαλωδιώνεται με βάση όσα βιώνεις, εξασκείς και αισθάνεσαι. Σκέψου το σαν να ξαναγράφεις το συναισθηματικό σου DNA. Μια θεραπευτική εμπειρία μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλό σου να ενημερώσει κυριολεκτικά τις συνδέσεις του, χτίζοντας νέους «δρόμους» και κλαδεύοντας τους παλιούς. Με τον χρόνο, αυτά τα νέα μονοπάτια γίνονται ο χάρτης που ακολουθεί το σώμα σου προς την ασφάλεια, τη σύνδεση και μια ζωή που δεν κυβερνάται πλέον από παλιούς κώδικες επιβίωσης.
Δεν είσαι «χαλασμένος/η»—είσαι προσαρμοστικός/ή. Απλώς έμαθες την ασφάλεια σε μια γλώσσα που είναι ικανοποιητική για εσένα και το νευρικό σου σύστημα. Η θεραπεία περιλαμβάνει το να διδάξεις στο νευρικό σου σύστημα μια καινούρια.
Πηγή: Psychology Today
