Η Υπηρεσία Υγείας του Καναδά (Health Canada) προειδοποιεί τους πολίτες να αποφεύγουν την αγορά και χρήση μη εγκεκριμένων πεπτιδίων που διακινούνται μέσω διαδικτύου, κατονομάζοντας ουσίες όπως τα BPC-157, CJC-1295, ipamorelin, TB-500 και retatrutide.
Τα συγκεκριμένα προϊόντα προωθούνται μαζικά σε ιστοσελίδες και social media ως λύσεις για απώλεια βάρους, αντιγήρανση, ταχύτερη αποκατάσταση τραυματισμών, καλύτερο ύπνο και γενικότερη ευεξία. Η καναδική αρχή έχει ήδη προχωρήσει σε κατασχέσεις αρκετών από αυτά.
Τα πεπτίδια, μικρές αλυσίδες αμινοξέων που αποτελούν βασικά δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών, έχουν ξεφύγει πλέον από τον χώρο του bodybuilding και των επαγγελματιών αθλητών. Σήμερα προωθούνται σε ένα ευρύτερο κοινό από influencers, personal trainers, φυσιοπαθητικούς θεραπευτές αλλά και γιατρούς, οι οποίοι υπόσχονται εντυπωσιακά αποτελέσματα: ταχύτερη ανάρρωση, μείωση ρυτίδων, καύση λίπους και αντιγηραντική δράση.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι ότι οι περισσότερες από αυτές τις ουσίες δεν έχουν δοκιμαστεί επαρκώς σε ανθρώπους.
Τι δείχνουν οι έρευνες
Ένα από τα πιο δημοφιλή πεπτίδια είναι το BPC-157, το οποίο έχει προσελκύσει σημαντικό επιστημονικό ενδιαφέρον. Ωστόσο, οι περισσότερες διαθέσιμες μελέτες αφορούν πειράματα σε ζώα και κυτταρικές καλλιέργειες.
Ανασκόπηση του 2025 εξέτασε 544 επιστημονικές δημοσιεύσεις και διαπίστωσε ότι από τις 36 που πληρούσαν τα κριτήρια αξιολόγησης, οι 35 αφορούσαν πειράματα σε τρωκτικά ή κύτταρα. Μόλις μία είχε πραγματοποιηθεί σε ανθρώπους και αφορούσε μυοσκελετική πάθηση.
Παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι το BPC-157 μπορεί να επηρεάζει μηχανισμούς όπως η αγγειογένεση, η δράση αυξητικών παραγόντων και η επούλωση ιστών, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα σε ζώα δεν μεταφέρονται αυτόματα στους ανθρώπους.
Στην πραγματικότητα, η πλειονότητα των ουσιών που δείχνουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε προκλινικό επίπεδο δεν καταφέρνει ποτέ να λάβει έγκριση. Εκτιμάται ότι περισσότερα από 20 υποψήφια σκευάσματα αποτυγχάνουν για κάθε ένα που τελικά φτάνει στην αγορά.
Ελάχιστα δεδομένα σε ανθρώπους
Οι κλινικές μελέτες για το BPC-157 παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μια αναδρομική μελέτη σε 16 ασθενείς με πόνο στο γόνατο, μια πιλοτική έρευνα σε 12 γυναίκες με διάμεση κυστίτιδα και μια δοκιμή ασφάλειας σε μόλις δύο υγιείς εθελοντές.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τόσο μικρές και ανεπαρκώς ελεγχόμενες μελέτες δεν μπορούν να αποδείξουν αν το πεπτίδιο είναι πραγματικά αποτελεσματικό ή αν η βελτίωση οφείλεται στη φυσική πορεία της ανάρρωσης, στο placebo ή σε άλλους παράγοντες.
Γι’ αυτό και η επιστημονική κοινότητα αναμένει τα αποτελέσματα μεγαλύτερων, τυχαιοποιημένων και ελεγχόμενων με placebo κλινικών δοκιμών, οι οποίες θεωρούνται το χρυσό πρότυπο της έρευνας.
Η δύναμη του placebo
Η δημοφιλία των πεπτιδίων ενισχύεται από χιλιάδες προσωπικές μαρτυρίες στα social media. Ωστόσο, ο πόνος, η κόπωση και η αποκατάσταση είναι καταστάσεις που συχνά βελτιώνονται φυσιολογικά με τον χρόνο.
Οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι όταν κάποιος χρησιμοποιεί ένα σκεύασμα και νιώθει καλύτερα λίγες εβδομάδες αργότερα, η βελτίωση μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: στη φυσική ανάρρωση, στην αποκατάσταση, στις προσδοκίες του ίδιου του ατόμου ή στο λεγόμενο φαινόμενο της «παλινδρόμησης προς τον μέσο όρο».
Με άλλα λόγια, μια προσωπική εμπειρία μπορεί να δημιουργήσει μια υπόθεση, δεν αρκεί όμως για να αποδείξει ότι μια ουσία λειτουργεί.
Οι προειδοποιήσεις των αρχών
Η Health Canada τονίζει ότι τα μη εγκεκριμένα ενέσιμα πεπτίδια είναι παράνομα στον Καναδά και δεν έχουν αξιολογηθεί ως προς την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα ή την ποιότητά τους. Επιπλέον, ενδέχεται να περιέχουν διαφορετικές ποσότητες από αυτές που αναγράφονται ή ακόμη και να μην περιέχουν καθόλου τη δηλωμένη δραστική ουσία.
Αντίστοιχα, η αμερικανική FDA έχει εκφράσει ανησυχίες για το BPC-157, επικαλούμενη πιθανούς κινδύνους για το ανοσοποιητικό σύστημα, ακαθαρσίες και ανεπαρκή στοιχεία ασφαλείας.
Τα πιστοποιητικά «καθαρότητας» δεν αρκούν
Πολλοί χρήστες επικαλούνται πιστοποιητικά ανάλυσης από τρίτα εργαστήρια ως απόδειξη της ποιότητας των προϊόντων. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι συχνά τα εργαστήρια αυτά συνδέονται με τους ίδιους τους προμηθευτές.
Ακόμη και οι αναφορές για καθαρότητα 98% δεν θεωρούνται επαρκείς για φαρμακευτικής ποιότητας προϊόντα, ενώ παραμένει άγνωστο τι περιλαμβάνει το υπόλοιπο ποσοστό του σκευάσματος.
Μύθος ότι η φαρμακοβιομηχανία «φοβάται» τα πεπτίδια
Μια διαδεδομένη θεωρία υποστηρίζει ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες αγνοούν τα πεπτίδια επειδή δεν μπορούν να τα κατοχυρώσουν με πατέντες. Οι ειδικοί απορρίπτουν αυτόν τον ισχυρισμό.
Η σεμαγλουτίδη, που χρησιμοποιείται σε φάρμακα όπως τα Ozempic και Wegovy, είναι πεπτίδιο, όπως και η τεσαμορελίνη που έχει εγκριθεί από την FDA. Τα πεπτιδικά φάρμακα αποτελούν ήδη σημαντικό τμήμα της σύγχρονης φαρμακευτικής βιομηχανίας.
Η διαφορά στην περίπτωση του BPC-157 είναι ότι, παρά τις δεκαετίες έρευνας, εξακολουθούν να απουσιάζουν οι μεγάλες και αξιόπιστες κλινικές δοκιμές που θα μπορούσαν να αποδείξουν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά του.
Υψηλό ρίσκο χωρίς αποδείξεις
Οι επιστήμονες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο ορισμένα πεπτίδια να αποδειχθούν χρήσιμα στο μέλλον για συγκεκριμένες παθήσεις, σε συγκεκριμένες δόσεις και υπό συγκεκριμένες συνθήκες χορήγησης.
Μέχρι να υπάρξουν όμως επαρκή επιστημονικά δεδομένα, η αγορά σκονών μέσω διαδικτύου, η αραίωσή τους στο σπίτι και η αυτοχορήγηση ενέσεων δεν συνιστούν τεκμηριωμένη θεραπευτική πρακτική.
Αντίθετα, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, πρόκειται για μια μορφή ανεξέλεγκτου πειραματισμού στον άνθρωπο, με άγνωστους κινδύνους και χωρίς αποδεδειγμένα οφέλη.
