Περιφερειακή λεωφόρος Υμηττού και σήραγγα Ηλιούπολης (Θέσεις – απόψεις – προτάσεις ) του Πάνου Τότσικα
Το ζήτημα της κατασκευής ενός νέου αυτοκινητόδρομου
στον Υμηττό, απασχολεί την τοπική κοινωνία της Ηλιούπολης και των όμορων δήμων
από τα τέλη της δεκαετίας του ’70.
Η παράκαμψη της κεντρικής περιοχής της Αθήνας και η
οδική σύνδεση των βόρειο-ανατολικών περιοχών της Αττικής με τις νότιες περιοχές
και την παραλία του Σαρωνικού, μέσω της δημιουργίας μιας Δυτικής Περιφερειακής
Λεωφόρου στον Υμηττό, θεσμοθετήθηκε αρχικά
στο Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας (ΡΣΑ), το 1985, και στην συνέχεια με την τροποποίηση
του ΡΣΑ, το 1990.
Η διάνοιξη στις αρχές της δεκαετίας του ’80 αρχικά της Λεωφόρου Κατεχάκη, ανατολικά των
δήμων Ζωγράφου – Καισαριανής- Βύρωνα, μέχρι τον οικισμό του Καρέα, και στην
συνέχεια, η διάνοιξη την δεκαετία του ‘90 της Αττικής Οδού, στον δασικό χώρο
του Υμηττού πάνω από τους δήμους Αγ. Παρασκευής – Χολαργού-Παπάγου, μέχρι το
ύψος της Καισαριανής, δημιούργησε νέα κυκλοφοριακά δεδομένα στην περιοχή.
Ειδικότερα ο δήμος Καισαριανής καθώς και οι δήμοι Ηλιούπολης και Αργυρούπολης,
αποτελούν έκτοτε τους κύριους
αποδέκτες της κυκλοφορίας διερχόμενων οχημάτων,
προκαλώντας σοβαρά προβλήματα δυσλειτουργίας των τοπικών οδικών δικτύων,
ρύπανσης και ασφάλειας.
Όσον αφορά τους Δήμους Ηλιούπολης –Αργυρούπολης, διαμορφώθηκε από την δεκαετία του ’80, επί
δημαρχίας Δ. Κιντή, το αίτημα για «απομάκρυνση» της διαμπερούς υπερτοπικής
κυκλοφορίας με την κατασκευή μιας νέας επιφανειακής
Περιφερειακής λεωφόρου στον δασικό χώρο του Υμηττού.
1.Προτάσεις υπογειοποίησης
Με την δημιουργία το 1989 της «Πρωτοβουλίας Πολιτών για την προστασία του Υμηττού», τέθηκε ένας
διαφορετικός προβληματισμός: αντί μιας νέας επιφανειακής λεωφόρου στον Υμηττό,
θα μπορούσε να διεκδικηθεί είτε μια υπογειοποιημένη λεωφόρος στο βουνό, είτε
μια υπογειοποιημένη λεωφόρος εντός της πόλης. Κατατέθηκαν μάλιστα προσχέδια με
διάφορες εναλλακτικές προτάσεις διέλευσης
του νέου αυτοκινητόδρομου, καθώς και συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές.
«…Η
Πρωτοβουλία Πολιτών για την προστασία του Υμηττού»… προτείνει τον
διαχωρισμό της τοπικής από την υπερτοπική κυκλοφορία στο τμήμα εκείνο του
οδικού δικτύου της Ηλιούπολης που χρησιμοποιείται σήμερα για διερχόμενη
διέλευση οχημάτων (Λ.Ελ.Βενιζέλου – Πρωτοπαππά – Αθηνών- 17ης Νοέμβρη
(Ηρώων Πολυτεχνείου)…Πιστεύουμε ότι …η διαφορετική διαχείριση του σημερινού
οδικού δικτύου της Ηλιούπολης… μπορεί να
παίξει σημαντικό ρόλο στην αναβάθμιση συνολικά, περιοχών του Δήμου που με τα
σημερινά δεδομένα είναι καταδικασμένες στο να υποβαθμίζονται συνεχώς. Επιπλέον…
θα σωθεί και ο Υμηττός από την καταστροφή…» (1)
Οι προτάσεις αυτές θεωρήθηκαν ανεδαφικές, δαπανηρές
και απερρίφθησαν τότε ασυζητητί . Το
ζήτημα του περιβαλλοντικού κόστους από την συρρίκνωση του δασικού χώρου και από
την εκ των πραγμάτων οικιστική επέκταση, δεν απασχολούσε τις δημοτικές αρχές
και τις δημοτικές παρατάξεις, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων.
Έτσι φθάσαμε στα
μέσα της δεκαετίας του 2000, όπου τα δεδομένα είχαν πλέον αλλάξει. Ο τότε Υπουργός Περιβάλλοντος Γ.
Σουφλιάς, παρουσίασε ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο κατασκευής στην Αττική 71,6 χιλιομέτρων νέων αυτοκινητόδρομων. Μεταξύ αυτών και η «Δυτική Περιφερειακή Λεωφόρος
Υμηττού», ως επέκταση της Αττικής
Οδού, μέσα στον δασικό χώρο πάνω από την Καισαριανή, τον Βύρωνα την Ηλιούπολη
και την Αργυρούπολη, και στην συνέχεια μέχρι το πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού και
την παραλιακή Λεωφόρο Ποσειδώνος.
Αξίζει να επισημανθεί ότι από
τα 71,6 χιλιόμετρα των προγραμματιζόμενων νέων
αυτοκινητόδρομων στην Αττική, τα μισά περίπου προβλέπονταν να κατασκευαστούν
είτε πάνω στο Υμηττό είτε στις παρυφές του, ενώ 11, 5 από τα 14 περίπου χιλιόμετρα της Δυτικής
Περιφερειακής Λεωφόρου Υμηττού προβλέπονταν
να υπογειοποιηθούν (!), αφήνοντας έτσι μετέωρους όσους μέχρι τότε θεωρούσαν
ανεδαφικές τις προτάσεις μας περί υπογειοποίησης.
Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες, η «Πρωτοβουλία Πολιτών για
την προστασία του Υμηττού» και στη συνέχεια η «Διαδημοτική Συντονιστική Επιτροπή για την διάσωση του Υμηττού»,
που είχε εν τω μεταξύ συγκροτηθεί, προχώρησαν και διαμόρφωσαν μια νέα πρόταση: αντί της κατασκευής μιας υπόγειας – κατά κύριο λόγο – «Δυτικής Περιφερειακής
Λεωφόρου» στον δασικό χώρο του Υμηττού
μήκους 14 χιλιομέτρων, πρότειναν να συνδεθεί ο υπάρχον περιφερειακός δρόμος, από τον Καρέα μέχρι την Λ.
Βουλιαγμένης , μέσω σήραγγας μήκους 3-
3,5 χιλιομέτρων, κάτω από τον αστικό ιστό της Ηλιούπολης, συμπληρώνοντας έτσι
και τον ενδιάμεσο οδικό δακτύλιο που προβλέπονταν από το προηγούμενο Ρυθμιστικό
Σχέδιο Αθήνας.
Ενάντια στα σχέδια του Γ. Σουφλιά για τους νέους
αυτοκινητόδρομους στον Υμηττό, αναπτύχθηκε την περίοδο 2007 -2009 ένα σημαντικό
κίνημα αντίστασης, από συλλογικότητες πολιτών και ορισμένες δημοτικές αρχές
(Ελληνικού- Αργυρούπολης, Καισαριανής κ.α). Η κατάρρευση της τότε κυβέρνησης, είχε
ως τελικό αποτέλεσμα και την ακύρωση των
σχεδίων Σουφλιά.
Παράλληλα, η πρότασή
μας για την σήραγγα Καρέα-Λ. Βουλιαγμένης αντί της Δυτικής Περιφερειακής Λεωφ.
Υμηττού, έγινε τελικά δεκτή από την μετέπειτα διοίκηση του ΥΠΕΧΩΔΕ και
θεσμοθετήθηκε στο ισχύον ΡΣΑ.
2. Αναδρομή θέσεων και
απόψεων συλλογικοτήτων πολιτών.
«…Το κυκλοφοριακό αναδεικνύεται σήμερα
σε ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της Ηλιούπολης, σε ένα από τα
σημαντικότερους παράγοντες υποβάθμισης του περιβάλλοντος της πόλης μας… Έτσι για την Ηλιούπολη το ζήτημα της
απομάκρυνσης της διερχόμενης κυκλοφορίας οχημάτων παραμένει ένα πρόβλημα αιχμής, και η αποφασισμένη
δημιουργία της Περιφερειακής λεωφόρου Υμηττού, απ’ το βουνό, θα ανακουφίσει σε
μεγάλο βαθμό την κατάσταση. Δεν θα πρέπει, ωστόσο να υποτιμήσουμε τις
επιπτώσεις αυτής της νέας λεωφόρου σχετικά με την αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος του
Υμηττού, τον οποίο θα διασχίζει…»
Εισήγηση στην εκδήλωση για
τα «60 χρόνια Ηλιούπολη», Μάϊος 1985 (2)
Τον Απρίλιο του 1990 διοργανώθηκε στην Ηλιούπολη
από την «Πρωτοβουλία Πολιτών για την προστασία του Υμηττού» μια Ημερίδα
με τίτλο 1η «Συνάντηση για τον Υμηττό», στην οποία συμμετείχαν κινήσεις
πολιτών και τοπικοί φορείς από δήμους που συνορεύουν με τον Υμηττό. Ακολούθησε
η 2η Συνάντηση (διημερίδα) στον Χολαργό τον Δεκέμβριο του 1990, η 3η
Συνάντηση στα Γλυκά Νερά το 1992, η 4η Συνάντηση στον Βύρωνα (Καρέα) το 1993, η
5η Συνάντηση στην Άνω Γλυφάδα το 1997, η 6η Συνάντηση στην Αγ. Παρασκευή
το 1999, η 7η Συνάντηση στην Καισαριανή το 2007 και η 8η
Συνάντηση στην Αργυρούπολη το2011. Σε όλες αυτές τις Συναντήσεις συμμετείχαν ως ομιλητές ειδικοί επιστήμονες
διαφόρων ειδικοτήτων (δασολόγοι, πολεοδόμοι, περιβαλλοντολόγοι, κυκλοφοριολόγοι,
αρχαιολόγοι, ιστορικοί κ.ά ),ακτιβιστές,
αλλά και δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι κ.ά. Στις Συναντήσεις έγινε εκτεταμένη αναφορά
και στο ζήτημα των σχεδιαζόμενων αυτοκινητόδρομων στον Υμηττό και ειδικότερα
στα σχέδια επέκτασης της Δυτικής
Περιφερειακής Λεωφόρου Υμηττού.
Παραθέτω στη συνέχεια κάποια αποσπάσματα από κάποιες εισηγήσεις
σε αυτές τις Συναντήσεις καθώς
και από Υπομνήματα που έχουν κατατεθεί σε αρμόδιους-δημόσιους φορείς.
«… Η πιο άμεση
επιβουλή που έχουμε σήμερα να αντιμετωπίσουμε είναι η λογική ενθάρρυνσης της
κυκλοφορίας του ιδιωτικής χρήσης αυτοκινήτου…. Είναι η νέα χάραξη του
περιφερειακού Κατεχάκη – Αλίμου μέσα από το δάσος, γιατί;… Σκεφτήκαμε όμως τις
επιπτώσεις που θα έχει στο δάσος το οποίο ακριβώς διχοτομεί ο νέος δρόμος;… Νομίζει
μήπως κανείς πως μετά το πέρασμα του δρόμου από το δάσος η Ηλιούπολη θα γίνει
μια ήσυχη και ειρηνική πόλη χωρίς κυκλοφοριακή κίνηση; Ελπίζουμε και θα
αγωνιστούμε αυτός ο δρόμος να μην γίνει, αν όμως γίνει φοβούμαστε ότι πολύ
γρήγορα οι Ηλιουπολίτες θα ανακαλύψουν πως σχετική μόνο βελτίωση θα υπάρξει
στην κυκλοφορία και μάλιστα πρόσκαιρη… Μια άλλη λογική πρέπει να ακολουθηθεί,
λογική αποκέντρωσης, συγκράτησης της αστυφιλίας, περιορισμού της χρήσης του Ι.Χ, ενίσχυσης των μαζικών
μέσων μεταφοράς. Ταυτόχρονα υπάρχου
