16.1 C
Athens
Σάββατο, 18 Απριλίου, 2026
Αρχική Blog Σελίδα 5265

Απαγορεύουν τη συλλογή αρωματικών φυτών στα Χανιά

enallaktikos
-
0
Απαγορεύουν τη συλλογή αρωματικών φυτών στα Χανιά
Με εξαφάνιση απειλούνται πολλά αρωματικά φυτά της Κρήτης, όπως η
μαλοτήρα, η ματζουράνα, το φασκόμηλο και η ρίγανη, και για τον λόγο
αυτόν η Διεύθυνση Δασών Χανίων αναγκάζεται να λάβει επείγοντα μέτρα.

Όπως ανακοίνωσε σήμερα «μετά τη διαπίστωση της μαζικής συλλογής αυτών
των αρωματικών φυτών και για εμπορία, με αποτέλεσμα να απειλούνται με
εξαφάνιση, απαγορεύεται για πέντε χρόνια (έως 31/12/2018) η εκρίζωση ή η
ολοκληρωτική κοπή των βλαστών όλων των αρωματικών φυτών, καθώς και η
συλλογή για εμπορία, μαλοτήρας, ματζουράνας, φασκόμηλου, ρίγανης, στις
περιοχές Natura των Χανίων».
 
Σύμφωνα με την απόφαση της Διεύθυνσης Δασών Χανίων, επιτρέπεται η
συλλογή αυτών των αρωματικών φυτών μόνο για προσωπική χρήση, με
προσεκτική κοπή των βλαστών και για ποσότητες έως 500 γραμμάρια. Επίσης,
επιτρέπεται η συλλογή από περιοχές του δικτύου Natura για εμπορική
χρήση, μόνο μετά από άδεια της εν λόγω Διεύθυνσης.
 
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, σε ό,τι αφορά το δίκταμο,
απαγορεύεται, σύμφωνα με τον νόμο, παντελώς και συνεχώς η εκρίζωση,
μεταφύτευση, κοπή και συλλογή του.
 
Ακόμη, αναφέρεται ότι «οι παραβάτες αυτής της δασικής διάταξης,
συλλέκτες, πωλητές και γενικώς εμπορευόμενοι τα ανωτέρω είδη,
τιμωρούνται σύμφωνα με τις ισχύουσες ποινικές διατάξεις του νόμου «Περί
δασικού κώδικα, για την προστασία του Περιβάλλοντος».

Πηγή: www.tvxs.gr

Προς πλήρη νομιμοποίηση η μαριχουάνα στην Ουρουγουάη

enallaktikos
-
0
Προς πλήρη νομιμοποίηση η μαριχουάνα στην Ουρουγουάη

Τη νομιμοποίηση της μαριχουάνας σε όλα τα στάδια
αποφάσισε η Βουλή της Ουρουγουάης, με νομοσχέδιο που νομιμοποιεί και
ρυθμίζει την καλλιέργεια και την εμπορική διάθεση μαριχουάνας.  

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι το κράτος θα μπορεί να εκδίδει άδειες για
καλλιέργεια και πώληση μαριχουάνας, ενθαρρύνοντας μάλιστα τη ίδρυση
συνεταιρισμών.  

Τώρα μένει να περάσει το νομοσχέδιο και από τη Γερουσία, ώστε να
αρχίσει να εφαρμόζεται. Προς το παρόν πάντως συναντά και αντιδράσεις από
αυτούς που υποστηρίζουν ότι η νομιμοποίηση της μαριχουάνας θα οδηγήσει
σε μεγαλύτερη χρήση σκληρών ναρκωτικών.    

Αν τελικά η Γερουσία της χώρας ψηφίσει υπέρ του νομοσχεδίου, η
Ουρουγουάη θα γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που εφαρμόζει ανάλογο νομικό
πλαίσιο για τη μαριχουάνα. 

Πηγή: www.tvxs.gr

Η οικονομική κρίση ωθεί στις εξαρτησιογόνες ουσίες

enallaktikos
-
0
Η οικονομική κρίση ωθεί στις εξαρτησιογόνες ουσίες
«Είμαστε ακόμη στην αρχή. Η αύξηση των χρηστών θα είναι ακόμη μεγαλύτερη
στο προσεχές μέλλον. Παρατηρούμε μια στροφή σε φτηνά ναρκωτικά λόγω
ένδειας. Οι χρήστες δοκιμάζουν νέες φτηνές ουσίες και επιστρέφουν στην
ενδοφλέβια χρήση, που είναι μεν πιο αποτελεσματική στην επίδραση της
ουσίας, αλλά και πιο καταστροφική για τον χρήση. Στις μονάδες του ΟΚΑΝΑ
κάθε βδομάδα δεχόμαστε 10-15 νέες αιτήσεις για ένταξη στα θεραπευτικά
προγράμματα. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες αυξάνονται και ότι
εμφανίζονται κάποιοι ‘κρυμμένοι’ χρήστες» επισημαίνει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, με
αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο αναπληρωτής πρόεδρος
του ΟΚΑΝΑ, νευρολόγος – ψυχίατρος Κωνσταντίνος Γαζγαλίδης.
 
Σημειώνεται ότι στις 12 μονάδες του ΟΚΑΝΑ που
λειτουργούν στα δημόσια νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης κάνουν θεραπεία
2.600 εξαρτημένοι και η αναμονή για ένταξη σε θεραπευτικό πρόγραμμα, από
3,5 χρόνια που ήταν πριν από το 2010 στις μέρες μας έχει μειωθεί στις
40 ημέρες. «Η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία, η θεραπεία είναι
καλύτερη από τη μείωση της βλάβης και η μείωση της βλάβης είναι καλύτερη
από το τίποτα» υπογραμμίζει ο κ. Γαζγαλίδης.
 
Σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα, στην Ελλάδα, ένας στους έξι μαθητές,
ηλικίας 15 – 19 ετών, μία ή περισσότερες φορές στη ζωή του έχει κάνει
χρήση κάποιας παράνομης ουσίας, όπως κάνναβη, ηρωίνη, LSD, κοκαΐνη,
κρακ, αμφεταμίνες, έκσταση, μαγικά μανιτάρια και GHB.
 
Διαχρονικά, από το 1984 μέχρι το 2011 στη χώρα μας παρατηρείται αυξητική
τάση στη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές 15 – 19 ετών.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό των μαθητών που έκαναν χρήση οποιαδήποτε
παράνομης ουσίας μία ή περισσότερες φορές στη ζωή τους από περίπου 6%
που ήταν το 1984 αυξήθηκε στο 16,6% το 2011, σύμφωνα με στοιχεία
πανελλήνιας έρευνας για τη χρήση ουσιών στους μαθητές, που
πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής έρευνας ESPAD στην οποία
μετείχαν 36 χώρες.
 
Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα ποσοστά των 16χρονων Ελλήνων
που κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι μικρότερα σε όλες τις
κατηγορίες, εκτός από τις εισπνεόμενες ουσίες που είναι μεγαλύτερη.
Συγκεκριμένα, η επικράτηση χρήσης οποιασδήποτε παράνομης ουσίας στους
16χρονους Έλληνες είναι 11% έναντι 18% στις άλλες χώρες που μετείχαν
στην έρευνα ESPAD, η χρήση κάνναβης είναι 8% έναντι 17%, η χρήση
παράνομων ουσιών εκτός κάνναβης είναι 5% έναντι 6% και η χρήση
εισπνεόμενων ουσιών είναι 14% έναντι 9%.
 
Η επικράτηση χρήσης κάνναβης στους 15χρονους μαθητές στην Ελλάδα
συγκριτικά με τον μέσο όρο των χωρών που μετέχουν στο ερευνητικό
πρόγραμμα HBSC του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι χαμηλότερη (7%
έναν 17%).
 
Τα προγράμματα πρόληψης πάντως συμβάλλουν σημαντικά στην αποφυγή του
κινδύνου, καθώς μειώνουν την πιθανότητα χρήσης ουσιών, όπως κάνναβη,
τσιγάρο και αλκοόλ, από 23% έως 35%. «Μία μείωση της χρήσης
εξαρτησιογόνων ουσιών από μαθητές 15 – 19 ετών παρατηρήθηκε στη χώρα μας
στο διάστημα 1998 – 2003, λόγω της λειτουργίας προγραμμάτων πρόληψης»
σημειώνουν οι ειδικοί.
 
Εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών
 
Με αφορμή την αυριανή, Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο ΟΚΑΝΑ διοργανώνει σήμερα και αύριο (17.30-24.00) στην
Πλατεία Ευόσμου σειρά εκδηλώσεων για την πρόληψη και την έγκαιρη
παρέμβαση για τη μείωση της ζήτησης και της προσφοράς εξαρτησιογόνων
ουσιών. Οι εκδηλώσεις θα πλαισιωθούν με θεατρικά, μουσικά και χορευτικά
δρώμενα.
 
Στις 19.00, στην αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου Νεάπολης – Συκεών πραγματοποιείται επιστημονική ημερίδα, με θέμα «Ναρκωτικά. Πρόληψη και Θεραπεία» που διοργανώνεται από τον ΟΚΑΝΑ, την «Πυξίδα» και το δήμο Νεάπολης – Συκεών.
 
Η Μονάδα Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ και η «Τεχνόπολις» του
Δήμου Αθηναίων λένε «ναι» στην προσπάθεια, την ελπίδα και τη ζωή με μια
μεγάλη συναυλία, στην οποία συμμετέχουν αφιλοκερδώς οι: Θανάσης Αλευράς,
Ηρώ, Θέμης Καραμουρατίδης, Ανδριάνα Μπάμπαλη, Φιλοθέη Μωρίκη, Onirama,
Τάνια Τσανακλίδου και Μιχάλης Χατζηγιάννης.
 
Μαζί τους και τα συγκροτήματα των προγραμμάτων απεξάρτησης ΚΕΘΕΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ, ΚΕΘΕΑ ΣΤΡΟΦΗ, ΚΕΘΕΑ ΔΙΑΒΑΣΗ και 18 ΑΝΩ.
 
Στο χώρο της συναυλίας (Τεχνόπολις, Γκάζι, Πειραιώς 100) θα λειτουργούν
ενημερωτικά περίπτερα των προγραμμάτων. Η συναυλία ξεκινά στις 21.00 το
βράδυ και η τιμή εισιτηρίου είναι 5 ευρώ.
 
Η συναυλία γίνεται για την ενίσχυση των προγραμμάτων απεξάρτησης.
 
Επίσης, η Μονάδα Απεξάρτησης  του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθηνών 18 ΑΝΩ
σε συνεργασία με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών παρουσιάζει μια συναυλία
υπό τον ιδιαίτερα συμβολικό τίτλο «Από το σκοτάδι στο φως».
 
Δύο αριστουργήματα της κλασικής εποχής, η Εισαγωγή «Λεωνόρα» αρ.3 του
Μπετόβεν και η μεγαλειώδης τελευταία συμφωνία του Μότσαρτ αρ. 41, γνωστή
και ως «Συμφωνία του Διός», θα πλαισιώσουν το Κοντσέρτο για Κοντραμπάσο
του Τζοβάνι Μποτεσίνι με σολίστ τον κορυφαίο μουσικό της ορχήστρας μας,
Άγγελο Ρεπαπή. Διευθύνει ο Βασίλης Χριστόπουλος.
 
Η συναυλία θα γίνει στις 21.00 το βράδυ στην Ακαδημία Πλάτωνος. Είσοδος ελεύθερη για το κοινό.

Πηγή:www.tvxs.gr

Φασίστες δολοφόνησαν μέλος του Μετώπου της Αριστεράς στο Παρίσι

enallaktikos
-
0
Φασίστες δολοφόνησαν μέλος του Μετώπου της Αριστεράς στο Παρίσι

Νεκρός από τα χτυπήματα ακροδεξιών εξτρεμιστών έπεσε ο 18χρονος Κλεμέντ
Μερίκ στο Παρίσι, γνωστός για την αντιφασιστική του δράση. Ο φοιτητής,
μέλος του Μετώπου της Αριστεράς έπεσε θύμα ενέδρας από ομάδα φασιστών
του JNR (Εθνικιστική Επαναστατική Νεολαία) κοντά στον σιδηροδρομικό
σταθμό Gare Saint-Lazare της γαλλικής πρωτεύουσας.

Ο Κλεμέντ Μερίκ,
γνωστός για την αντιφασιστική του δράση δέχτηκε, σύμφωνα με αυτόπτες
μάρτυρες, πολλά χτυπήματα στο κεφάλι με αποτέλεσμα να ξεψυχήσει στο
πεζοδρόμιο, όπου οι ακροδεξιοί τον άφησαν αιμόφυρτο. Όταν μεταφέρθηκε
στο νοσοκομείο Salpetriere, οι γιατροί διέγνωσαν πως ο 18χρονος υπέκυψε
λόγω εγκεφαλικών τραυμάτων.

Με ανακοίνωσή του το Μέτωπο της
Αριστεράς εξέφρασε «την θλίψη και οργή ​​για την μνήμη του φίλου μας».
Το Μέτωπο της Αριστεράς καλεί τον Υπουργό Εσωτερικών και την αστυνομία
να ανακαλύψουν και να τιμωρήσουν άμεσα τους δράστες του αποτρόπαιου
εγκλήματος. Απαιτεί επίσης «τη διάλυση των ακροδεξιών ομάδων που
αυξάνουν τη βία στο Παρίσι και σε όλη τη χώρα για αρκετές εβδομάδες». Το
Μέτωπο της Αριστεράς καλεί τους πολίτες να καταδικάσουν το έγκλημα και
να διαδηλώσουν υπέρ της διάλυσης των φασιστικών οργανώσεων που
ευθύνονται για τον θάνατο του Κλεμέντ Μερίκ σήμερα το απόγευμα στην
πλατεία Saint-Michel στο Παρίσι.

Η οργάνωση Jeune Nationaliste
Révolutionnaire που δρα τα τελευταία χρόνια στη Γαλλία αποτελείται από
νεοναζί και σκίνχεντς, είναι γνωστή για την επιθετική της δράση κατά
μεταναστών και αριστερών και διατηρεί «φιλικές» σχέσεις με την Χρυσή
Αυγή.

Πηγή: https://rednotebook.gr

Κάλεσμα για τη δημιουργία δικτύου περιοχών ελεύθερης κατασκήνωσης

enallaktikos
-
0
Κάλεσμα για τη δημιουργία δικτύου περιοχών ελεύθερης κατασκήνωσης

Απευθύνουμε ανοιχτό κάλεσμα σε όλους τους Δήμους της Ελλάδας, αυτή τη
δύσκολη περίοδο της οικονομικής -και όχι μόνο- κρίσης, να ενισχύσουν
έμπρακτα και να συμμετέχουν στη δημιουργία ενός πανελλαδικού δικτύου
περιοχών ελεύθερης κατασκήνωσης. 

Οραματιζόμαστε ένα δίκτυο
αυτοδιαχειριζόμενων περιοχών, όπου με την ενεργή στήριξη των Τοπικών
Αρχών μέσα από τη παροχή βασικών υποδομών (οργανικές- ξηρές τουαλέτες,
ντουζιέρες, πόσιμο νερό, κάδοι απορριμμάτων), η ελεύθερη και υπεύθυνη
κατασκήνωση θα αναδειχθεί ως αναπόσπαστο στοιχείο των ποιοτικών
τουριστικών χαρακτηριστικών της κάθε περιοχής και θα διασυνδεθεί με τα
τοπικά περιβαλλοντικά και πολιτιστικά αξιοθέατα.   Ένα δίκτυο περιοχών
ελεύθερης κατασκήνωσης, όπου θα προάγει τις αρχές τις αρμονικής
συνύπαρξης ανθρώπου- φύσης, το σεβασμό στο συνάνθρωπο και τη
βιοποικιλότητα, καθώς και ένα πρότυπο κοινοτικής οικολογικής συμβίωσης,
στη βάση ενός κοινού πλαισίου αρχών υπεύθυνης διαβίωσης στη φύση.  

Η
ελεύθερη κατασκήνωση είναι ένα είδος φυσιολατρικού τουρισμού που μπορεί
να συμβάλλει στη διαφοροποίηση και την ανάδειξη του τουριστικού
“προϊόντος” της κάθε περιοχής (διαβάστε το άρθρο που ακολουθεί),
ενισχύοντας παράλληλα τη τοπική οικονομία και διαφυλάσσοντας τη τοπική
πολιτιστική και περιβαλλοντική κληρονομιά. Είναι μια βιωματική εμπειρία
σε πλήρη αρμονία με τη φύση, που συμβάλει στη προσωπική ανάπτυξη και τη
κάλυψη έμφυτων αναγκών, αρκεί να γίνεται με σεβασμό και υπευθυνότητα. 

Οι
ελευθεροκατασκηνωτές θα πρέπει να λειτουργήσουν ως οι θεματοφύλακες της
κάθε περιοχής, συμβιώνοντας υπεύθυνα μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο αρχών
(διαβάστε παρακάτω μια πρόταση), με σεβασμό στα τοπικά πολιτισμικά
χαρακτηριστικά και σε αμοιβαία συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες. Ο
σεβασμός στο περιβάλλον είναι αυτονόητος και αναπόσπαστο στοιχείο του
βιώματος της ελεύθερης διαβίωσης στη φύση για τους τακτικούς
ελεύθερο-κατασκηνωτές και αντίστοιχο σεβασμό θα πρέπει να δείχνουν και
οι περιστασιακοί κατασκηνωτές, που δημιουργούν συνήθως τη μεγαλύτερη
όχληση.

Υπάρχει ήδη μια μεγάλη ποικιλία περιοχών ανά την Ελλάδα
όπου πραγματοποιείται (με εμπόδια ή χωρίς) η ελεύθερη κατασκήνωση:
Κάρπαθος, Κρήτη (Γαύδος. Σούγια, Κεδρόδασος, Γαιδουρονήσι), Αγκίστρι
(Χαλικιάδα), Σαμοθράκη, Λέσβος (Χρούσος), Άι Στράτης, Ανάφη (Ρούκουνας,
Κλεισίδι, Κατσούνι), Νάξος (Αλυκό), Τήλος (Έριστος), Ικαρία (Νας),
Σίκινος, Νίσυρος (Παχιά Άμμος), Κάτω Κουφονήσι, Αγαθονήσι, Ηρακλειά,
Δονούσα (Κέδρος, Λιβάδι), Λευκάδα (Πευκούλια), Εύβοια (Χιλιαδού,
Ποταμός), Λειψοί (Πλατύ Γιαλός), Μαράθι, Χαλκιδική (Κριαρίτσι,
Καβουρότρυπες), Ηλεία (Θολό, Καϊάφας), Μεσσηνία (Ελαία, Καλό Νερό, Άι
Λαγούδι, Γιάλοβα), Πήλειο (Παρίσσαινα) και πολλές άλλες, γνωστές ή
λιγότερο γνωστές.   Διαβάστε το παρακάτω άρθρο και προτείνουμε άμεσα τον
καθορισμό και την αυτοδιαχείριση των περιοχών, τη σύσταση του δικτύου
και τη σήμανση των παραλιών ελεύθερης κατασκήνωσης με μια πράσινη σημαία
με το περίγραμμα μιας σκηνής. 

Παρακαλούμε τους ενδιαφερόμενους
Δήμους να επικοινωνήσουν στο iliosporoi@yahoo.gr για μας υποδείξουν
ποιες περιοχές τους προσφέρουν για ελεύθερη κατασκήνωση, αλλά και για
την οργάνωση περαιτέρω δράσεων στήριξης της πρωτοβουλίας. 

Η
κρίση θα οδηγήσει ακόμα περισσότερο κόσμο στην ελεύθερη κατασκήνωση. Ας
θέσουμε τις βάσεις για να γίνει αυτή η εμπειρία ένα αξέχαστο βίωμα για
όλους, με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον και το τοπικό στοιχείο. Η
ελεύθερη κατασκήνωση προϋποθέτει υπεύθυνη συμπεριφορά απέναντι στο
συνάνθρωπο και το περιβάλλον και έτσι κανένας δεν θα μπορεί να
απαγορεύσει αυτό το δικαίωμα.   Αυτή τη πρωτοβουλία την αφιερώνουμε στον
αείμνηστο Δήμαρχο Τήλου, κ. Αναστάσιο Αλιφέρη, που ήταν ο πρώτος
αυτοδιοικητικός που μερίμνησε σοβαρά για την διευκόλυνση της ελεύθερης
κατασκήνωσης και τη διασύνδεσή της με το οικοτουριστικό πρόγραμμα του
νησιού. 

Ηλιόσποροι 

Επιστολή
και έκκληση προς την Αυτοδιοίκηση: Η ελεύθερη κατασκήνωση είναι
βιώσιμος τουρισμός και πλούτος για όλους μας. Στηρίξτε τη! 

Η
ελεύθερη κατασκήνωση είναι πηγή εισοδήματος και όχι απειλή για τις
τοπικές κοινωνίες και τα τοπικά οικονομικά συμφέροντα, ούτε καν για
όσους ασχολούνται με τον οργανωμένο τουρισμό. 

Υπάρχει μια
στρεβλή αλλά ευρέως διαδεδομένη αντίληψη σε διάφορες περιοχές που
φιλοξενούν παραλίες ελεύθερης κατασκήνωσης, ότι αν διώξουν αυτό το είδος
τουρισμού θα έρθουν άλλοι τουρίστες πιο “ποιοτικοί”, με πολλά λεφτά να
ξοδέψουν προς όλες τις κατευθύνσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι οι
περισσότερες διώξεις της ελεύθερης κατασκήνωσης γίνονται σε περιοχές που
φιλοξενούν οργανωμένα κάμπινγκ και ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Η
εμπειρία έχει δείξει ότι από όπου έφυγαν οι ελεύθεροι κατασκηνωτές, οι
παραλίες είτε ερήμωσαν, είτε τις εκμεταλλεύτηκαν επιτήδειοι καταπατητές
και οργανωμένα τουριστικά συμφέροντα, επιβάλλοντας τη “μονοκαλλιέργεια”
ενός τουριστικού μοντέλου με ημερομηνία λήξης. Όπως ένα οικοσύστημα
γίνεται έρημος όσο μειώνεται η ποικιλία των ειδών του, έτσι και ένας
τόπος ερημώνει αν στηρίζεται σε περιορισμένη ποικιλία “τουριστικού
προϊόντος” και παραγωγικών δραστηριοτήτων. Όπως η πλούσια ποικιλία ειδών
σε ένα οικοσύστημα, έτσι και το “διαφοροποιημένο τουριστικό προϊόν”
καθώς και η ποικιλία παραγωγικών δραστηριοτήτων ενός τόπου, θα
συμβάλλουν στο να είναι βιώσιμος, να καλύψει δηλαδή τις ανάγκες του
χωρίς να κλέψει αυτό το δικαίωμα από τις επόμενες γενιές, και το
σημαντικότερο χωρίς να τις διώξει μακριά του. 

Το είδος του
οργανωμένου τουρισμού που προσφέρει απλά ήλιο, άμμο και θάλασσα, ή ακόμα
χειρότερα ο “allinclusive” τουρισμός σε τεράστιες ξενοδοχειακές
μονάδες, έχει δείξει σε χώρες που το εφαρμόζουν εδώ και πολλά χρόνια
(Ισπανία, Πορτογαλία, κλπ) ότι οδηγεί σε αλλοίωση του τοπίου και του
παραδοσιακού χαρακτήρα, οδηγεί σε ερήμωση, σε κατασπατάληση των φυσικών
πόρων και τελικά σε συρρίκνωση του αριθμού των επισκεπτών. Άρα δεν
έχουμε κανένα συγκριτικό πλεονέκτημα προσφέροντας μόνο αυτά σαν
“τουριστικό προϊόν”, από τη στιγμή μάλιστα που δεν αναπτύσσουμε
καινοτόμες και εναλλακτικές δραστηριότητες. Ούτως ή άλλως, υπάρχουν
άλλοι, αμόλυντοι από τη μαζικότητα, τουριστικοί προορισμοί στην γειτονιά
μας που δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τον ήλιο, την άμμο και τη
θάλασσά μας, είναι πιο φτηνοί (πχ Τουρκία, Κροατία) και προσφέρουν
καλύτερες υπηρεσίες. 

Από την άλλη, σε περιοχές που έχει
αναπτυχθεί ένα διαφορετικό μοντέλο τουρισμού με “διαφοροποιημένο”-
ποικίλο προϊόν (πχ συνδυασμός νυχτερινής ζωής και ήπιων εμπορικών
δραστηριοτήτων με οικολογικό, αγροτικό, συνεδριακό, πολιτιστικό,
ορειβατικό-αναρριχητικό, ερευνητικό- εκπαιδευτικό, φυσιολατρικό
τουρισμό), όπου συνυπάρχουν οι ξενοδοχειακές μονάδες μικρής κλίμακας, τα
ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα οργανωμένα κάμπινγκ αλλά και ελεγχόμενες
περιοχές ελεύθερης διαβίωσης, όχι μόνο έχει διατηρηθεί το τοπίο και ο
τοπικός χαρακτήρας (που είναι ο κύριος πόλος έλξης), αλλά έχει
αναπτυχθεί μια βιώσιμη τοπική οικονομία και μια μακροχρόνια ζύμωση στις
σχέσεις ανάμεσα σε τακτικούς επισκέπτες και κατοίκους. Οι ελεύθεροι
κατασκηνωτές άλλωστε χρησιμοποιούν ακριβώς τα ίδια μαγαζιά μιας τοπικής
κοινωνίας με αυτούς που διαλέγουν να μένουν σε κάποιο ενοικιαζόμενο
δωμάτιο ή σε ξενοδοχείο, και συμβάλλουν εξίσου στην τοπική οικονομία. 

Η
ελεύθερη κατασκήνωση είναι ένα είδος φυσιολατρικού τουρισμού χαμηλής
όχλησης που λειτουργεί συμπληρωματικά, και όχι ανταγωνιστικά, με τον
τουρισμό σε ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και οργανωμένα κάμπινγκ,
συμβάλλει δε στη ποικιλομορφία του “τουριστικού προϊόντος” ενός τόπου
και στην αύξηση των τουριστών σε απόλυτους αριθμούς. Άλλωστε τα άδεια
ενοικιαζόμενα δωμάτια δεν θα γεμίσουν ποτέ με τους διωκόμενους
ελεύθερο-κατασκηνωτές. Κανένας που πάει για ελεύθερη κατασκήνωση σε ένα
μέρος δεν θα πήγαινε σε ενοικιαζόμενα δωμάτια αν τον έδιωχναν από την
παραλία, απλά θα επέλεγε κάποιο άλλο μέρος να κατασκηνώσει. Ελεύθερη
κατασκήνωση κάνουμε κυρίως γιατί επιλέγουμε την άμεση επαφή με τη φύση
και τη διαβίωση κάτω από τα αστέρια, και δευτερευόντως λόγω οικονομικών
κριτηρίων. Γι αυτό και οι περισσότεροι που κάνουμε ελεύθερη κατασκήνωση,
ιδίως όσοι προτιμούν τακτικά ένα συγκεκριμένο μέρος, έχουμε ανεπτυγμένο
ένα έντονο αίσθημα ευθύνης απέναντι στην φύση που μας φιλοξενεί, μια
κουλτούρα σεβασμού, αλληλεγγύης και προστασίας. 

Το πρόβλημα
άλλωστε δεν το δημιουργούν οι τακτικοί ελεύθερο-κατασκηνωτές που πάνε
χρόνια και φροντίζουν μια περιοχή, αλλά οι επισκέπτες- κατασκηνωτές του
Σαββατοκύριακου που, λόγω της έλλειψης της κουλτούρας του ελεύθερου
κατασκηνωτή, αφήνουν πίσω τους συνήθως όλα τα απορρίμματα, δεν σέβονται
την φύση, τους συν-κατασκηνωτές αλλά και τους άγραφους κώδικες υπεύθυνης
κατασκήνωσης. Έχουμε βρεθεί όλοι αντιμέτωποι με ανεύθυνους κατασκηνωτές
αλλά και με κοινότητες ελεύθερο-κατασκηνωτών που είτε θεωρούν μια
περιοχή τσιφλίκι τους (φτάνοντας στο σημείο ακόμα και να την περιφράζουν
ή να φτιάχνουν ημιμόνιμες κατασκευές), είτε δεν έχουν αναλάβει καμιά
πρωτοβουλία αυτοδιαχείρισης ιδίως σε ότι έχει να κάνει με το ζήτημα της
τουαλέτας και των σκουπιδιών (είναι απαράδεκτο το θέαμα με τα
χρησιμοποιημένα χαρτιά και τις πλαστικές σακούλες γύρω από περιοχές
ελεύθερης κατασκήνωσης).   Οι απαγορεύσεις όμως δεν θα μάθουν σε καμιά
κοινότητα ή μεμονωμένα άτομα πως να είναι υπεύθυνοι, πως να
αυτο-διαχειρίζονται και να αυτορυθμίζονται χωρίς να καταπιέζουν και να
εκμεταλλεύονται, πως να μαθαίνουν από τη φύση και να βοηθάνε αλλήλους,
με απώτερο στόχο την ελευθερία, την αυτάρκεια και τη συνύπαρξη. Αντίθετα
οι απαγορεύσεις πάντα δημιουργούν συγκρούσεις, εντάσεις, αντιδράσεις
και φοβικά σύνδρομα.   Η επιλογή των οργανωμένων κατασκηνώσεων/ κάμπινγκ
στην Ελλάδα είναι πολύ περιορισμένης έκτασης και ποικιλίας, ιδίως
συγκριτικά με άλλες χώρες της Ευρώπης όπως Γαλλία, Αγγλία, Γερμανία,
Ολλανδία και Ιταλία. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Eurostat1 η Ελλάδα
κατέχει μόλις το 0.9% του συνολικού αριθμού οργανωμένων κάμπινγκ της
Ευρώπης των 27, ο αριθμός κλινών σε οργανωμένα κάμπινγκ στην Ελλάδα
αντιπροσωπεύει μόλις το 11% του συνολικού αριθμού κλινών του τουριστικού
μας τομέα (ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη των 27), ενώ
αναφέρεται ότι στην χώρα μας το κάμπινγκ έχει μικρή διείσδυση στον κόσμο
και έχει μηδαμινή επίπτωση στον τουριστικό τομέα. Με λίγα λόγια τα
οργανωμένα κάμπινγκ στην Ελλάδα δεν είναι ούτε ελκυστικά, ούτε και
αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες των κατασκηνωτών, ενώ τις
περισσότερες φορές προσφέρουν ελλιπής, ακριβές αλλά και αντιαισθητικές
(πχ τα αυτοκίνητα δίπλα στις σκηνές, τσιμέντο και ιδιοκατασκευές παντού)
υπηρεσίες. 

Προτείνουμε όλα τα υπάρχοντα οργανωμένα κάμπινγκ να
ανακαινιστούν σύμφωνα με τα οικολογικά κριτήρια για την απονομή
κοινοτικού οικολογικού σήματος σε υπηρεσίες κατασκηνώσεων/ κάμπινγκ
(Απόφαση της Επιτροπής 2009/564/ΕΚ) και να μετατραπούν σε καλαίσθητούς
και πρότυπους χώρους υποδοχής, φιλοξενίας και δραστηριοποίησης
οικο-ταξιδευτών. Προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής (τοπική
οικονομία και παραγωγή, φυσικά χαρακτηριστικά, διασύνδεση με φυσικά και
πολιτιστικά μνημεία), με μια κοινή προωθητική εκστρατεία και
επιδιώκοντας δικτύωση με αντίστοιχες πρωτοβουλίες από το εξωτερικό θα
μπορέσουν να αποκτήσουν ένα συγκριτικό πλεονέκτημα ποιότητας και να
ενθαρρύνουν ακόμα και τους ελεύθερο-κατασκηνωτές να πάνε σε αυτά. 

Με
τη σωστή ενθάρρυνση, υποστήριξη και κατεύθυνση οι κοινότητες των
ελεύθερο-κατασκηνωτών μπορούν να αποτελέσουν τους θεματοφύλακες της
περιοχής που κατασκηνώνουν, διαφυλάσσοντας τη φύση από πυρκαγιές,
ρύπανση και καταπατήσεις, κάτι που ήδη βέβαια κάνουμε οι περισσότεροι. Η
συλλογικοποίηση και η ευαισθητοποίηση των ελεύθερο-κατασκηνωτών πάνω σε
κάποιες βασικές αρχές υπεύθυνης κατασκήνωσης (όπως αυτές που έχουμε ήδη
δημοσιοποιήσει και παραθέτουμε πιο κάτω), παράλληλα με την παροχή
κάποιων βασικών υποδομών (τουαλέτες, ντουζιέρες, πόσιμο νερό, κάδοι
απορριμμάτων) όπου είναι εφικτό, θα οδηγήσει στη συνειδητή προσπάθεια
όλων να συνυπάρξουν υπεύθυνα, να συνεισφέρουν στην τοπική κοινωνία-
οικονομία και να προστατεύσουν τη φύση. 

Κάνουμε έκκληση προς
όλους όσους ασχολούνται με την Αυτοδιοίκηση, αυτή τη δύσκολη περίοδο της
κρίσης να στηρίξουν τη νέα γενιά, και όχι μόνο, που επιλέγει την
ελεύθερη κατασκήνωση για τουρισμό, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο ανοχής,
υποδομών και επιλογών, κατά το πολύ καλό παράδειγμα του Δήμου Τήλου2 (ο
δήμαρχος κ. Αναστάσιος Αλιφέρης ήταν προς τιμήν του ο πρώτος
αυτοδιοικητικός που μερίμνησε για την ελεύθερη κατασκήνωση, σε συνδυασμό
με την προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος).   Ένα είναι
σίγουρο. Τα παιδιά της κρίσης θα κάνουν φέτος, όπως πάντα, ελεύθερη
κατασκήνωση. Δεν θα ζητήσουμε άδεια από κανένα για να είμαστε ελεύθεροι.
Το μόνο που ζητάμε είναι να δούμε όλοι μαζί το κοινό μας συμφέρον, να
αλληλοβοηθηθούμε και να συνδιαμορφώσουμε τις συνθήκες για ένα μέλλον
βιώσιμο και δίκαιο. 

Ηλιόσποροι www.iliosporoi.net / iliosporoi@yahoo.gr 

Κίνημα για την ελεύθερη και υπεύθυνη κατασκήνωση https://freecampgr.blogspot.com/ 

 

ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΗΣ 

Ακολουθεί
ένα γενικό πλαίσιο αρχών υπεύθυνης κατασκήνωσης όπως έχει διαμορφωθεί
από την εμπειρία και τη διεθνή βιβλιογραφία. Τα παρακάτω είναι μερικές
μόνο ιδέες για να απολαύσουμε την ελεύθερη διαβίωση στη φύση πιο
υπεύθυνα:

1. Όταν ταξιδεύουμε προς την περιοχή ελεύθερης
διαβίωσης προτιμούμε τη δίοδο από ήδη υπάρχοντα μονοπάτια για να μην
καταστρέψουμε τη χλωρίδα και για να μην συμβάλουμε στη διάβρωση του
εδάφους. Αποφεύγουμε τη χρήση αυτοκινούμενων στον αιγιαλό, ιδίως σε
περιοχές με ιδιαίτερη βλάστηση αλλά και σε αμμόλοφους. Παρκάρουμε τα
αυτοκίνητα μακριά από την παραλία και δεν εμποδίζουμε την πρόσβαση σε
αυτή.

2. Έχουμε πάντα μαζί μας σακούλες απορριμμάτων για να
παίρνουμε φεύγοντας όχι μόνο τα δικά μας σκουπίδια αλλά και προηγούμενων
κατασκηνωτών όποτε είναι εφικτό. Αφήνουμε το χώρο σε καλύτερη κατάσταση
από ότι τον βρήκαμε! Καλό είναι να φτιάχνουμε ένα ειδικά διαμορφωμένο
χώρο για τα σκουπίδια μας (ή αυτοσχέδιους κάδους αν δεν υπάρχουν) αν
είναι να κατασκηνώσουμε για πολλές ημέρες, για να συγκεντρώνουμε μακριά
από τις σκηνές τις σακούλες απορριμμάτων, ενώ τα οργανικά απορρίμματα
(π.χ. αποφάγια, φλούδες) μπορούμε να τα θάβουμε σε άλλο ειδικά
διαμορφωμένο χώρο, σε απόσταση τουλάχιστον 20 μέτρα από τις σκηνές.

3.
Για τα ανθρώπινα περιττώματα σκάβουμε μικρούς λάκκους (τουλάχιστον 20
εκ. βάθος) και να τους σκεπάζουμε με χώμα όταν κάνουμε την “ανάγκη” μας.
Προσοχή δεν θάβουμε τα χαρτιά τουαλέτας γιατί τα ζώα τα ξεθάβουν, τα
βάζουμε σε μια σακούλα απορριμμάτων και να τα πετάμε στους κάδους. Σε
περιοχές που κατασκηνώνουν πολλοί ελεύθερο-κατασκηνωτές καλό είναι να
επιλεχθεί μια τοποθεσία που θα δημιουργηθεί μια βιολογική τουαλέτα με
την χρήση ενεργών μικροοργανισμών (www.oiko-em.gr) για να μη μυρίζει και
να γίνει κομπόστ γρήγορα.

4. Αποφεύγουμε τις συσκευασίες μίας
χρήσης (π.χ. πλαστικά ποτήρια, πιατάκια, σακούλες) και προτιμούμε
υλικά-σύνεργα που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν (π.χ. πάνινες
σακούλες, ανοξείδωτες κούπες, πιάτα και μαχαιροπίρουνα). Κατασκευάζουμε
αυτοσχέδια τασάκια για τα αποτσίγαρα.

5. Όταν μαγειρεύουμε
προτιμούμε τη χρήση συσκευής με γκάζι αντί να ανάψουμε φωτιά, κυρίως αν
έχουμε κατασκηνώσει στο δάσος ή σε περιοχή με ξερή βλάστηση. Σε καμία
περίπτωση δεν κόβουμε δέντρα για καύσιμη ύλη και προτιμούμε ξερά πεσμένα
κλαριά, έτσι ώστε να καθαριστεί το δάσος από οτιδήποτε ξερό που θα
συμβάλλει στην εξάπλωση μιας πυρκαγιάς, πάντα όμως με πολύ προσοχή. Δεν
αφήνουμε ποτέ τη φωτιά από το οπτικό μας πεδίο και όταν τη σβήνουμε
προσέχουμε να έχει γίνει σκόνη χωρίς αποκαΐδια! Ακόμα καλύτερα δεν
ανάβουμε καμία φωτιά σε απόσταση 50 μέτρων από ξερά φύλλα, ιδίως αν
φυσάει. Αποφεύγουμε τη καύση πλαστικών και άλλων τοξικών απορριμμάτων.
Καλό θα είναι να έχουμε πάντα δίπλα στη φωτιά μπουκάλια με νερό.

6.
Αποφεύγουμε να πλενόμαστε στα ποτάμια, τις λίμνες και τη θάλασσα
χρησιμοποιώντας απορρυπαντικά, σαμπουάν και οδοντόβουρτσες καθώς θα
προκαλέσουν βλάβες στα ψάρια και το οικοσύστημα. Προτιμούμε βιολογικά
βιοδιασπώμενα προϊόντα, αν και καλύτερα να μην χρησιμοποιούμε ακόμα και
αυτά σε ποτάμια.

7. Όταν μαζεύουμε ρίγανη, θυμάρι, κρίταμο και
άλλα αρωματικά φυτά, κόβουμε μόνο όσο χρειαζόμαστε και ποτέ δεν τα
κόβουμε από τη ρίζα για να ξαναφυτρώσουν. Καλό είναι πάντως να μην
απομακρύνουμε βλάστηση και άλλα ενδημικά είδη (π.χ. βότσαλα, κοχύλια)
από τον τόπο τους.

8. Διατηρούμε τα επίπεδα θορύβου στο ελάχιστο
όχι μόνο για να μην ενοχλούμε τους υπόλοιπους κατασκηνωτές αλλά και τους
μόνιμους κατοίκους, τα ζώα της περιοχής. Ο χώρος που κατασκηνώνουμε δεν
είναι τσιφλίκι μας και αποφεύγουμε να δημιουργούμε συνθήκες μόνιμης
εγκατάστασης και όχλησης.

9. Ενημερωνόμαστε για τις ομορφιές της
περιοχής αλλά και τους κανόνες που τη διέπουν, ιδίως αν είναι
προστατευόμενη. Μεγάλη προσοχή σε περιοχές που είναι προστατευόμενες
γιατί φιλοξενούν είδη χλωρίδας και πανίδας που απειλούνται με εξαφάνιση,
όπως χελώνες καρέτα-καρέτα που εναποθέτουν τα αυγά τους σε αμμουδιές
και αποπροσανατολίζονται εύκολα από τα φώτα μας.

10.
Επικοινωνούμε με τους υπόλοιπους κατασκηνωτές της περιοχής, τους
ενημερώνουμε για τις αρχές της υπεύθυνης κατασκήνωσης, μοιραζόμαστε και
δημιουργούμε στο μέτρο του επιθυμητού συνθήκες συλλογικής διαβίωσης,
ανταλλάσσουμε απόψεις για το πως μπορούμε να διαφυλάξουμε την περιοχή
και να προασπίσουμε συλλογικά και ατομικά το δικαίωμά μας για ελεύθερη
διαβίωση σε αυτή. Σε περίπτωση καταστολής, ενωνόμαστε, εκφράζουμε
συλλογική αλληλεγγύη, και απαντάμε στις προκλήσεις όλοι μαζί. 

Πηγή: www.rednotebook.gr

Η νέα πραγματικότητα στην εργασία

enallaktikos
-
0
Η νέα πραγματικότητα στην εργασία

Μειώσεις μισθών έως 30,4% έφεραν οι επιχειρησιακές και ατομικές
συμβάσεις και έως 28,3% οι μερικής και εκ περιτροπής συμβάσεις το 2012,
σύμφωνα με τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του Σώματος Επιθεώρησης
Εργασίας. Συνολικά 75.277 επιχειρήσεις συμφώνησαν, μέσω συμβάσεων
ευέλικτων μορφών απασχόλησης, μειώσεις αποδοχών από 5,3% έως 30,4% για
355.397 εργαζομένους.

Αναλυτικότερα υπογράφηκαν σε 794
επιχειρήσεις επιχειρησιακές και ατομικές συμβάσεις για 94.044
εργαζόμενους με μειώσεις κατά μέσο όρο 18,8%, ενώ υπογράφηκαν σε 74.483
επιχειρήσεις συμβάσεις μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης για 261.353
εργαζόμενους με μειώσεις κατά μέσο όρο 22,2%. Οι συμβάσεις αυτές που
υπογράφηκαν και υπερισχύουν των κλαδικών και των ομοιοεπαγγελματικών
έχοντας ως κατώτατο όριο την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.

Σύμφωνα
με τα επίσημα στοιχεία του ΣEΠE, στη διάρκεια του 2012 μετατράπηκαν οι
συμβάσεις 84.490 εργαζομένων (αριθμός αυξημένος κατά 43,3% σε σύγκριση
με το 2011) σε «φθηνότερες» – «ευέλικτων» μορφών εργασίας:

Για
49.640 (+53,1% σε σύγκριση με το 2011) η σύμβαση μετατράπηκε από πλήρους
απασχόλησης σε μερικής απασχόλησης με συχνότερη αλλαγή την εργασία από
οκτάωρο σε τετράωρο με τον μισό μισθό. Aπό τις 49.640 μετατροπές
συμβάσεων οι 16.369 (ποσοστό 33%) έγιναν στην Aττική και οι 16.558
(33,35%) στη Θεσσαλονίκη.

Για άλλους 34.850 (21.478 σε συμφωνία
με την επιχείρηση και 13.372 με μονομερή απόφαση του εργοδότη) η σύμβαση
από πλήρους απασχόλησης μετατράπηκε σε εκ περιτροπής εργασία, για λίγες
ημέρες την εβδομάδα ως μέτρο για την αποτροπή απολύσεων. Tο 51,85% των
μετατροπών αυτών (18.071) αφορούσε εργαζόμενους σε επιχειρήσεις της
Aττικής (Aθήνα, Aνατολική και Δυτική Aττική και Πειραιά).

Το
2012 σημειώθηκε μείωση κατά 18,42 % των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης,
αύξηση κατά 3,61% των συμβάσεων μερικής απασχόλησης, ενώ μείωση κατά
3,93% για της εκ περιτροπής. 

Είναι επίσης χαρακτηριστικό ότι
ενώ το 2010 οι συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης αντιπροσώπευαν το
66,9 % των νέων συμβάσεων, το 2011 αντιπροσώπευαν το 59,7 % και το έτος
2012 το 55 %. Από την άλλη πλευρά, η αναλογία των συμβάσεων μερικής
απασχόλησης στο σύνολο των νέων συμβάσεων αυξήθηκε από 26,5% το 2010 σε
32% για το έτος 2011 και για το 2012 σε 35,4%. 

Τέλος, οι
συμβάσεις εκ περιτροπής εργασίας αντιπροσώπευαν το 6,6% του συνόλου των
νέων συμβάσεων το 2010, το 8,1 % των νέων συμβάσεων εργασίας κατά το
έτος 2011 και για το έτος 2012 σε 9,6%.

Παράλληλα η αλλαγή των
συμβάσεων πλήρους απασχόλησης των προηγούμενων ετών που μετατράπηκαν στη
διάρκεια του έτους 2012 είναι αυξημένες κατά 53,12% όσον αφορά τη
μερική απασχόληση, 12,29 % για την εκ περιτροπής απασχόληση, κατόπιν
συμφωνίας με τους εργαζομένους και 80,36% για την εκ περιτροπής
απασχόληση με μονομερή απόφαση του εργοδότη σε σχέση με τις αντίστοιχες
του 2011.

Η νέα πραγματικότητα

106 συμβάσεις
έχουν λήξει ή καταγγελθεί χωρίς να υπογραφούν νέες. Οι συμβάσεις αυτές,
στη πλειονότητά τους, αντικαταστάθηκαν με ατομικές ή επιχειρησιακές
συμβάσεις με μειώσεις μισθών.

Για άλλες 45 συμβάσεις «τρέχει»
από τις 14 Φεβρουαρίου του 2013 η τρίμηνη προθεσμία, προκειμένου να
διαπραγματευτούν και να υπογραφούν (αν υπάρξει συνομιλητής) νέες
συλλογικές συμβάσεις, ενώ αργότερα (μέσα στο 2013 ή και το 2014) λήγουν
άλλες 22 συμβάσεις. Έως τα τέλη Μαρτίου διαρκεί η ισχύς της ΕΓΣΣΕ που
έληξε στις 31 Δεκεμβρίου του 2012. 

Από την 1η Απριλίου ακόμη
και οι οργανώσεις μέλη του ΣΕΒ, της ΕΣΕΕ και της ΓΣΕΒΕΕ που είχαν
υπογράψει τη Σύμβαση μπορούν μονομερώς να σταματήσουν να καταβάλουν το
επίδομα γάμου στους αμειβόμενους με τα κατώτατα όρια μισθών και
ημερομισθίων.

Κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία

enallaktikos
-
0
Κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία

O οικογεωργός και πρώην εκπαιδευτικός
Γιώργος Κολέμπας, ο οποίος από το 1990, προσπαθεί δια του
“παραδείγματος” να συμβάλει στην στρατηγική της τοπικοποίησης, στο
πλαίσιο της γενικότερης πρότασης για απο-ανάπτυξη, ως απάντηση στην
παγκοσμιοποίηση και τη μετάβαση σε μια αποκεντρωμένη,
επανατοπικοποιημένη, αυτοδιαχειριζόμενη και οικολογική κοινωνία της
ισοκατανομής, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη και το tvxs.gr, για “τα
χαρακτηριστικά της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας”, με αφορμή το
νέο βιβλίο Κοινωνικοποίηση, Η διέξοδος από τις συμπληγάδες του κρατισμού
και της ιδιωτικοποίησης.

Η καπιταλιστική οικονομία στηρίζεται βασικά σε δύο τομείς:

1) Στον κρατικό τομέα με τη μορφή του
«κράτους επιχειρηματία» -που στη φάση της επικράτησης του
νεοφιλελευθερισμού υποχωρεί υπέρ της ιδιωτικοποίησης των επιχειρηματικών
του δραστηριοτήτων-ή τη μορφή του «κράτους πρόνοιας»-που και αυτό
υποχωρεί είτε αυτοκαταργώντας τον εαυτό του είτε ιδιωτικοποιώντας τις
κοινωνικές υπηρεσίες.
2) Στον ιδιωτικό τομέα με τον εταιρικό τρόπο
του «επιχειρείν». Αυτός ο τομέας έχει διογκωθεί τόσο που στη φάση της
παγκοσμιοποίησης έχουμε σαν αποτέλεσμα 147 μεγάλες εταιρείες να ελέγχουν
το 40% της παγκόσμιας οικονομίας, ενώ οι 737 (στις οποίες
συμπεριλαμβάνονται και οι 147) να ελέγχουν το 80% της οικονομίας του
πλανήτη!

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος τομέας-
μεταξύ του κρατικού και του ιδιωτικού – που έχει αναπτυχθεί σήμερα, και
τον συναντούμε με πολλά ονόματα: κοινωνική οικονομία, αλληλέγγυα
οικονομία, ηθική οικονομία, τρίτος τομέας, λαϊκή οικονομία, κοινωνική
και αλληλέγγυα οικονομία κ.α.

Η φαινομενική σύγχυση γύρω από τον
ορισμό, προκύπτει κυρίως γιατί αντανακλά μια έντονη εσωτερική διαμάχη
για τη νοηματοδότηση και την εξέλιξη του φαινομένου.

Σε αυτή την εξέλιξη συμμετέχει και δρα
ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και πολιτικών υποκείμενων, από μικρές ομάδες
γειτονιάς και κοινωνικά κινήματα μέχρι πολυεθνικές επιχειρήσεις και
υπερ-κρατικούς σχηματισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, που προφανώς
διακατέχονται από πολύ διαφορετικές επιδιώξεις και αναφορές. Ως
αποτέλεσμα, ενώ οι λόγοι που αρθρώνονται και οι πρακτικές που
υιοθετούνται κάποιες φορές συγκλίνουν, συχνά αποδεικνύονται ασύμβατοι,
ακόμη και αντιθετικοί, οδηγώντας σε αποκλίνοντα μονοπάτια.

Στον ελλαδικό χώρο, έχουν επικρατήσει
δύο βασικά όροι: είτε ο θεσμικός όρος «κοινωνική οικονομία» (ήδη έχει
ψηφισθεί νόμος από τη Κυβέρνηση), είτε ο όρος «αλληλέγγυα οικονομία» από
μια πληθώρα πρωτοβουλιών βάσης. Το θέμα δεν είναι δεδομένο και
αντικειμενικό. Πρόκειται για όρους και πρακτικές υπό διαμόρφωση και το
σημαντικό είναι να περιγράψουμε ποια χαρακτηριστικά θέλουμε να πάρει
αυτή η οικονομία και εκεί να ρίξουμε το βάρος.

Καταρχήν καλύτερα είναι να δεχθούμε τον
συμπτυγμένο όρο «κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία» συνδυάζοντας τα δύο
κύρια ρεύματα πρακτικής που υπάρχουν και αποδεχόμενοι τα αντίστοιχα
χαρακτηριστικά και της συμπληρωματικότητας –ως προς την καπιταλιστική
οικονομία- και τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής αλληλεγγύης των «από
κάτω», αφού ο στόχος είναι να αποτελέσει την οικονομία της μετάβασης
προς ένα διαφορετικό από τον καπιταλισμό κοινωνικό σχηματισμό.

Τα καταρχήν λοιπόν χαρακτηριστικά που
συνοδεύουν την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία μέχρι τώρα-αυτό δεν
σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να εξελιχθούν παραπέρα- είναι:

Διαχείριση υφιστάμενων προβλημάτων με
πεδίο αναφοράς την ηθική διάσταση και τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και
τη πολιτική διάσταση με τα κοινωνικά δικαιώματα.
Λειτουργική και
θεσμική σύνδεση με το νομικό πλαίσιο που υπάρχει, αλλά και οικονομική
και θεσμική αυτονομία- ανεξαρτησία με διεκδικητική στάση.
Αρχική διασύνδεση με την αγορά, αλλά με προτεραιότητα τη σταδιακή αποσύνδεση και την ανάπτυξη εναλλακτικών- αλληλέγγυων δομών.
Η
κλίμακα και η μορφή της εσωτερικής οργάνωσης αυτών των δομών μπορούν να
ποικίλουν, ανάλογα με το είδος μονάδας και τη στόχευση. Αποκλείονται
περιπτώσεις μεγάλης κλίμακας και κάθετης οργάνωσης. Επιθυμητό το μικρό
έως μεσαίο μέγεθος μονάδων και η έμφαση στην τοπικότητα, στη συμμετοχική
και δημοκρατική λειτουργία.
Πεδίο οικονομικής δράσης από
αποσπασματικό- με έμφαση σε «αποκατάσταση ζημιών» και υπηρεσίες
πρόνοιας- μέχρι και σφαιρικό, περιλαμβάνοντας το σύνολο της οικονομικής
ζωής, χρηματικής ή μη.
Συνέργειες και διασύνδεση μεταξύ μονάδων,
φορέων, δικτύων και κοινωνικών κινημάτων, που ξεκινούν από το να είναι
θεματικές και εντοπισμένες, αλλά μπορούν και επεκτείνονται σε
διαθεματικές και περιφερειακές.
Με απεύθυνση προς την κοινωνία και
τους πολίτες για ευαισθητοποίηση, ενίσχυση, άμεση συμμετοχή, προσωπική
δράση, ενεργοποίηση και συλλογική δράση.

Μια οικονομική δραστηριότητα στα πλαίσια
της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας σήμερα-με τη μορφή
επιχείρησης κοινωνικής βάσης ή συνεταιριστικής ή συνεργατικής
(κολεκτίβας) και έχοντας απορρίψει την «μεγιστοποίηση» του κέρδους σαν
μέτρο της επιτυχίας της οικονομικής δραστηριότητας- είναι επιτυχημένη,
όταν συμβάλει κατά το «μέγιστο» δυνατό στην συλλογική-κοινωνική
ευημερία(και όχι μόνο στην ευημερία των μελών της, όπως συμβαίνει με την
καπιταλιστική επιχείρηση, που σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα μπορεί η
οικονομική της επιτυχία να στηρίζεται στη μείωση ακριβώς της ευημερίας
και της ποιότητας ζωής της υπόλοιπης κοινωνίας).

Η επιτυχία της αποδείχνει ότι στην ουσία
ισχύει το αντίστροφο από ότι ισχυρίζεται ο καπιταλισμός: δεν είναι η
ατομική ευημερία εκείνη που συνεπάγεται αυτόματα και την συλλογική
ευημερία, αλλά η συλλογική είναι αυτή που συνεπάγεται και την ατομική
ευημερία.

«Όποιος φροντίζει για όλους, φροντίζει και για τον εαυτό του».

Στη συνέχεια τα χαρακτηριστικά που θα
μπορούσε να αποκτήσει κατά την περίοδο της μετάβασης είναι: να
στηρίζεται στη διαφάνεια των στόχων και την κριτική τους, στη κοινωνική
ασφάλεια και υπευθυνότητα με κοινωνική αναδιανομή των πλεονασμάτων, στην
«κοινωνική αναγνώριση της αναγκαιότητας» των οικονομικών
δραστηριοτήτων, στη συλλογική ιδιοκτησία και χρήση των μέσων παραγωγής,
στην δημιουργική και ισότιμη εργασία με σύγκλιση
χειρωνακτικής-πνευματικής και με συνεργατικές σχέσεις των εργαζομένων
στις μονάδες της, στην αυτοδιαχείριση και τη δημοκρατική συν-απόφαση των
χώρων εργασίας, στην αλληλεγγύη προς τις «επηρεαζόμενες» από την
οικονομική δραστηριότητα κοινωνικές ομάδες και άλλα είδη ζωής.

Να αποβλέπει στην «καλή υγιεινή ζωή»
υπηρετώντας την συλλογική και ατομική κοινωνική ευημερία, καθώς και να
αποβλέπει στην οικολογική βιωσιμότητα και τις μικρές αποστάσεις,
στηριζόμενη περισσότερο στους τοπικούς φυσικούς πόρους(«οικονομία της
εγγύτητας»). Να αποβλέπει επίσης στην όσο γίνεται μεγαλύτερη αυτοδυναμία
των περιοχών και στις δίκαιες ανταλλαγές μεταξύ τους.

Αυτά τα χαρακτηριστικά θα συνδέονται
προφανώς και με τα γενικότερα χαρακτηριστικά της κοινωνίας της
μετάβασης, η οποία για να μπορέσει να κινηθεί πλειοψηφικά προς αυτήν-τη
μεταβατική κοινωνία- θα χρειασθεί να έχει από τα πριν σκιαγραφήσει ποιο
θα είναι το κοινωνικά αποδεκτό «συλλογικό- κοινωνικό όφελος».

Το τι θα θεωρείται συλλογική κοινωνική
ευημερία δεν μπορεί παρά να είναι αποτέλεσμα μιας γενικότερης
δημοκρατικής(αμεσοδημοκρατικής) συζήτησης και συμφωνίας από την ίδια την
κοινωνία της μετάβασης.

Υπάρχουν όμως ήδη αρκετά δεδομένα, ώστε
να μη περιμένουμε να βρεθεί πρώτα η κοινωνία σε περίοδο μετάβασης και
μετά να καθορίσουμε την «κοινωνική ευημερία», σαν ένα νέο «κοινωνικό
συμβόλαιο». Μπορούμε να ξεκινήσουμε ήδη από τώρα να τη σκιαγραφούμε,
ώστε κάνοντάς την ελκυστική για την κοινωνική πλειοψηφία, να συμβάλουμε
και στο να αποφασίσει να κινηθεί η ίδια προς τα εκεί.

Στην Ε.Ε. η «από τα πάνω» προώθηση της
κοινωνικής οικονομίας, στην καθαρά συμπληρωματική προς την καπιταλιστική
μορφή της, φαίνεται ότι αποτελεί και πολιτική επιλογή των κρατικών
μηχανισμών. Οι επιδιώξεις της επιλογής αυτής μπορούν να αποτελέσουν
αντικείμενο ευρείας αντιπαράθεσης και να μην αποτελούν την βάση, ώστε να
περιορίσουμε το φαντασιακό μας, όσον αφορά την οικονομία της μετάβασης.
Πολύ περισσότερο, όταν απαντούνται στις ευρωπαϊκές χώρες ιδιαίτερα
σημαντικά ρεύματα «από τα κάτω» που αποκλίνουν από το δρόμο της
καθεστωτικής προώθησης.

Θα χρειασθεί βέβαια να απαντήσουμε με
καθαρό τρόπο το εύλογο ερώτημα: στην Ελλάδα των μνημονίων και της βαθιάς
και παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης, πώς ανταποκρινόμαστε στην
εισαγωγή στις ζωές μας και στο δημόσιο διάλογο αυτής της οικονομίας;

Είναι ευκαιρία να δείξουμε ότι δεν
πρόκειται μόνο για μια αλληλέγγυα διαχείριση των συνεπειών της κρίσης,
αλλά για μια οραματική και ζωογόνα αναζήτηση μιας καλύτερης,
συνεργατικής οικονομίας των αναγκών, που μπορεί να αποτελέσει και τη
βάση μιας νέας και βιώσιμης ελληνικής κοινωνίας.

Μια προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση
είναι και το πρόσφατο βιβλίο μας: Κοινωνικοποίηση, Η διέξοδος από τις
συμπληγάδες του κρατισμού και της ιδιωτικοποίησης, Γιώργος
Κολέμπας/Βασίλης Γιόκαρης, Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2012, που θα
παρουσιαστεί στις 28 Ιουνίου στις 8 μ.μ. στο Στέκι ενθεμάτων της Αυγής,
Βαλτετσίου 50-52, 6ος όροφος, Εξάρχεια.

Συμμετέχοντας τα προηγούμενα χρόνια σε
εγχειρήματα «κοινωνικής χειραφέτησης» και στη δημιουργία δομών
κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας, που εμπεριέχουν στοιχεία μιας
οικονομίας μετάβασης σε έναν μετακαπιταλιστικό κοινωνικό σχηματισμό, και
σαν απάντηση στην επιχειρούμενη από την πολιτική των «μνημονίων» στη
χώρα ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών και συλλογικών αγαθών, προτείνουμε
την –με το μικρότερο δυνατό οικολογικό αποτύπωμα-κοινωνικοποίησή τους.-“

 Aποσπάσματα από το βιβλίο

Το πρόταγμα για Κοινωνικοποίηση
(αδιάρρηκτα συνδεδεμένο με εκείνο για Τοπικοποίηση) της παραγωγής και
της παροχής υπηρεσιών προς εξυπηρέτηση βασικών ανθρώπινων και κοινωνικών
αναγκών προβάλλει :

α) Ως αδήριτη ανάγκη για να συμβάλλει
στην αντιμετώπιση και την υπέρβαση των ασύλληπτων αδιεξόδων, τα οποία
έχει δημιουργήσει και εξακολουθεί να επισωρεύει, σε
οικονομικό-εργασιακό-κοινωνικό-πολιτικό και οικολογικό επίπεδο, το
οικονομικό σύστημα (καπιταλισμός ονομάζεται) που έχει αναγάγει τη
μεγιστοποίηση του προσωπικού/του ιδίου οικονομικού κέρδους και
συμφέροντος σε υπέρτατη αξία της ζωής αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις,
β)
Ως διέξοδος ανάμεσα στις συμπληγάδες πέτρες από τη μία πλευρά του
διακατεχόμενου από εντονότατο κρατισμό και αναποτελεσματικότητα
ελληνικού κρατικού, δημόσιου και δημοτικού, τομέα, και από την άλλη
πλευρά του σίφουνα της Ιδιωτικοποίησης που βρίσκει ως εκ τούτου το
έδαφος προετοιμασμένο και σαρώνει (και) το δημόσιο χώρο.

Η Κοινωνικοποίηση αναδύεται με λίγα λόγια ως διέξοδος ανάμεσα στις συμπληγάδες πέτρες του Κρατισμού και της Ιδιωτικοποίησης.

Ως ένας τρίτος τομέας μεταξύ του κρατικού και του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, ο οποίος μπορεί:

α) είτε να κινείται σε επίπεδο «λαϊκού καπιταλισμού»,
β)
είτε –διευρυνόμενος και βαθαίνοντας τους στόχους και τα περιεχόμενά
του– να υποσκάπτει τα οικονομικά / παραγωγικά θεμέ­λια του «υπαρκτού
καπιταλισμού» και να δημιουργεί τις ουσιώδεις προϋποθέσεις για τη
μετάβαση σε ένα εντελώς διαφορετικό οικονομικοπολιτικό σύστημα οργάνωσης
και χειραφέτησης της κοινωνίας…

Η έννοια της “κοινωνικής οικονομίας” δεν
είναι νέα. Ήδη στα μέσα του 19ου αιώνα είχαν εμφανιστεί οι πρώτες
οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας στις αναπτυγμένες οικονομικά χώρες, με
τη μορφή συνεταιριστικών επιχειρήσεων, αλληλοβοηθητικών φορέων, μη
κερδοσκοπικών ενώσεων και συλλογικών επιχειρήσεων που λειτουργούσαν με
τη νομική μορφή του συνεταιρισμού ή της αστικής μη κερδοσκοπικής
εταιρείας.

Τις τελευταίες 2-3 δεκαετίες, η
παρατεταμένη κρίση του Κράτους Πρόνοιας επιτρέπει την εμφάνιση μιάς νέας
μορφής κοινωνικής οικονομίας, της επονομαζόμενης “αλληλέγγυας
οικονομίας”.

Παράλληλα, η αξιοποίηση των – από τη
φύση τους αποκεντρωμένων, ήτοι παντού διάσπαρτων – Ανανεώσιμων Πηγών
Ενέργειας (ΑΠΕ) πραγματοποιείται σε χώρες του υπερ-ώριμου καπιταλισμού
(όπως παρουσιάσαμε το παράδειγμα της Γερμανίας στο προηγούμενο κεφάλαιο
Β.) όχι μόνον από τα κλασσικά επενδυτικά εταιρικά σχήματα, αλλά μέσα από
πληθώρα μικρομεσαίων εταιρειών με κοινωνική συμμετοχή ή δημοτική βάση.

Η Κοινωνική Οικονομία δεν είναι αυστηρά
προσδιορισμένη ως έννοια. Παραθέτουμε στο σημείο αυτό τον ορισμό της
κοινωνικής οικονομίας, τον οποίο δίνει ο πρόσφατος Νόμος 4019/ΦΕΚ
216/Α/30.9.2011 περί <<Κοινωνικής Οικονομίας και Κοινωνικής
Επιχειρηματικότητας και λοιπές διατάξεις>> :

«Κοινωνική Οικονομία» είναι το σύνολο
των οικονομικών, επιχειρηματικών, παραγωγικών και κοινωνικών
δραστηριοτήτων, οι οποίες αναλαμβάνονται από νομικά πρόσωπα ή ενώσεις
προσώπων, των οποίων ο καταστατικός σκοπός είναι η επιδίωξη του
συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων κοινωνικών
συμφερόντων».

Πρόκειται για έναν ορισμό της κοινωνικής
οικονομίας, σύμφωνα με τον οποίο επιδιώκεται συλλογικό όφελος, άρα δεν
επιδιώκεται / δεν διανέμεται στους εταίρους οικονομικό κέρδος.
Γενικότερα όμως, η κοινωνική οικονομία μπορεί να εμπεριέχει οικονομικό
κέρδος, μπορεί όχι. (Διευκρινίζουμε στο σημείο αυτό ότι δραστηριότητες
κοινωνικής οικονομίας δεν περιορίζονται στα οργανωτικά πλαίσια νομικών
προσώπων ή εταιρειών.

Τα τελευταία χρόνια [προϊούσης της
οικονομικής και της γενικότερης κρίσης του συστήματος] αναπτύσσεται σε
πολλά μέρη του κόσμου, και στην Ελλάδα, μια ποικιλία δραστηριοτήτων
κοινωνικής οικονομίας από κατά τόπους Δίκτυα διαφόρων φορέων [τοπικά
δίκτυα ανταλλακτικής οικονομίας, τράπεζες χρόνου, δίκτυα
παραγωγών-καταναλωτών, τράπεζες και ανταλλακτήρια σπόρων, Οικογιορτές
κ.ά.]).

Όπου – καταστατικά επιδιώκεται και –
επιτυγχάνεται οικονομικό κέρδος, αυτό σε άλλες περιπτώσεις διανέμεται
στους εταίρους (όπως στο παράδειγμα της αξιοποίησης των ΑΠΕ στη
Γερμανία), ενώ σε άλλες περιπτώσεις δεν διανέμεται στους εταίρους.

Στην περίπτωση διανομής εταιρικού
κέρδους/μερισμάτων στους εταίρους, αυτή μπορεί να χαρακτηρίζεται από
εντονότερα ή ασθενέστερα στοιχεία “λαϊκού ή κοινωνικού καπιταλισμού”,
στην περίπτωση μη διανομής του παραγόμενου οικονομικού κέρδους στους
εταίρους έχουμε μία ΄΄αλληλέγγυα οικονομία΄΄ ή μία οικονομία με
σοσιαλιστικά χαρακτηριστικά. Αντίστοιχα είναι και τα ενδεικνυόμενα για
την κάθε περίπτωση εταιρικά σχήματα.

Για παράδειγμα, οι μορφές που μπορεί να πάρει η κοινωνικοποιημένη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με αιχμή τις ΑΠΕ:

Παραγωγή στα νοικοκυριά ή τις
επιχειρήσεις με μετατροπή των κτιρίων σε συν-ενεργειακά (με την έννοια
του θετικού ισοζυγίου μεταξύ παραγωγής-κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας
στα σπίτια με τοποθέτηση κατάλληλων φ/β συστημάτων).
Παραγωγή στα αγροκτήματα(με μικρά συστήματα στα υπόστεγα και τις αποθήκες, καθώς και σε μη παραγωγική γη).
Με τη μορφή μικρών ατομικών ή οικογενειακών επιχειρήσεων που εγκαθιστούν και λειτουργούν μικρά συστήματα ΑΠΕ σε ιδιωτική γη.
Με
τη μορφή επιχειρήσεων κοινωνικής («λαϊκής») βάσης με συμμετοχή των
πολιτών που προτιμούν τις μικροοικονομίες τους, αντί να τις καταθέτουν
στις τράπεζες, να τις «επενδύουν» στην παραγωγή ενέργειας με συστήματα
ΑΠΕ σε συλλογική, δημοτική ή δημόσια γη. Νομικά αυτές οι επιχειρήσεις
μπορεί να πάρουν τη μορφή συνεταιρισμών, ΕΠΕ, Α.Ε. κ.λπ.
Με τη μορφή δημοτικών, διαδημοτικών επιχειρήσεων παραγωγής σε δημοτικές εκτάσεις.
Με
τη μορφή μεικτών επιχειρήσεων που συμμετέχουν δημότες από τη μια και
αντίστοιχοι τοπικοί δήμοι –που αναλαμβάνουν τη πρωτοβουλία-από την άλλη.

Το πρώτο βήμα λοιπόν για τη λύση του
ενεργειακού προβλήματος και στη χώρας μας θα ήταν -με την ευκαιρία της
απελευθέρωσης- η μεταβίβαση της υποχρέωσης του ενεργειακού εφοδιασμού
των πολιτών στους ΟΤΑ και η δημοτικοποίηση-κοινοτητοποίηση των τοπικών
ενεργειακών δικτύων.

Οι ΟΤΑ είναι η πλέον κατάλληλη σημερινή δομή για τον ενεργειακό
σχεδιασμό στην περιοχής τους. Ο ενεργειακός εφοδιασμός μπορεί και αξίζει
να γίνει το αποφασιστικό πεδίο επιχειρηματικής δράσης των
δημοτικών-διαδημοτικών επιχειρήσεων, υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι η
δημοτική-διαδημοτική επιχείρηση θα έχει ως στόχο την ικανοποιητική
παροχή αντίστοιχων υπηρεσιών στους πολίτες της περιοχής και δεν θα
μοιάζει στην επιχειρηματική της πολιτική με το ενεργειακό μονοπώλιο της
ΔΕΗ ή των άλλων ιδιωτικών εταιρειών.”
—
Ο Γιώργος Κολέμπας
γεννήθηκε το 1950 στην Ήπειρο, τελείωσε γυμνάσιο-λύκειο στον Πειραιά και
σπούδασε μαθηματικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
(1968-1972) με μεταπτυχιακό Aufbaustudium Informatik στο Μόναχο
(1974-1977). Στο διάστημα 1986-1990, κατά το οποίο δίδασκε στο Ελληνικό
Γυμνάσιο-Λύκειο Φρανκφούρτης, έκανε σπουδές οικολογίας στο Πανεπιστήμιο
της Φρανκφούρτης. Ως καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης (1978-2008) οργάνωσε
πολλά περιβαλλοντικά προγράμματα και συμμετείχε σε τοπικά κοινωνικά και
οικολογικά κινήματα πολιτών. Ταυτόχρονα, από το 1990, οπότε
εγκαταστάθηκε στο Πήλιο, έγινε και οικο-γεωργός με στόχο την προώθηση
και την οργάνωση της βιολογικής οικοπαραγωγής στην Ελλάδα και τη
διακίνηση των οικολογικών προϊόντων. Από το 2008 ασχολείται πλέον, και
με τη διαμόρφωση της στρατηγικής της τοπικοποίησης, στο πλαίσιο της
γενικότερης πρότασης της απο-ανάπτυξης, ως απάντηση στην παγκοσμιοποίηση
και τη μετάβαση σε μια αποκεντρωμένη, επανατοπικοποιημένη,
αυτοδιαχειριζόμενη και οικολογική κοινωνία της ισοκατανομής. Το πρώτο
βιβλίο του Τοπικοποίηση: Από το παγκόσμιο… στο τοπικό, κυκλοφόρησε από
τις εκδόσεις Αντιγόνη.
Πηγή: https://tvxs.gr/

Πώς η Monsanto και άλλοι κολοσσοί ελέγχουν την παραγωγή

enallaktikos
-
0
Πώς η Monsanto και άλλοι κολοσσοί ελέγχουν την παραγωγή

Στις
αρχές Φεβρουαρίου κατατέθηκε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αίτηση για την
εκδίκαση μιας υπόθεσης που ελάχιστα έγινε γνωστή στην Ελλάδα. Η οργάνωση
No patents on Seeds, που υποστηρίζεται από το γερμανικό τμήμα της
Greenpeace αλλά και από πολλά κινήματα πολιτών για την οικολογία και την
δίκαιη γεωργία, κατέθεσε μήνυση εναντίον της Ευρωπαϊκής Πατέντας
EP1962578.

Σύμφωνα
με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Αρχής πνευματικών δικαιωμάτων το ινδικό
πεπόνι, ένα είδος που έχει φυσική αντίσταση στον ιό CYSDV που πλήττει
τις καλλιέργειες πεπονιού σε ολόκληρο τον κόσμο, κατοχυρώνεται ως
ευρεσιτεχνία στον αμερικανικό κολοσσό Monsanto. Αν και το ινδικό πεπόνι
είναι δηλωμένο στην παγκόσμια τράπεζα σπόρων ως παραδοσιακό ινδικό
προϊόν, η απόφαση της Ευρωπαϊκής Αρχής δίνει το δικαίωμα στην Monsanto,
να το κατοχυρώσει και επομένως να απαγορεύσει στους αγρότες να το
χρησιμοποιούν, αν δεν το αγοράσουν με τους όρους που θα θέτει η
εταιρεία.

Μπορεί
η υπόθεση να μην παρουσιάζει ενδιαφέρον για το ευρύ κοινό, έχει όμως
τεράστια σημασία καθώς η κατοχύρωση σπόρων από εταιρείες κολοσσούς όπως η
Monsanto, σχετίζεται άμεσα με το δικαίωμα του αγρότη να επιλέγει τι
καλλιεργεί και του πολίτη να γνωρίζει τι καταναλώνει. Η πνευματική
κατοχύρωση σπόρων καθιστά τους αγρότες δέσμιους των γιγαντιαίων
πολυεθνικών ενώ παράλληλα στερεί από τον καταναλωτή το δικαίωμα να
γνωρίζει τι φαγητό φτάνει στο πιάτο του αλλά και τι είδους τροφές
καταναλώνουν τα ζώα και κατά συνέπεια και ο ίδιος μέσω των
γαλακτοκομικών και του κρέατος.

itaueira2

Αξίζει
να σημειωθεί πως η κατοχύρωση της πατέντας δεν περιορίζεται μόνο στα
φυτά αλλά οι εταιρείες προσπαθούν να την επεκτείνουν και στα ζώα.
Πατέντα έχει χορηγηθεί για τη χρήση των βοοειδών, καθώς οι εταιρείες
προσπαθούν μέσα από γενετικές έρευνες να μεγιστοποιήσουν την παραγωγή
γάλακτος.

 Η
κατάσταση γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική καθώς οι πολυεθνικές πιέζουν
τις κυβερνήσεις της Ευρώπης, να αντικαταστήσουν την παραγωγή σπόρων με
τους δικούς τους κατοχυρωμένους, τους οποίους οι αγρότες θα πρέπει να
αγοράζουν από τις εταιρείες κάθε χρόνο. Στη Γαλλία όπου καλλιεργούνται
περίπου 5.000 ποικιλίες σπόρων, οι 600 είναι κατοχυρωμένοι και
αντιστοιχούν στο 99% των σπόρων που καλλιεργούνται προς κατανάλωση. Το
Νοέμβριο του 2011 το γαλλικό υπουργείο γεωργίας αποφάσισε πως οι αγρότες
οφείλουν να πληρώνουν στις εταιρείες αποζημίωση για τη χρήση των σπόρων
τους, ώστε εκείνες να έχουν έσοδα για περεταίρω έρευνες και γενετικές
βελτιώσεις των ειδών.

Μπορεί
τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα να βρίσκουν σθεναρή αντίσταση στην
Ευρώπη και η καλλιέργεια τους να περιορίζεται μόνο σε 110.000 εκτάρια
από τα 179 εκατομμύρια καλλιεργήσιμης γης, οι εταιρείες όμως συνεχίζουν
τις προσπάθειες για τον έλεγχο της παραγωγής τροφίμων μέσω της
κατοχύρωσης τους. Κολοσσοί στο χώρο της αγροκαλλιέργειας όπως η
Monsanto, η Syngenta, η Bayer και η Dupont διεκδικούν από την Ευρωπαϊκή
Αρχή να κατοχυρώσουν προϊόντα όπως τα αγγούρια, οι ντομάτες, η γλυκιά
πιπεριά, η κολοκύθα και τα πεπόνια ενώ παράλληλα προσπαθούν να
κερδίσουν το μονοπώλιο σε είδη που προέρχονται από χώρες της Ασίας και
της Αφρικής.

Συχνά προσπαθούν μέσω της πατέντας να ελέγχουν όλα τα στάδια παραγωγής,
από τη καλλιέργεια ενός προϊόντος μέχρι την άφιξη του στο πιάτο μας.
Πριν ένα χρόνο η Monsanto (της οποίας ο ετήσιος τζίρος αγγίζει τα 44 δις
δολάρια) ζήτησε να πατεντάρει την μαργαρίνη και τα μπισκότα στα οποία
υπάρχουν ίχνη σόγιας, είδος το οποίο έχει ήδη κατοχυρωθεί στην εταιρεία.

monsanto_roundup_ready_soy_bean_seeds

Παράλληλα
απαίτησε να μην επιτρέπεται έλεγχος για ίχνη γενετικά μεταλλαγμένων
ουσιών στα προϊόντα που έχει κατοχυρώσει. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως η
εταιρεία έχοντας πατεντάρει ένα προϊόν σε τελικό στάδιο παραγωγής όπως η
μαργαρίνη θα έχει παράλληλα μονοπωλήσει και όλη την διαδικασία
παραγωγής του ( και φυσικά και τις πρώτες ύλες). Επομένως θα μπορεί όχι
μόνο να ελέγχει το προϊόν αλλά και να χρησιμοποιεί γενετικά μεταλλαγμένα
είδη στην παραγωγή του, χωρίς να υπόκειται στους ευρωπαϊκούς νόμους που
δεν επιτρέπουν την εισαγωγή τους στην Ευρώπη.

Η
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Πνευματική Κατοχύρωση («πατέντα») αν και δεν
επιτρέπει την κατοχύρωση της διαδικασίας, επιτρέπει όμως την κατοχύρωση
του τελικού προϊόντος, ακόμα και αν αυτό ανήκει στις συμβατικές
καλλιέργειες. Δίνει δηλαδή το δικαίωμα σε μια τεράστια πολυεθνική να
πατεντάρει την ντομάτα ως ευρεσιτεχνία αλλά όχι τα στάδια της παραγωγής
της. Η ισπανική Consejo Superior de Investigationes Cientificas έχει
καταφέρει να κατοχυρώσει ως ευρεσιτεχνία το συμβατικό ηλιέλαιο καθώς και
όλα τα προϊόντα που το περιέχουν.

Η
Monsanto μέσα από ένα δίκτυο μικρότερων εταιρειών τις οποίες έχει
αγοράσει θα καταφέρει σε λίγα χρόνια να κατοχυρώσει ως ευρεσιτεχνία όλα
σχεδόν τα φυτά και τα ζώα. Επιχειρεί να επεκτείνει την πατέντα σε
προϊόντα όπως τα λουκάνικα, το σαλάμι, το ζαμπόν, τα αυγά αλλά και όσα
προϊόντα περιέχουν αυγά, υποπροϊόντα ψαριών ή όσα περιέχουν ίχνη ψαριών,
με το επιχείρημα πως στην διαδικασία παραγωγής των προϊόντων αυτών
χρησιμοποιήθηκε δική της σόγια (εφόσον ελέγχει το 100% της παγκόσμιας
παραγωγής) μέσω των τροφών με τις οποίες ταΐστηκαν τα ζώα που παρήγαγαν
τα προϊόντα αυτά.

Αυτό
που στην ουσία επιδιώκουν οι τεράστιες πολυεθνικές είναι ο έλεγχος του
φαγητού και της παραγωγής του. Είδη όπως το μπρόκολο, οι ντομάτες, το
μαρούλι, τα πεπόνια έχουν κατοχυρωθεί ως ευρεσιτεχνίες από τις μεγάλες
πολυεθνικές υποχρεώνοντας έτσι τους παραγωγούς να προμηθεύονται τους
σπόρους από τις συγκεκριμένες εταιρείες πληρώνοντας «πνευματικά
δικαιώματα» και παράλληλα αφαιρώντας τους τη δυνατότητα να τους
επαναχρησιμοποιήσουν.

Τέτοιες
πρακτικές στην ουσία συνιστούν πειρατεία της φύσης, καταπάτηση του
δικαιώματος του καταναλωτή να επιλέγει και τελικά απειλή κατά της ίδιας
της δημοκρατίας. Ελέγχοντας την τροφή και την παραγωγή της, ελέγχεις το
μέλλον και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων.

Πηγή: www.theinsider.gr

Ελεύθερη ενέργεια για όλους!

enallaktikos
-
0
Ελεύθερη ενέργεια για όλους!

Μπορούμε να ξεφορτωθούμε το
σημερινό συγκεντρωτικό ενεργειακό μοντέλο, που είναι πανάκριβο,
αναποτελεσματικό και καταστρέφει ανεπανόρθωτα τον πλανήτη μας; Μπορούμε
να ζήσουμε σ’ έναν κόσμο με άφθονη, φθηνή και καθαρή ενέργεια, χωρίς
πετρέλαιο και βρώμικα καύσιμα; Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο και
ενεργειακά αυτάρκη πολιτισμό, που θα είναι σε αρμονία με τη Φύση; Η λύση
υπάρχει και λέγεται ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ.

Ωστόσο, ακόμη και στις
δημοκρατικές κοινωνίες του 21ουαιώνα, η Ελεύθερη Ενέργεια
είναι ο νέος «απαγορευμένος καρπός». Το παγκόσμιο ενεργειακό κατεστημένο
μας απαγορεύει την πρόσβαση σ’ αυτήν. Η Ελεύθερη Ενέργεια θα είναι
κατάκτηση και όχι δώρο.

 
«Ο μόνος λόγος που δεν έχουμε ακόμη αυτοκίνητα, που κινούνται με εναλλακτικό τρόπο, είναι πολιτικός. Δεν είναι επιστημονικός».

 John O’ Malley Bockris, φυσικός

Φανταστείτε μια συσκευή μικρού μεγέθους που θα παράγει όλη την
ποσότητα του ηλεκτρισμού που χρειάζεται το σπίτι σας, χωρίς καλώδια,
λογαριασμούς και μόλυνση… Φανταστείτε την πόλη σας χωρίς καυσαέρια,
γιατί τα αυτοκίνητα θα καίνε υδρογόνο και θα αφήνουν ως κατάλοιπο
σταγονίδια νερού, που θα νοτίζουν ελαφρώς τους δρόμους… Φανταστείτε
τρένα, αεροπλάνα και πλοία να κινούνται με απίστευτες ταχύτητες χωρίς να
καταναλώνουν ορυκτά καύσιμα… Φανταστείτε μικρούς σταθμούς Ψυχρής
Σύντηξης να προμηθεύουν την ενέργεια που χρειάζεται η βιομηχανία χωρίς
τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος… Φανταστείτε έναν κόσμο με μηδέν
μόλυνση του περιβάλλοντος, όπου ο καθένας θα μπορεί να αντλεί ελεύθερα
την ενέργεια που χρειάζεται με ελάχιστο κόστος…
 
Επιστημονική φαντασία; Όχι, πρόκειται για τον κόσμο της Ελεύθερης
Ενέργειας, τον οποίο οραματίζονται εκατομμύρια κάτοικοι του πλανήτη μας.
Από τον 19ο αιώνα
πρωτοπόροι εφευρέτες, όπως ο μεγαλοφυής Νίκολα Τέσλα, είχαν πειστεί πως
κάτι τέτοιο είναι εφικτό και αφιέρωσαν τη ζωή τους στην ενεργειακή
απελευθέρωση της ανθρωπότητας. Σήμερα εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες,
επιστήμονες, ερευνητές και εφευρέτες ακολουθούν το παράδειγμα του Τέσλα
και αγωνίζονται σκληρά για να φέρουν την Ελεύθερη Ενέργεια στον κόσμο
μας.
 
Οι ερευνητές και οι θεωρητικοί της Ελεύθερης Ενέργειας πιστεύουν
πως ίσως θα μπορούσαν να ανοίξουν μια πύλη σε μια πηγή ανεξάντλητης
ενέργειας, προσιτή στον καθένα μας και μάλιστα χωρίς περιβαλλοντικές
επιπτώσεις. Οραματίζονται μια μέρα που οι άνθρωποι δεν θα ανησυχούν
πλέον για την εξασφάλιση της ενέργειας που χρειάζονται ούτε κι αν ο
αέρας είναι καλός για να τον αναπνεύσουν. Έναν νέο κόσμο ενεργειακά
αυτάρκη, όπου δεν θα υπάρχει λόγος να πολεμάμε για το πετρέλαιο…
Πειράματα του Νίκολα Τέσλα στο Κολοράντο Σπρινγκς για την Ασύρματη Μεταφορά Ενέργειας
Πειράματα του Νίκολα Τέσλα στο Κολοράντο Σπρινγκς (1899) για την Ασύρματη Μεταφορά Ενέργειας
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ»;
Στις αρχές του 21ου αιώνα
ο άνθρωπος έχει καταντήσει «κυνηγός απολιθωμάτων». Σκάβει διαρκώς τα
σπλάχνα της Γης αναζητώντας ορυκτά καύσιμα, απομεινάρια δηλαδή
οργανισμών που έζησαν και πέθαναν πριν από εκατομμύρια χρόνια. Προσπαθεί
να ικανοποιήσει μ’ αυτά τα «απολιθώματα» την άσβεστη ενεργειακή του
πείνα. Το μόνο που καταφέρνει όμως είναι να εκλύει στην ατμόσφαιρα της
Γης επιβλαβή αέρια, προκαλώντας αποσταθεροποίηση στο παγκόσμιο κλίμα.

Το ενεργειακό μοντέλο, πάνω στο οποίο βασίζεται η ανθρωπότητα, έχει
φθάσει στα όρια του. Τα ορυκτά καύσιμα (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό
αέριο) έχουν αποδειχθεί βρώμικα, ακριβά και αναποτελεσματικά. Η πολλά
υποσχόμενη πυρηνική ενέργεια έχει απογοητεύσει τους πάντες εξ αιτίας του
υψηλού κόστους και της επικινδυνότητας της. Και οι λεγόμενες
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ηλιακή, αιολική και γεωθερμική ενέργεια)
δεν έχουν ακόμη σταθεί στο ύψος των προσδοκιών που είχαμε γι αυτές. Το
ενεργειακό πρόβλημα της ανθρωπότητας παραμένει άλυτο, όπως άλυτο
παραμένει και το πρόβλημα της οικολογικής καταστροφής του πλανήτη μας.
 
Για πρώτη φορά εδώ και τρία εκατομμύρια χρόνια υπάρχει τόσο μεγάλη
ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα επικίνδυνα συγκεντρωμένη στην ατμόσφαιρα
μας. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην υπερθέρμανση του πλανήτη μας.

Το όρος Κιλιμάντζαρο είναι ένα από τα λίγα σημεία του Ισημερινού με
πάγο και χιόνι. Όμως τα τελευταία δώδεκα χρόνια τουλάχιστον το 1/3 των
χιονιών του Κιλιμάντζαρο, που βρίσκεται στην Τανζανία της Αφρικής, έχουν
λιώσει. Τον Σεπτέμβριο του 2001 η Διακυβερνητική Επιτροπή για τις
Κλιματικές Αλλαγές (IPCC) εκτίμησε ότι έως το έτος 2100 η μέση
θερμοκρασία της Γης θα αυξηθεί μέχρι και 5,8 °C σε σχέση με τα επίπεδα
του 1990. Ο πλανήτης όπως τον ξέρουμε δεν θα υπάρχει. Οι πάγοι των πόλων
θα λιώσουν και η Σιβηρία θα μετατραπεί σ’ έναν απέραντο βαλτότοπο. Στον
Ινδικό και Ειρηνικό Ωκεανό η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα
απειλήσει να καταπιεί νησιά αλλά και κράτη ολόκληρα, όπως για παράδειγμα
το παράκτιο Μπαγκλαντές. Οι έρημοι θα επεκταθούν και θα καταπιούν τις
εναπομείνασες γόνιμες εκτάσεις της υποτροπικής ζώνης. Η Ελλάδα θα
αποκτήσει κλίμα βόρειας Αφρικής. Εκτεταμένες πλημμύρες, ξηρασίες και
ξαφνικοί τυφώνες θα πλήξουν τεράστιες περιοχές του πλανήτη μας. Δεκάδες
εκατομμύρια άνθρωποι θα μεταβληθούν σε περιβαλλοντικούς πρόσφυγες.
Ακραία περιβαλλοντικά φαινόμενα θα γίνουν ο κανόνας. Η άνοιξη και το
φθινόπωρο θα είναι απλώς μια ρομαντική ανάμνηση…
 
Όλες αυτές οι κλιματικές αλλαγές προκαλούνται από τη χρήση των
ορυκτών καυσίμων.  Για να σταματήσει η επικείμενη κατάρρευση του
παγκόσμιου κλίματος, το μεγαλύτερο μέρος των αποθεμάτων άνθρακα,
πετρελαίου και φυσικού αερίου πρέπει να κατακρατηθούν στο υπέδαφος,
πράγμα που σημαίνει πως πρέπει να στραφούμε επειγόντως σε καθαρές και
ανεξάντλητες πηγές ενέργειας, δηλαδή στην Ελεύθερη Ενέργεια.
H λεγόμενη Ελεύθερη Ενέργεια ή Νέα Ενέργεια δεν αφορά μονάχα τις
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως είναι η ηλιακή θερμότητα, η ενέργεια
από τα φωτοβολταϊκά τόξα, η αιολική ενέργεια, η καύση των απορριμμάτων, η
χρήση βιομάζας, η γεωθερμική ενέργεια…
Η Ελεύθερη Ενέργεια είναι η
άφθονη, φθηνή και καθαρή ενέργεια, που μπορεί να αντληθεί από διάφορες
πηγές και με διάφορους τρόπους. Μπορεί να αντληθεί με τις Συσκευές Ελεύθερης Ενέργειας (Free EnergyDevices), που συλλέγουν ενέργεια από πηγές που δεν αναγνωρίζονται από την παραδοσιακή Φυσική.
 
Η Ελεύθερη Ενέργεια μπορεί να παραχθεί από την Ενέργεια του Μηδενικού Σημείου (Zero Point Energy),την Ψυχρή Σύντηξη (Cold Fusion), την καύση του υδρογόνου, την υδροκαταλυτική δύναμη του υδρογόνου (Hydrocatalytic Hydrogen Power), τις δυναμικές δίνες (Vortex),
τις συσκευές περιστρεφόμενων μαγνητών (Rotating-Magnet Devices), τους
μαγνήτες στερεής κατάστασης (Solid-State Magnets) καθώς και από άλλες
εξωτικές ενεργειακές τεχνολογίες. Υπάρχει μια ασυνήθιστη συλλογή τεχνολογιών Ελεύθερης Ενέργειας (Free Energy Technologies), και
αρκετοί πρωτοπόροι αφιέρωσαν τη ζωή τους στην έρευνα και στην ανάπτυξη
τους. Ωστόσο το ενεργειακό κατεστημένο έχει εξαπολύσει έναν ακήρυχτο
πόλεμο ενάντια σε όλους όσους οραματίζονται μια ενεργειακά
απελευθερωμένη ανθρωπότητα.
Ελεύθερη ενέργεια για όλους!
Η συσκευή Ελεύθερης Ενέργειας Testa Distatica, που ανέπτυξε ένας
Ελβετός εφευρέτης τη δεκαετία του 1980, μπορεί να παράγει ηλεκτρική
ενέργεια δεσμεύοντας τα ελεύθερα ηλεκτρόνια της ατμόσφαιρας!
Ο ΝΕΟΣ «ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟΣ ΚΑΡΠΟΣ»
Η Ελεύθερη Ενέργεια είναι κάτι το απαγορευμένο από το επιστημονικό
και οικονομικό σύμπλεγμα συμφερόντων, που διαχειρίζεται σήμερα την
ενεργειακή μοίρα του πλανήτη μας. Αυτό το ενεργειακό κατεστημένο δεν
φαίνεται διατεθειμένο να θυσιάσει τα εύκολα κέρδη του για να αποφευχθεί
το περιβαλλοντικό κόστος. Δεν ενδιαφέρεται για πολιτικές «κατάσχεσης»
του διοξειδίου του άνθρακα ούτε καν μείωσης των επιβλαβών εκπομπών του.
Επιθυμεί αντίθετα τη διατήρηση του σημερινού συγκεντρωτικού ενεργειακού
μοντέλου όσο αυτό απαιτείται για να αποσβεσθούν οι επενδύσεις και να
αντληθούν τα προσδοκώμενα κέρδη.
Η οικολογική σωτηρία του πλανήτη μας αποτελεί «ψηλά γράμματα»,
δυσανάγνωστα για τα υψηλόβαθμα στελέχη των πετρελαιο-βιομηχανικών
επιχειρήσεων, που χορεύουν στο ρυθμό των δισεκατομμυρίων δολαρίων. Γι’
αυτούς αξία έχουν μόνον τα κέρδη και τα μερίδια διείσδυσης τους στις
αγορές. Μας δίνουν σημασία, όχι επειδή διαθέτουν κάποια ψήγματα
ανθρωπισμού, αλλά επειδή μας υπολογίζουν σαν καταναλωτές. Από αυτή την
άποψη η κατανάλωση είναι η δύναμη μας!
 
Η δύναμη είναι στα χέρια μας! Η πραγματική δύναμη, γιατί η
οικονομική δύναμη συγκεντρώνεται συνεχώς στα χέρια όλο και πιο λίγων,
που αδιαφορούν για τους πολλούς. Η ελίτ, ακόμη κι αν πρόκειται για
επιστήμονες ή διανοούμενους, αδιαφορούν για τις μάζες. Σε γενικές
γραμμές υποστηρίζουν τη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος, επειδή και
οι ίδιοι είναι προϊόντα αυτού του συστήματος. Πολλοί μάλιστα
συντηρούνται οικονομικά κι απ’ αυτό. Σχεδόν το 50% των επιστημόνων του
κόσμου είναι άμεσα ή έμμεσα αναμεμειγμένοι στην έρευνα και ανάπτυξη νέων
οπλικών συστημάτων. Αν μονάχα το 10% των επιστημόνων ασχολούνταν με
έρευνες πάνω σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, πολύ γρήγορα θα είχαμε
θεαματικά αποτελέσματα και μια σειρά από προτεινόμενες λύσεις. Αν η ελίτ
εστίαζε την προσοχή, τα επιστημονικά, τεχνολογικά και οικονομικά μέσα
που διαθέτει, στο να φέρει την Ελεύθερη Ενέργεια στον πλανήτη μας, θα
μπορούσαμε ήδη να μιλάμε για έναν νέο πλανητικό πολιτισμό.
 
Όμως η επιστημονική ελίτ έχει συμπράξει με τα μονοπωλιακά
ενεργειακά συμπλέγματα συμφερόντων και καρπώνεται σημαντικά οφέλη από τη
διατήρηση του σημερινού συγκεντρωτικού ενεργειακού συστήματος. Για το
σκοπό αυτό καλλιεργεί και πολλούς μύθους που αποπροσανατολίζουν τις
μάζες. Η σπανιότητα των ενεργειακών πόρων είναι ένας από τους μύθους που
καλλιεργεί έντεχνα το παγκόσμιο ενεργειακό κατεστημένο, και η
επιστημονική ελίτ που το στηρίζει. Η ενέργεια πρέπει να είναι σπάνια για
να στοιχίζει! Η πραγματικότητα όμως είναι πως ο πλανήτης μας και το
σύμπαν γενικότερα είναι πλούσιο σε ενεργειακούς πόρους. Η ενέργεια
βρίσκεται παντού και σε αφθονία, είναι όμως «απαγορευμένη».
 
ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Η πορεία της ανθρωπότητας προς την Ελεύθερη Ενέργεια δεν είναι μια
ασφαλής και προδιαγεγραμμένη διαδρομή πάνω σε συγκεκριμένες ράγες. Είναι
μια πορεία δύσκολη και προβληματική. Παρά τις τεχνολογικές δυνατότητες
και τις προωθημένες έρευνες μιας χούφτας πρωτοπόρων, τίποτε δεν εγγυάται
πως θα φθάσουμε σύντομα σε ένα φωτεινό ενεργειακό μέλλον, απαλλαγμένο
από βρώμικα και αναποτελεσματικά καύσιμα. Υπάρχουν πολλοί εχθροί που
καραδοκούν. Υπάρχουν δυνάμεις που εμποδίζουν την ενεργειακή μας
απελευθέρωση. Υπάρχουν δυνάμεις που θέλουν να μας κρατήσουν δέσμιους του
παραδοσιακού ενεργειακού μοντέλου.
 
Η ύπαρξη μιας οργανωμένης παγκόσμιας συνωμοσίας κατά της Ελεύθερης
Ενέργειας δεν είναι κάτι το αποδεδειγμένο. Εκείνο όμως που θεωρείται
βέβαιο είναι πως υπάρχουν δυνάμεις και «ομάδες ειδικών συμφερόντων», τα
κοινώς αποκαλούμενα λόμπι, που δεν βλέπουν με καλό μάτι την αλλαγή του
σημερινού ενεργειακού μοντέλου, άσχετα αν καταστρέφει το περιβάλλον του
πλανήτη μας και είναι ολοφάνερα σπάταλο και αντιπαραγωγικό. Αυτές οι
κλειστές ομάδες ασκούν μεγάλη επιρροή στις κυβερνήσεις, αναγκάζοντας τες
να υιοθετήσουν εχθρική στάση απέναντι στις νέες ενεργειακές τεχνολογίες
και στους πρωτοπόρους της Ελεύθερης Ενέργειας. Από την πλευρά τους οι
κυβερνήσεις έχουν και τους δικούς τους λόγους για να βλέπουν την
Ελεύθερη Ενέργεια ως απειλή για τη σταθερότητα του συστήματος.
Κυβερνήσεις και λόμπι συμπτύσσουν συχνά κοινό μέτωπο κατά της Ελεύθερης
Ενέργειας. Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα, που δείχνει
πως μια συντεχνία κατάφερε να πείσει τη γαλλική κυβέρνηση να φορολογήσει
το ηλιακό φως!
 
Πριν ανακαλυφθούν τα φθηνά και ανθεκτικά τζάμια, μόνον τα
πλουσιότερα μέλη της γαλλικής αριστοκρατίας είχαν τη δυνατότητα να
πληρώνουν για γυάλινα παράθυρα στις κατοικίες τους. Ωστόσο, αμέσως μετά
τη Γαλλική Επανάσταση τα γυάλινα παράθυρα έγιναν διαθέσιμα στο εμπόριο
κι έτσι η ανερχόμενη μεσαία τάξη έκτιζε πλέον τα σπίτια της με μεγάλα
παράθυρα από γυαλί. Το γεγονός αυτό είχε πολύ δυσάρεστες επιπτώσεις στις
δουλειές και στις τσέπες των παραδοσιακών παρασκευαστών κεριών.
Προηγουμένως, τα σκοτεινά δίχως παράθυρα σπίτια σήμαιναν μια σταθερή
πελατεία γι’ αυτούς. Όμως πλέον, τα μεγάλα γυάλινα παράθυρα επέτρεπαν το
φως του ήλιου να εισχωρεί στο εσωτερικό του σπιτιού για περισσότερες
ώρες την ημέρα. Οι Γάλλοι παρασκευαστές κεριών αντέδρασαν. Ζήτησαν από
τη νέα γαλλική κυβέρνηση να περάσει έναν ειδικό νόμο για τη φορολογία
των ιδιοκτητών κατοικιών. Ο νόμος αυτός προέβλεπε έναν φόρο, που θα ήταν
ανάλογος με το αριθμό και το μέγεθος του κάθε παραθύρου. Ο φόρος
κατάφερε να περάσει και μ’ αυτόν τον τρόπο το λόμπι των παρασκευαστών
κεριών μπόρεσε να φορολογήσει το ηλιακό φως!
 
Πως όμως κατάφεραν να πείσουν τον κόσμο για κάτι τόσο παράλογο;
Ένας φυσικός εξηγεί: «Η συντεχνία υποστήριξε πως τα μεγάλα παράθυρα ήταν
ένα αριστοκρατικό τέχνασμα. Έκαναν τα σπίτια πιο κρύα το χειμώνα και
πιο ζεστά το καλοκαίρι. Ήταν εύθραυστα και ανασφαλή. Το ηλιακό φως ήταν
κακό για την υγεία… Τα μεγάλα παράθυρα προκαλούσαν ατυχήματα, αρρώστιες
και κλοπές… Η συντεχνία των Γάλλων παρασκευαστών κεριών ουσιαστικά δεν
έκανε τίποτε το διαφορετικότερο απ’ ότι κάνουν σήμερα διάφορες ‘’ομάδες
ειδικού ενδιαφέροντος’’: παρεμποδίζουν την αντικατάσταση των πανάκριβων
παραδοσιακών, βρώμικών και απαρχαιωμένων πηγών ενέργειας, από νέες
καθαρές, φθηνές και φυσικές πηγές ενέργειας».
 
Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα ίσως να μην βρίσκεται στους εχθρούς της
Ελεύθερης Ενέργειας και σε μια κάποια «παγκόσμια συνωμοσία» αλλά στην
ανωριμότητα της ίδιας της σημερινής ανθρώπινης κοινωνίας. Ο Toby Grotz
από το Κολοράντο, ένας μηχανικός και οργανωτής πολλών συνεδρίων για τις
νέες ενεργειακές τεχνολογίες, δεν πιστεύει πως η καταστολή της Ελεύθερης
Ενέργειας είναι μια «οργανωμένη συνωμοσία». Πιστεύει αντίθετα πως το
πρόβλημα προέρχεται από μας τους ίδιους, από την αντίσταση μας στην
αλλαγή: «Το συλλογικό μας ασυνείδητο δεν έχει ακόμη αποφασίσει να κάνει
ένα κβαντικό άλμα προς την Ελεύθερη Ενέργεια… Το συλλογικό μας
ασυνείδητο έχει κρίνει πως είναι σωστό να ελέγχει τη φωτιά, τον τροχό,
την ατμομηχανή, τους ηλεκτρικούς κινητήρες, την πυρηνική ενέργεια –όλα
αυτά τα μικρά τεχνολογικά άλματα, που καθόρισαν την εξέλιξη μας,
προέρχονται από την απόφαση του συλλογικού μας ασυνείδητου, που κάποια
στιγμή είπε: ‘’Εντάξει, είναι η στιγμή να το κάνουμε αυτό. Τώρα μπορούμε
να προχωρήσουμε».
 
Ίσως τελικά οι μεγαλύτεροι εχθροί της Ελεύθερης Ενέργειας να
είμαστε εμείς οι ίδιοι! Όσο πιο  έμπειροι γινόμαστε, άλλο τόσο γινόμαστε
και φοβητσιάρηδες. Οι σημερινοί άνθρωποι φοβούνται όλο και περισσότερο
να εκτεθούν, να ανοιχτούν προς το άγνωστο. Με το φόβο όμως και τη
συντηρητικότητα είναι αδύνατον να απελευθερωθεί ενεργειακά η
ανθρωπότητα.
Η Ελεύθερη Ενέργεια θα μπορούσε να γίνει η κινητήριος δύναμη μιας
φωτισμένης κοινωνίας. Και όλοι γνωρίζουμε πως σημερινές ανθρώπινες
κοινωνίες κάθε άλλο παρά «φωτισμένες» είναι. Το ζήτημα όμως είναι πως
δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε να «ωριμάσει» πνευματικά ο
άνθρωπος για να εξαπολυθεί η Ελεύθερη Ενέργεια. Μέρα με την ημέρα ο
ζωντανός πλανήτης μας καταρρέει οικολογικά και η Ελεύθερη Ενέργεια είναι
ένας τρόπος να αντιστρέψουμε αυτή την καταστροφική διαδικασία. Το
ιδανικότερο θα ήταν η ανθρωπότητα να ωριμάσει ταυτόχρονα με την
εξαπόλυση της επόμενης πλανητικής επανάστασης. Αλλά για να συμβεί αυτό
θα πρέπει προηγουμένως να συνειδητοποιήσουμε πως η δύναμη βρίσκεται στα
χέρια μας. Όπως λέει χαρακτηριστικά και ο Peter Lindemann:  «Η πηγή της
Ελεύθερης Ενέργειας βρίσκεται μέσα μας. Θα βγει στην επιφάνεια αν
εκφράσουμε ελεύθερα τον εαυτό μας».
 
Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΔΩΡΟ, ΑΛΛΑ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ!
Αναμφίβολα η Ελεύθερη Ενέργεια δεν είναι ούτε οικονομικό, ούτε
τεχνολογικό ζήτημα. Δεν είναι ζήτημα ανεύρεσης οικονομικών πόρων και
νέων τεχνολογιών. Αυτά ήδη υπάρχουν. Η αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου
της ανθρωπότητας είναι πάνω απ’ όλα ζήτημα  πολιτικό, και γι’ αυτό η
επερχόμενη ενεργειακή επανάσταση είναι στη βάση της πολιτική και
οικολογική.
 
Η ανθρωπότητα σε γενικές γραμμές θα ωφεληθεί από την επερχόμενη
ενεργειακή επανάσταση, αλλά ορισμένα άτομα και ομάδες «ειδικών
συμφερόντων» (λόμπι), όχι. Οι δυνάμεις που αντιστρατεύονται στην
ενεργειακή επανάσταση περιλαμβάνουν αυτούς που ελέγχουν την παραγωγή,
διακίνηση, επεξεργασία και εμπορική εκμετάλλευση των ορυκτών καυσίμων.
Επίσης και το στρατιωτικο-βιομηχανικό κατεστημένο, που βλέπει τη θάλασσα
της Νέας Ενέργειας ως πηγή ανταγωνιστικών προϊόντων και όπλων. Όμως οι
όποιες αντιδράσεις τους μπορούν να καμφθούν αν θέλουμε πραγματικά να
διεκδικήσουμε ένα ελεύθερο μέλλον.
 
Πρέπει να πιστέψουμε πως το μέλλον μας αφορά, δεν είναι απλώς «άλλη
χώρα». Αν το πιστέψουμε, τότε μια «πράσινη χιλιετία» θα ανατείλει στον
πλανήτη μας. Για πρώτη φορά στην ιστορία του πολιτισμού μας γνωρίζουμε
με λεπτομέρειες, χάρη στα περίπλοκα μαθηματικά μοντέλα και τους
ηλεκτρονικούς υπολογιστές που έχουμε στη διάθεση μας, το ακριβές μέγεθος
της βλάβης που προκαλούμε στο περιβάλλον και γενικά στον πλανήτη μας.
Και για πρώτη φορά στην ιστορία μας έχουμε τη δύναμη να την
αντιστρέψουμε. Το έγκλημα μας είναι έτσι διπλό!
 
Κι όμως η λύση υπάρχει! Υπάρχουν πολλοί ερευνητές, που έχουν
αναπτύξει και κατασκευάσει εναλλακτικά συστήματα παραγωγής ενέργειας.
Ωστόσο όλοι τους ανεξαιρέτως έχουν κρατηθεί στην αφάνεια και οι συσκευές
τους εξαφανιστεί από τα συμφέροντα δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν
επιβάλει τα σημερινά μονοπώλια. Το πανίσχυρο πετρελαιο-αυτοκινητιστικό
σύμπλεγμα συμφερόντων, που ελέγχει ένα τεράστιο τμήμα της παγκόσμιας
οικονομίας, εξουδετερώνει συστηματικά κάθε ανεξάρτητη προσπάθεια για την
ανακάλυψη και κατασκευή εναλλακτικών συστημάτων παραγωγής ενέργειας,
εξωθώντας τους οραματιστές εφευρέτες στην απόγνωση. Στόχος αυτού του
πολιτικοοικονομικά πανίσχυρου συμπλέγματος συμφερόντων είναι να κρατηθεί
η ανθρωπότητα «ενεργειακά σκλαβωμένη», αιχμάλωτη των παραδοσιακών
ενεργειακών μονοπωλίων, άσχετα αν το τίμημα είναι μια βαριά άρρωστη
βιόσφαιρα και μια ανθρωπότητα χωρίς μέλλον.
 
Το παρήγορο πάντως είναι πως όλο και περισσότεροι άνθρωποι,
ευαισθητοποιημένοι κυρίως από την «οικολογική Χιροσίμα» που λαμβάνει
χώρα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη μας, επιθυμούν την αλλαγή
του σημερινού συγκεντρωτικού ενεργειακού μοντέλου, που βασίζεται στα
βρώμικα ορυκτά καύσιμα. Αρχίζουν να βλέπουν λοιπόν τα ορυκτά καύσιμα
περισσότερο ως αναγκαία «γέφυρα» για το πέρασμα στην Ελεύθερη Ενέργεια
και όχι ως λύση στο ενεργειακό πρόβλημα. Αντιλαμβάνονται ωστόσο πως αυτή
η ενεργειακή μετάβαση θα είναι μια αργή διαδικασία.
 
Το πρόβλημα βρίσκεται στην κεκτημένη ταχύτητα της οικονομίας των
ορυκτών καυσίμων. Σήμερα όλο ο πλανήτης τρέχει στον ιλιγγιώδη ρυθμό της
κατανάλωσης αυτών των καυσίμων και οι επενδύσεις που έχουν γίνει σ’
αυτόν το χώρο είναι της τάξεως των εκατοντάδων δισεκατομμυρίων Ευρώ.
Όσοι έχουν πραγματοποιήσει αυτές τις επενδύσεις θέλουν απόσβεση, θέλουν
τα κέρδη τους.
Είναι ευνόητο λοιπόν πως η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να γίνει
από μια στιγμή στην άλλη. Είναι σαν να σταματάς ένα τρένο, που τρέχει με
πολύ μεγάλη ταχύτητα. Ακόμη κι αν «τραβήξεις φρένο» θα χρειαστεί αρκετά
μεγάλη απόσταση ώστε το τρένο να ακινητοποιηθεί. Άσε που το
ταρακούνημα, μπορεί να είναι και τραυματικό.
 
Η λύση δεν βρίσκεται στο απότομο «φρενάρισμα» της οικονομίας των
ορυκτών καυσίμων. Αυτό ίσως δημιουργήσει ένα ανεπανόρθωτο σοκ. Η λύση
βρίσκεται στη δρομολόγηση ενός νέου τρένου, αυτού των νέων ενεργειών,
που θα κυλά σε παράλληλες ράγες με το παραδοσιακό τρένο των ορυκτών
καυσίμων. Σταδιακά, εν’ όσο αυτά τα δύο τρένα θα κινούνται παράλληλα, η
ανθρωπότητα θ’ αρχίσει να επιβιβάζεται καθ’ οδόν στο τρένο της Ελεύθερης
Ενέργειας αδειάζοντας το τρένο των ορυκτών καυσίμων κι εγκαταλείποντας
το στην άβυσσο της ιστορίας.
 
Οι επιστήμονες μας διαβεβαιώνουν ότι πλέουμε μέσα σε έναν ωκεανό
ενέργειας και το αποδεικνύουν στην πράξη με τις συσκευές Ελεύθερης
Ενέργειας που έχουν κατά καιρούς κατασκευάσει.  Η πλήρης ενεργειακή
αυτονομία δεν είναι ένα άπιαστο όνειρο, αλλά μια απλή αρχή που μπορεί να
επιτευχθεί από τον οποιονδήποτε. Η ενεργειακή απελευθέρωση από κάθε
είδους μονοπωλιακά συμφέροντα θα αποτελέσει τη βάση της πραγματικής
δημοκρατίας. Όσο ο άνθρωπος καθυστερεί και δεν εκμεταλλεύεται τον
ενεργειακό ωκεανό που τον περιβάλλει, θα παραμείνει σκλάβος,
παγιδευμένος σε βρώμικες και αναποτελεσματικές ενεργειακές τεχνολογίες.
Μόνον η συνειδητοποίηση των εκπληκτικών δυνατοτήτων που ανοίγονται
μπροστά μας και η θέληση για ρήξη με το ενεργειακό κατεστημένο, που δε
φαίνεται διατεθειμένο να παραδώσει τα σκήπτρα, μπορεί να προσφέρει,
τουλάχιστον στα παιδιά μας, το όνειρο της Ελεύθερης Ενέργειας. Αν κάποτε
επιτευχθεί, η Ελεύθερη Ενέργεια θα είναι κατάκτηση και όχι δώρο.

Πηγή: Το βιβλίο του Γιώργου Στάμκου «Ελεύθερη Ενέργεια: Η Επόμενη Πλανητική Επανάσταση», πρώτη έκδοση 2001.

Τα οικονομικά σε μια κοινωνία κοινωνικής οικολογίας

enallaktikos
-
0
Τα οικονομικά σε μια κοινωνία κοινωνικής οικολογίας

Ο Πίτερ Στάουντμαϊερ είναι οικονομολόγος και δίδαξε στον Ινστιτούτο για την Κοινωνική Οικολογία (Institute for Social Ecology), διευθυντής του οποίου ήταν ο Μάρεϊ Μπούκτσιν (Murray Bookchin). Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Harbinger (τόμος 3, αριθμός 1) την άνοιξη του 2003.1

 

Στη
διάρκεια των αγώνων μας για έναν καλύτερο κόσμο, οι κοινωνικοί
οικολόγοι συχνά ενεπλάκησαν σε κριτικό διάλογο με άλλες τάσεις της
ριζοσπαστικής σκέψης αναφορικά με το είδος του κόσμου για το οποίο
παλεύουμε. Αυτές οι συζητήσεις συχνά επικεντρώνονται στο ερώτημα με ποιο
τρόπο θα μπορέσουν οι άνθρωποι να οργανώσουν τις υλικές σχέσεις μεταξύ
τους αλλά και με τον φυσικό κόσμο σε μια μελλοντική απελευθερωμένη κοινωνία. Πώς θα είναι τα οικονομικά σε μια οικολογική κοινωνία; Πώς θα μπορούσαν οι ελεύθερες κοινότητες να εξοικονομούν τα προς το ζην;

Για
να εξετάσουμε ερωτήματα σαν αυτά, χρειάζεται να εξασκηθούμε σε μια
ικανότητα της διαλεκτικής φιλοσοφίας: την ικανότητα να σκεφτόμαστε
θεωρητικά. Να οραματιζόμαστε ένα μέλλον πέρα από τον καπιταλισμό και το
κράτος σημαίνει να σκεφτόμαστε πέρα από τον κόσμο όπως είναι σήμερα, και
να θέτουμε τους εαυτούς μας στα πλαίσια ενός διαφορετικού κόσμου,
δομημένου με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο, ενός κόσμου που έχει
αναπτύξει κάποιες από τις κοινωνικές και οικολογικές δυνατότητες που τις
βλέπουμε σήμερα σε μια διαστρεβλωμένη μορφή. Αυτό σημαίνει να
προσπαθούμε να βλέπουμε τον κόσμο όχι μόνο όπως είναι, αλλά όπως θα
έπρεπε να είναι.

Οι κοινωνικοί οικολόγοι έχουν διατυπώσει κατά καιρούς ένα σύνολο συγκεκριμένων προτάσεων για μια κοινοτιστική οικονομία και μια ηθική οικονομία. Αυτές οι προτάσεις επικεντρώνονται σ’ αυτό που ο Μπούκτσιν (Bookchin)
αποκαλεί «η ανάκαμψη της παραγωγικής διαδικασίας καθεαυτής ως μιας
οικολογικής μεσολάβησης της ανθρωπότητας με τη φύση». Το κοινό στοιχείο
αυτών των πρακτικών προτάσεων είναι μια βαθύτερη σύλληψη του τρόπου με
τον οποίο πολύπλοκες οικονομίες μπορεί να υπάρξουν με διαφορετικό τρόπο,
χωρίς αγορά, τάξεις, ή γραφειοκρατία, προς την κατεύθυνση εξισωτικών (egalitarian)
και συμμετοχικών τακτικών. Οι κοινωνικοί οικολόγοι υποστηρίζουν ότι οι
οικονομικοί μηχανισμοί μιας ελεύθερης κοινωνίας, είτε πρόκειται για την
παραγωγή, είτε για τη διανομή είτε για την αναπαραγωγή, θα πρέπει να
έχουν τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά: θα πρέπει να είναι συνειδητοί (conscious), διαφανείς (transparent), τροποποιήσιμοι (alterable) και ενοποιημένοι (integrated).

Συνειδητοί:
Θέλουμε οι οικονομικοί μηχανισμοί να είναι προσεκτικά επιλεγμένοι και
δομημένοι, ούτως ώστε να ικανοποιούν τους σκοπούς που συλλογικά ορίζουμε
να εξυπηρετούν, και όχι οι οικονομικές δομές να μας αναγκάζουν να
εκπληρώνουμε τους σκοπούς τους. Διαφανείς: Θέλουμε το κάθε μέλος της κοινωνίας να είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται πως λειτουργούν οι οικονομικοί μηχανισμοί της. Τροποποιήσιμοι:
Θέλουμε να είμαστε σε θέση να αλλάζουμε τις οικονομικές δομές σύμφωνα
με τις οικολογικές και κοινωνικές ανάγκες. Και τέλος, θέλουμε οι
οικονομικοί μηχανισμοί να πλήρως ενοποιημένοι με όλες τις άλλες πλευρές της κοινοτιστικής αυτοδιαχείρισης.

Με τι μπορεί να μοιάζουν αυτές οι αξίες στην πράξη;
Πώς μπορεί αυτό το σύνολο των θεωρητικών αξιωμάτων να εφαρμοστεί στην
πράξη; Αυτό που ακολουθεί στη συνέχεια είναι μια σύντομη προσπάθειά μου
να σκιαγραφήσω ένα ανασυγκροτημένο όραμα των οικονομικών σε μια κοινωνία
κοινωνικής οικολογίας.

 

Ο κόσμος όπως τον οραματίζονται οι κοινωνικοί οικολόγοι

Ο
κόσμος που οραματιζόμαστε είναι ένας κόσμος περιπέτειας και
δυνατότητας, ένας κόσμος που θα χαρακτηρίζεται από ριζοσπαστικά νέες
σχέσεις και εν δυνάμει μορφές κοινωνικής και προσωπικής ζωής, τις οποίες
τώρα είναι δύσκολο να φανταστούμε, και πολύ πιο δύσκολο να τις
περιγράψουμε από τη σκοπιά του παρόντος. Τα πιο πολλά από αυτά που θα
λάβουν χώρα σε μια κοινωνία κοινωνικής οικολογίας, είτε στο
περιβαλλοντικό, είτε στο προσωπικό, είτε στο κοινοτικό επίπεδο, θα είναι
αυθόρμητα και δημιουργικά, και συνεπώς δε μπορούμε ούτε να τα
σχεδιάσουμε, ούτε να τα προτείνουμε, ούτε να τα προβλέψουμε. Ωστόσο, αν
θέλουμε όλα αυτά να μην μείνουν απλώς όνειρα, τότε απαιτείται τόσο ένα
θεσμικό πλαίσιο, όσο και ένα ηθικό όραμα για μια τέτοια αυθόρμητη και
δημιουργική ανάπτυξη των δυνατοτήτων. Επομένως, πρέπει να στρέψουμε την
προσοχή μας στις κοινωνικές δομές που θα ήταν δυνατόν καταστήσουν
περισσότερο πιθανή την ύπαρξη μιας ελεύθερης φύσης και μιας ελεύθερης
κοινωνίας.

Οι
κοινωνικοί οικολόγοι εργάζονται με στόχο μια κοινωνία δομημένη στη βάση
της ελευθερίας, της συνεργασίας, και της οικολογικής και κοινωνικής
ποικιλίας. Το όραμά μας για έναν καλύτερο κόσμο στηρίζεται στον πλούτο
των πρακτικών εγχειρημάτων και των ουτοπικών υποσχέσεων που αναδείχτηκαν
μέσα σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας από τα απελευθερωτικά κινήματα από
τα κάτω. Στο επίκεντρο του οράματός μας για ελεύθερες κοινότητες
βρίσκεται η άμεση δημοκρατία. Άμεση δημοκρατία σημαίνει ότι οι
άνθρωποι διαχειρίζονται μόνοι τους τις ζωές τους, συνειδητά και
συλλογικά, με στόχο το καλό της κοινότητας, της οποίας είναι οι ίδιοι
μέλη. Αντί να αναθέσουμε τη λήψη των αποφάσεων σε ειδικούς,
επαγγελματίες, αντιπροσώπους, ή γραφειοκράτες, η κοινωνική οικολογία
προβλέπει την άμεση συμμετοχή όλων των ανθρώπων στην αυτοδιαχείριση των
κοινοτικών τους υποθέσεων.

Επειδή
είμαστε αντίθετοι στις θεσμικές μορφές κυριαρχίας και ιεραρχίας, οι
κοινωνικοί οικολόγοι απορρίπτουμε το κράτος ως τέτοιο. Αντί να αξιώσουμε
ένα ξεχωριστό σώμα μακριά από την κοινωνία, που θα λαμβάνει αποφάσεις
για λογαριασμό της, οραματιζόμαστε ένα δίκτυο κοινοτικών συνελεύσεων ως
το βασικό σώμα λήψης αποφάσεων και ως το βασικό μέρος όπου θα ασκείται
στην πράξη η άμεση δημοκρατία. Στις συνελεύσεις θα συμμετέχουν όλοι οι
κάτοικοι μιας περιοχής (στις πόλεις σε επίπεδο γειτονιάς και στις
αγροτικές περιοχές σε επίπεδο πολίχνης) σε τακτά χρονικά διαστήματα, για
να συζητήσουν και να αποφασίσουν εκ των προτέρων για τα ζητήματα που
τους αφορούν: να λάβουν δηλαδή πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις και
στην πραγματικότητα κάθε κοινωνική απόφαση που επηρεάζει σημαντικά τη
ζωή της κοινότητας ως ολότητας.

Η
λαϊκή συνέλευση περιλαμβάνει οποιονδήποτε επιθυμεί να συμμετέχει σ’
αυτή και προωθεί ένα δημοκρατικό διάλογο για όλα τα μέλη της κοινότητας
ώστε να ασχολούνται ο ένας με τον άλλον, σε ίση βάση, και να
διαμορφώνουν ενεργά την κοινωνική ζωή. Οι συνεχιζόμενες αλληλεπιδράσεις
αυτού του είδους ενθαρρύνουν την αίσθηση συλλογικής ευθύνης και
αλληλεξάρτησης, προσφέροντας επίσης ένα δημόσιο χώρο για την επίλυση
διαφορών και διαφωνιών με έναν ορθολογικό και μη καταπιεστικό τρόπο.
Αναγνωρίζοντας ότι οι άνθρωποι έχουν διαφορετικά συμφέροντα, φιλοδοξίες
και πεποιθήσεις, η συνέλευση της γειτονιάς και το συνακόλουθο πολιτικό
ήθος προσφέρουν μια ευκαιρία να συμφιλιωθούν οι ιδιαίτεροι με τους
γενικότερους αντικειμενικούς στόχους. Με αυτήν την έννοια, η άμεση
δημοκρατία, συνεπάγεται τη δέσμευση για την ευημερία του κάθε κατοίκου.

Με
τη σειρά της, η κοινοτική ευημερία συνεπάγεται τον ενεργό σεβασμό και
την εκτίμηση για το φυσικό πλαίσιο μέσα στο οποίο υπάρχουν οι τοπικές
κοινότητες. Καμία κοινωνική τάξη δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι τα
οικοσυστήματα και τα περιβάλλοντα τα οποία φιλοξενούν τους διάφορους
οικισμούς μας θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Οι κοινωνικοί οικολόγοι
όμως πιστεύουν ότι, οι κοινότητες που συγκροτούνται με βάση την ελεύθερη
οργάνωση και την αλληλοβοήθεια είναι πολύ πιο κατάλληλες για την
καλλιέργεια της περιβαλλοντικής ποικιλότητας και της αειφορίας, απ’ ότι
αυτές που στηρίζονται στα εξουσιαστικά συστήματα της ισχύος. Στις
κοινωνίες που έχουν ξεπεράσει την κυριαρχία και την ιεραρχία, η
οικολογική άνθηση και η ανθρώπινη άνθηση μπορούν να συμπληρώνουν και να
ενισχύουν η μία την άλλη.

Η
ηθική οπτική που περιέχει αυτές τις δυνατότητες είναι το ίδιο σημαντική
με τις πρακτικές μεθόδους καθαυτές. Οι κοινωνικοί οικολόγοι επιδιώκουν
να δημιουργήσουν κοινωνικές δομές οι οποίες προωθούν την ελευθερία και
την αλληλεγγύη, δομώντας αυτές τις αξίες στο πιο σημαντικό οικοδόμημα
των κοινωνικών σχέσεων και των δημοσίων θεσμών. Συνεπώς, η επιμονή μας
στη λειτουργία συνελεύσεων πρόσωπο με πρόσωπο, οι οποίες θα είναι
ανοιχτές σε όλους, έχει στόχο να ενθαρρύνει, και όχι να εμποδίσει, τη
δημιουργία άλλων ελευθεριακών και συνεργατικών κοινωνικών δομών. Μια
τεράστια ποικιλία αυθόρμητων συμπράξεων, ελεύθερης συμβίωσης, χώρων
εργασίας, οικογενειακών δομών και άλλων, έχουν όλες σημαντική θέση στο
όραμά μας για έναν ελεύθερο κόσμο. Οι μόνες μορφές που αποκλείονται
είναι αυτές που στηρίζονται στην εκμετάλλευση και την καταπίεση.

Συνεπώς,
το μοντέλο που η κοινωνική οικολογία προωθεί για την άμεση δημοκρατία
μπορεί να γίνει αντιληπτό με ένα σύνολο διαφορετικών τρόπων, ανάλογα με
τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις εμπειρίες των ανθρώπων που εμπνέονται
απ’ αυτό. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές στις οικονομικές διαδικασίες, και
το σενάριο που σκιαγραφείται σ’ αυτό το άρθρο, είναι μόνο μία πιθανή
ερμηνεία της οικονομικής πλευράς μιας κοινωνίας κοινωνικής οικολογίας. Η
θεμελιώδης κοινή οπτική είναι αυτή μιας ηθικής οικονομίας, στην οποία
οι υλικές συνθήκες της υπάρξεώς μας επανασυγκροτούνται σε ένα ευρύτερο
ηθικό και θεσμικό πλαίσιο. Η ηθική οικονομία σημαίνει ότι η λήψη των
αποφάσεων για την παραγωγή και την κατανάλωση είναι κομμάτι της
πολιτικής ζωής ολόκληρης της κοινότητας.

 

Κοινοτιστική αυτοδιαχείριση στην πράξη

Βάσει
αυτού του πλάνου, τα συμβούλια των εργατών παίζουν έναν κρίσιμο ρόλο
στην καθημερινή διαχείριση της παραγωγής, ενώ οι τοπικές συνελεύσεις
έχουν τον τελικό λόγο στις καίριες οικονομικές αποφάσεις. Όλα τα μέλη
της συγκεκριμένης κοινότητας συμμετέχουν στη διαμόρφωση της οικονομικής
πολιτικής, για την οποία συζητούν, επιχειρηματολογούν και αποφασίζουν
στα πλαίσια της λαϊκής συνέλευσης. Η κοινωνική οικολογία προσβλέπει σε
μια μαζική υλική αποκέντρωση της παραγωγής, ώστε οι εργάτες μιας
συγκεκριμένης επιχείρησης να τυπικά να ζουν στην ίδια κοινότητα στην
οποία δουλεύουν. Προσβλέπουμε επίσης σε μια συνεχή εθελοντική εναλλαγή
των εργασιών, των καθηκόντων και των ευθυνών και σε έναν ριζοσπαστικό
επαναπροσδιορισμό του τι πάει να πάει «δουλειά». Μέσα από τον συνειδητό
μετασχηματισμό της εργασίας σε μια ελεύθερη κοινωνική δραστηριότητα που
συνδυάζει σωματικές και πνευματικές δεξιότητες, οραματιζόμαστε την
παραγωγική διαδικασία ως την εκπλήρωση των προσωπικών και κοινοτικών
αναγκών, διαρθρωμένων εντός του οικολογικού τους πλαισίου. Μαζί με την
απόρριψη των αφεντικών, των κερδών, των μισθών και της ανταλλακτικής
αξίας, θέλουμε να υπερνικήσουμε την καπιταλιστική αναγωγή των ανθρώπων
σε εργαλεία παραγωγής και κατανάλωσης. Το μοντέλο συνελεύσεων της
κοινωνικής οικολογίας ενθαρρύνει τους ανθρώπους να προσεγγίζουν τις
οικονομικές αποφάσεις, όχι μόνο ως εργάτες και καταναλωτές, αλλά ως μέλη
της κοινότητας δεσμευμένα προς το στόχο της κοινωνικής και οικολογικής
ευημερίας.

Ενώ οι
γενικές γραμμές της κοινοτικής παραγωγής επιβάλλονται στο επίπεδο της
συνέλευσης, εφαρμόζονται στην πράξη από μικρότερα συλλογικά σώματα που
επίσης λειτουργούν σε μια εξισωτική (egalitarian), συμμετοχική και δημοκρατική βάση. Τα συνεργατικά νοικοκυριά (cooperative households) και οι συλλογικοί εργασιακοί χώροι (collective workplaces)
αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της διαδικασίας. Οι αποφάσεις που
έχουν περιφερειακό περιεχόμενο γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας από τις
συνομοσπονδίες των τοπικών συνελεύσεων, ούτως ώστε οποιοσδήποτε
επηρεάζεται από μια απόφαση να μπορεί να συμμετέχει στη λήψη της.
Συγκεκριμένα καθήκοντα μπορούν να ανατίθενται σε εξειδικευμένες
επιτροπές, αλλά ουσιώδη θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος είναι θέματα που
τίθενται στην κρίση της κάθε λαϊκής συνέλευσης. Η άμεση δημοκρατία
ενθαρρύνει τον σχηματισμό και την αναμέτρηση αντιμαχόμενων οπτικών και
επιχειρημάτων, με τέτοιο τρόπο ώστε για τη λήψη κάθε απόφασης διάφορες
διακριτές επιλογές να είναι διαθέσιμες, κάθε μία από τις οποίες
διαμορφώνεται από τους ανθρώπους που θα τις υλοποιήσουν. Τα μέλη της
συνέλευσης εξετάζουν αυτές τις διάφορες προτάσεις και συζητούν για την
αξία και τις συνέπειές τους. Αυτές οι προτάσεις γίνονται αντικείμενο
συζήτησης, αναθεώρησης και τροποποίησης, στον βαθμό που αυτό είναι
απαραίτητο. Όταν δεν προκύπτει ομοφωνία, μια ψηφοφορία ή σειρά
ψηφοφοριών μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ξεκαθαριστεί ποιες επιλογές
έχουν την μεγαλύτερη υποστήριξη.

Το
όραμα της κοινωνικής οικολογίας για μια ηθική οικονομία επικεντρώνεται
στον ελευθεριακό κομμουνισμό, στον οποίο οι καρποί της κοινής εργασίας
είναι ελεύθερα διαθέσιμοι σε όλους. Αυτή η αρχή του «από τον καθένα
ανάλογα με τις δυνατότητές του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του», η
οποία διαφοροποιεί την οπτική μας από πολλά αντικαπιταλιστικά
προγράμματα, ενισχύεται από μια πολιτική ηθική στην οποία το ενδιαφέρον
για την κοινή ευημερία διαμορφώνει τις προσωπικές επιλογές. Στην απουσία
των αγορών, της ατομικής ιδιοκτησίας, της διάκρισης των τάξεων, της
παραγωγής εμπορευμάτων, της εκμετάλλευσης της εργασίας και της
συσσώρευσης κεφαλαίου, ο ελευθεριακός κομμουνισμός μπορεί να γίνει ο
μηχανισμός που εξασφαλίζει τη διανομή του κοινωνικού πλούτου και του
οικονομικού του ανταλλάγματος στις διάφανες και ανθρώπινης κλίμακας
πολιτικές δομές που προτείνει η κοινωνική οικολογία.

Σε
μια τέτοια ρύθμιση, η αλληλεπίδραση μεταξύ των μικρότερων επιτροπών,
των εργατικών ομάδων και ολόκληρης της συνέλευσης γίνεται ιδιαίτερα
σημαντική για τη διατήρηση της δημοκρατικής και συμμετοχικής φύσης αυτής
της διαβουλευτικής διαδικασίας. Η προετοιμασία συνεκτικών προτάσεων για
την παρουσίασή τους στη συνέλευση θα απαιτεί τόσο εξειδικευμένη δουλειά
και σχολαστική συλλογή πληροφοριών, όσο και ανάλυση και ερμηνεία.
Επειδή αυτές οι δραστηριότητες μπορούν εντέχνως να επηρεάσουν την
περιστασιακή λήψη οποιασδήποτε απόφασης, θα πρέπει η ευθύνη για την
υλοποίησή τους να είναι ένα καθήκον που θα ανατίθεται κυκλικά σε μια
προσωρινή επιτροπή, επιλεγμένη τυχαία από τα μέλη της συνέλευσης.

 

Συνομοσπονδιακή οικονομική δημοκρατία

Αφού
η συνέλευση εξετάσει, συζητήσει, τροποποιήσει τις διάφορες προτάσεις
και συμφωνήσει σε ένα συνολικό σχέδιο για την τοπική οικονομία, τα μέλη
της κοινότητας συνεχίζουν να εκλεπτύνουν και να υλοποιούν αυτό το σχέδιο
εφαρμόζοντάς το στους χώρους εργασίας, στα σπίτια τους και αλλού. Αν
προκύπτουν εμπόδια ή διαφωνίες τέτοιες, που είναι αδύνατο να επιλυθούν
στα άμεσα πλαίσια ενός συγκεκριμένου εγχειρήματος, θεσμού ή νοικοκυριού,
μπορούν να αναπεμφθούν στην ολομέλεια της συνέλευσης για συζήτηση και
επίλυση. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν εκπληρώνονται κάποιες πλευρές μιας
συμπεφωνημένης πολιτικής, αυτό θα φανερωθεί σύντομα στα μέλη της
κοινότητας, τα οποία αναλόγως μπορούν να αλλάξουν ή να τροποποιήσουν
αυτήν την πολιτική. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής ζωής θα
υλοποιείται στα πλαίσια των μικρότερων συλλογικοτήτων με άμεση
συνεργασία των ανθρώπων που εργάζονται μαζί, των συγκατοίκων, των
συνεργατών και των γειτόνων, τα μείζονα ζητήματα της δημόσιας
οικονομικής κατεύθυνσης θα επιλύονται στα πλαίσια της συνέλευσης όλης
της κοινότητας. Όταν είναι απαραίτητο, ζητήματα που αφορούν σε ολόκληρη
την πόλη ή μια περιοχή, θα μεταφέρονται στο συνομοσπονδιακό επίπεδο, ενώ
οι τελικές αποφάσεις θα παραμένουν στα χέρια της κάθε τοπικής
συνέλευσης.

Ο λόγος
για τον οποίο η συνέλευση είναι η ανώτατη αρχή, είναι διττός. Πρώτον, η
λαϊκή συνέλευση είναι το πιο προσιτό πεδίο διαλόγου για την άσκηση της
άμεσης δημοκρατίας και για την προστασία εναντίον της επανεμφάνισης
ανισοκατανομών ως προς την εξουσία και νέων μορφών ιεραρχίας. Όσο η
συνέλευση περιλαμβάνει με ίσους όρους όλα τα μέλη της κοινότητας και
λειτουργεί μέσα από διαδικασίες άμεσης συμμετοχής και όχι με
αντιπροσώπευση, προσφέρει την καλύτερη δυνατότητα για το άπλωμα της
συλλογικής αυτοδιαχείρισης σε όλα τα πεδία της κοινωνικής ζωής.
Δεύτερον, η λαϊκή συνέλευση κάνει δυνατή τη συμμετοχή των ανθρώπων στη
λήψη αποφάσεων για τις οικονομικές και πολιτικές τους υποθέσεις με έναν
τρόπο πλήρη και συνεκτικό, μέσα από συζητήσεις πρόσωπο με πρόσωπο με
άλλους ανθρώπους που ζουν, παίζουν και δουλεύουν μαζί. Η λαϊκή συνέλευση
ενθαρρύνει μια ολιστική προσέγγιση στα δημόσια θέματα, μια προσέγγιση
που αναγνωρίζει τις μυριάδες διασυνδέσεις μεταξύ οικονομικών, κοινωνικών
και οικολογικών ζητημάτων.

Μεγάλο
μέρος αυτού του οράματος μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε συνδυασμό με μία
ριζοσπαστική αναδόμηση των τεχνολογικών υποδομών, κάτι το οποίο οι
κοινωνικοί οικολόγοι στηρίζουν τόσο σε περιβαλλοντικές όσο και σε
δημοκρατικές δομές. Προσβλέπουμε το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής να
λαμβάνει χώρα τοπικά, με τις εξειδικευμένες λειτουργίες να είναι
κοινωνικοποιημένες και την πνευματική εργασία να συνεργάζεται με τη
χειρωνακτική. Θα υπάρχουν ακόμη κάποια σημαντικά κοινωνικά αγαθά που δε
θα μπορούν, ή δεν θα έπρεπε, να είναι εντελώς αποκεντρωμένα∙ για
παράδειγμα, προηγμένα ερευνητικά ινστιτούτα θα εξυπηρετούν μεγάλες
περιοχές, ακόμα και αν φιλοξενούνται μόνο από μια κοινότητα. Συνεπώς, ο
συνομοσπονδισμός, ο οποίος αντισταθμίζει τον τοπικισμό και τον
απομονωτισμό παίζει ένα ουσιαστικό ρόλο στο πολιτικό όραμα της
κοινωνικής οικολογίας.

Αν
και καταρχάς το επίκεντρο αυτού του σεναρίου είναι οι τοπικές
κοινότητες οι οποίες διαμορφώνουν οικονομικές πολιτικές προσαρμοσμένες
στις δικές τους κοινωνικές και οικολογικές ανάγκες, οι κοινωνικοί
οικολόγοι απορρίπτουμε τις ιδέες της τοπικής και οικονομικής αυτάρκειας
ως αυταξίες∙θεωρούμε ότι αυτά τα πράγματα είναι επιθυμητά αν και όταν
συμβάλλουν στην κοινωνική συμμετοχή και στην οικολογικής απόχρωσης
δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Προσβλέπουμε σε μια
συνομοσπονδία των συνελεύσεων με έναν σταθερό διάλογο μεταξύ τους, μέσω
συνομοσπονδιακών σωμάτων που συγκροτούνται από ανακλητούς απεσταλμένους,
εντολοδόχους της κάθε συνέλευσης η οποία είναι μέλος αυτής της
συνομοσπονδίας. Αυτά τα σώματα συγκροτούνται ως φυσική συνέχεια των
αμεσοδημοκρατικών τοπικών κοινοτήτων, και όχι ως υποκατάστατα αυτών.
Αφού ειδικά οι οικονομικές σχέσεις συχνά συνεπάγονται συνεργασία μεταξύ
απομακρυσμένων κοινοτήτων, η συνομοσπονδία προσφέρει ένα αμοιβαίως
συμβατό πλαίσιο για την από κοινού χρήση πόρων, δεξιοτήτων και γνώσεων.

Ένα
συνομοσπονδιακό δίκτυο των λαϊκών συνελεύσεων προσφέρει έναν πρακτικό
τρόπο για όλους τους ανθρώπους να κατευθύνουν συνειδητά τη ζωή τους και
να επιδιώκουν κοινούς στόχους ως μέρος ενός σχεδίου για την κοινωνική
ελευθερία. Αν επιτύχουμε τη γειτνίαση της αλληλεγγύης με την αυτονομία,
μπορούμε να επαναδημιουργήσουμε την πολιτική, την τέχνη της κοινοτικής
αυτοδιαχείρισης, ως την υψηλότερη μορφή της άμεσης δράσης. Σε έναν
τέτοιο κόσμο, η οικονομία δε θα υπάρχει όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Όταν η
εργασία γίνεται δημιουργική δραστηριότητα, όταν παραγωγή γίνεται η
εναρμόνιση των ανθρώπινων και οικολογικών δυνατοτήτων, όταν η οικονομία
γίνεται συλλογικός αυτοκαθορισμός και συνειδητό ξεδίπλωμα των
κοινωνικών, φυσικών και ηθικών δυνατοτήτων με τρόπο που δεν έχουμε
φανταστεί μέχρι τώρα, τότε θα έχουμε επιτύχει μια απελευθερωμένη
κοινωνία, και οι ιδέες που περιγράφηκαν εδώ θα πάρουν συγκεκριμένη μορφή
ως ζωντανή πραγματικότητα και άμεση εμπειρία.

 

Peter Staudenmaier

Μετάφραση: Σταύρος Καραγεωργάκης

Σ.τ.Μ.: Στα ελληνικά κυκλοφορεί κείμενο του στο: Biehl, Janet & Staudenmaier, Peter, Οικοφασισμός, Μαθήματα από τη Γερμανική Εμπειρία, μτφρ. Βασίλης Καπετανγιάννης- Βαγγέλης Κούταλης, Ισνάφι, Ιωάννινα, 2003

Πηγή: eutopia

1...5.2645.2655.266...5.279Σελίδα 5.265 από 5.279

Enallaktikos Newsletter

Συμπληρώστε τα στοιχεία σας και εγγραφείτε στο newsletter για να λαμβάνετε όλα τα νέα μας στο email σας.

ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ

Ανεξάρτητος κόμβος για την Αλληλέγγυη, Κοινωνική – Συνεργατική Οικονομία, την Αειφορία και την Κοινωνία των Πολιτών...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

info@enallaktikos.gr

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

© 2022 ENALLAKTIKOS.GR