Τι κάνεις όταν ξυπνάς με ένα παράξενο σύμπτωμα ή κάποιον ξαφνικό πόνο; Θα τηλεφωνήσεις άμεσα στο γιατρό ή θα το… πληκτρολογήσεις στο ChatGPT? Η απάντηση πλέον δεν είναι αυτή που θα ίσχυε πριν 2-3 χρόνια. Μάλλον θα το πληκτρολογήσεις στον ΑΙ φίλο σου. Και γιατί να μην το κάνεις; Το AI είναι πανεύκολο στη χρήση, προσφέρει άμεσες απαντήσεις, και πολλές φορές ακούγεται πολύ… ακριβές και πειστικό. Είναι όμως;
Θέματα υγείας και AI – Τι λένε τα νούμερα;
Μέσω μελέτης που έγινε στην Αυστραλία διαπιστώθηκε ότι 1 στους 10 ανθρώπους, για την ακρίβεια περίπου το 9.9%, απευθύνθηκε έστω και μία φορά στο ChatGPT για θέματα υγείας στο πρώτο εξάμηνο του 2024.
Άλλη έρευνα που διεξήχθη από την KFF, ανεξάρτητη αρχή έρευνας, διεξαγωγής δημοσκοπήσεων και δημοσίευσης νέων από τον χώρο της υγείας, έδειξε ότι το 29–36% των Αμερικανών εμπιστεύονται AI chatbots για απαντήσεις σε ιατρικά θέματα.
Τα ενδεικτικά αυτά νούμερα δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη ότι το ΑΙ έχει «αντικαταστήσει» τον επαγγελματία υγείας, δείχνουν, όμως, μια ξεκάθαρη τάση να επιλέγουμε πρώτα την εύκολη «λύση» ακόμα και για ένα τόσο σοβαρό θέμα όσο αυτό της υγείας. Έστω και αν λειτουργούμε συνδυαστικά, δηλαδή πρώτα ρωτάμε το ChatGPT “Μήπως είναι κάτι σοβαρό;” και μετά απευθυνόμαστε στο γιατρό μας, το σίγουρο είναι ότι πολλοί από εμάς καταλήγουμε στο ιατρείο “διαβασμένοι” ή έτσι νομίζουμε…
Ποιο είναι το δέλεαρ και ποιες οι παγίδες;
Το ChatGPT είναι εύχρηστο, δωρεάν και 24/7 διαθέσιμο. Δεν χρειάζεται να κλείσεις κάποιο ραντεβού, πληκτρολογείς και υπάρχει απάντηση μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μας διαφεύγει όμως κάτι: ότι μας απάντα πιστά σε αυτό που το ρωτάμε, βασιζόμενο στις πληροφορίες που του δίνουμε μέσα σε λίγες γραμμές. Και αυτή η απάντηση εύκολα μεταβάλλεται, καθώς διαφοροποιείται κάθε φορά που στο prompt μας αλλάξουμε μια λέξη.
Ακόμη και αν το ChatGPT περάσει τεστ, όπως το USMLE ιατρικό licensing, δεν είναι γιατρός και δεν έχει πρόσβαση στο ιστορικό μας, στο οικογενειακό ιστορικό, στα φάρμακα και τις αγωγές που μπορούμε να έχουμε λάβει. Σαφώς και μπορεί να μας δώσει αξιόπιστες πληροφορίες για γενικά ερωτήματα τύπου «τι είναι η αθηρωμάτωση» ή να μας κατευθύνει με βήματα για το πως να επιλέξουμε ασφαλεια υγειασ, δε μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να κάνει διάγνωση.
Cyberchondria – Η νέα φοβία για θέματα υγείας
Η cyberchondria ή στα ελληνικά κυβερχοϋποχονδρία, είναι ένας σύγχρονος όρος, ο οποίος περιγράφει την αγχώδη και συχνά υπερβολική αναζήτηση ιατρικών πληροφοριών στο διαδίκτυο, που οδηγεί σε αυξημένο άγχος για την υγεία. Η αναζήτηση στο internet για ζητήματα υγείας μπορεί να οδηγήσει σε άγχος παρά ασφάλεια. Σύμφωνα με μελέτες, περίπου 1 στους 5 χρήστες, οι οποίοι ψάχνουν για συμπτώματα και διαγνώσεις στο διαδίκτυο, βιώνουν υπερβολική ανησυχία και στρες.
Είναι η ασφάλεια υγείας και η άμεση πρόσβαση σε γιατρούς η λύση;
Κατηγορηματικά ναι, ακόμη κι αν χρησιμοποιείς το AI για ενημέρωση, το πραγματικό κλειδί είναι η ασφάλεια υγείας και η άμεση πρόσβαση σε όποια ειδικότητα γιατρού χρειάζεσαι την εκάστοτε στιγμή. Μια ιδιωτική ασφάλεια υγείας όχι μόνο καλύπτει το κόστος νοσηλειών και εξετάσεων σε ιδιωτικές δομές υγείας, αλλά συνδυαστικά καλύπτει στο 100% και κόστη που προκύπτουν από θεραπείες ή νοσήλια στο δημόσιο, όπως για παράδειγμα τα απογευματινά χειρουργεία που έχουν τεθεί σε εφαρμογή την τελευταία 2ετία στη χώρα. Το ChatGPT, λοιπόν, μπορεί να σε βοηθήσει να προετοιμαστείς, αλλά μια ασφάλεια υγείας σε προστατεύει ουσιαστικά στην πράξη.
