16.1 C
Athens
Σάββατο, 18 Απριλίου, 2026
Αρχική Blog Σελίδα 5266

Μερικές Κοινωνικές και Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις

0

Συμπαράσταση στην Δυτική Αθήνα link

Όπως αναφέρεται στο καταστατικό ίδρυσης
μας το αντικείμενο της δραστηριότητας μας είναι η επιδίωξη του
συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων κοινωνικών συμφερόντων.
Η παροχή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών της συλλογικότητας
που προάγουν το τοπικό και συλλογικό συμφέρον, την προώθηση της
απασχόλησης, την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση
της τοπικής η περιφερειακής ανάπτυξης, η πραγμάτωση μη κερδοσκοπικών
σκοπών μέσω της συνεργασίας και της συλλογικής προσπάθειας για την
ικανοποίηση συλλογικών και κοινωνικών αναγκών.

Πολιτιστική αθλητική δράση Αιγάλεω link

Η Κοιν.Σ.Επ πολιτιστική αθλητική δράση
Αιγάλεω απαρτίζεται από 18 μέλη – εργαζόμενους στις παρακάτω
ειδικότητες. 11 καθηγητές διαφόρων αθλημάτων όπως χορός, κολύμβηση,
ποδόσφαιρο, αντισφαίριση, ποδοσφαίριση, μπάσκετ, ενόργανη και ρυθμική
γυμναστική, ποδηλασία, άρση βαρών και γυμναστική (pilates) και σε Αμέα. 4
νοσηλευτές , 1 φυσιοθεραπευτής και 1 διοικητικό. Όλοι οι εργαζόμενοι
έχουν απασχοληθεί επί σειρά ετών στον δήμο Αιγάλεω αλλά και σε όμορους
δήμους. Η επιδίωξη του συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων
συμφερόντων. Η παραγωγή προϊόντων και η παροχή υπηρεσιών για την
ικανοποίηση των αναγκών της συλλογικότητας που προάγουν το τοπικό και
συλλογικό συμφέρον την προώθηση της απασχόλησης την ενδυνάμωση της
κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση της τοπικής η περιφερειακής
ανάπτυξης. Έδρα δήμος Αιγάλεω περιφερειακής ενότητας Δυτικής Αττικής

Συν.άλλ.οις link

Στους μη κερ­δο­σκο­πι­κούς
συ­νε­ται­ρι­σμούς, ό­πως το «Συν.άλλ.οις», στό­χος εί­ναι οι
ερ­γα­ζό­με­νοι να έ­χουν έ­ναν α­ξιο­πρε­πή μι­σθό. Όπως ε­ξη­γεί η
Λί­λη Αχριά­νη, μέ­λος του Συ­νε­ται­ρι­σμού Αλλη­λέγ­γυας Οι­κο­νο­μίας
«Συν.άλλ.οις», «Δου­λεύου­με σκλη­ρά. Η δια­φο­ρά, ό­μως, εί­ναι ό­τι
αυ­το­δια­χει­ρι­ζό­μα­στε την ερ­γα­σία μας. Υπάρ­χει μια με­γά­λη
ποιο­τι­κή δια­φο­ρά στις συν­θή­κες ερ­γα­σίας α­νά­με­σα σε έ­να
αυ­το­δια­χει­ρι­στι­κό εγ­χεί­ρη­μα και σε μια ε­ται­ρεία. Εί­ναι πο­λύ
ση­μα­ντι­κό ό­τι ε­σύ ο ί­διος α­να­λαμ­βά­νεις την ευ­θύ­νη αυ­τού
του ο­ποίου κά­νεις α­πέ­να­ντι σε σέ­να και σε μια ο­μά­δα
αν­θρώ­πων.» Η δρά­ση του συ­νε­ται­ρι­σμού δεν εί­ναι μια α­πά­ντη­ση
στα κοι­νω­νι­κά και ερ­γα­σια­κά προ­βλή­μα­τα, τα ο­ποία
δη­μιουρ­γού­νται ε­ξαι­τίας της κρί­σης. Σύμ­φω­να με την ί­δια, το
εγ­χεί­ρη­μα, το ο­ποίο ξε­κί­νη­σε το 2011 ως συ­νέ­χεια του έρ­γου του
συ­νε­ται­ρι­σμού «Ο Σπό­ρος», δεν εί­ναι α­πο­τέ­λε­σμα της κρί­σης,
αλ­λά της πο­λι­τι­κής και κοι­νω­νι­κής θέ­σης των με­λών του
συ­νε­ται­ρι­σμού. «Όσοι συμ­με­τέ­χουν στα αυ­το­δια­χει­ρι­στι­κά
εγ­χει­ρή­μα­τα δεν ζουν σε έ­να πα­ρά­δει­σο μα­κριά α­πό τα
προ­βλή­μα­τα τα ο­ποία α­ντι­με­τω­πί­ζουν οι υ­πό­λοι­ποι
ερ­γα­ζό­με­νοι», το­νί­ζει η ί­δια.

Μού­σες Πιε­ρίας

Εί­ναι η πρώ­τη Κοι­νω­νι­κή
Συ­νε­ται­ρι­στι­κή Επι­χεί­ρη­ση που ι­δρύ­θη­κε και
δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην πα­ρα­σκευή το­πι­κών προϊό­ντων της
Πιε­ρίας. «Η ι­δέα ξε­κί­νη­σε α­πό την ά­νοι­ξη του 2011, ό­ταν η
α­νερ­γία στις γυ­ναί­κες της Πιε­ρίας χτυ­πού­σε κόκ­κι­νο. Όταν ο
κύ­κλος του ι­μα­τι­σμού έ­πα­ψε να υ­φί­στα­ται και με ό,τι έ­φε­ρε η
κρί­ση εί­δα­με πως έ­πρε­πε να κά­νου­με κά­τι, να α­ξιο­ποιή­σου­με
ό,τι έ­χου­με α­πό γνω­στι­κό κε­φά­λαιο», ε­ξη­γεί η Γιώ­τα
Ρα­πτο­πού­λου. Οι γυ­ναί­κες δου­λεύουν προς το πα­ρόν ε­θε­λο­ντι­κά,
κα­θώς ε­πι­θυ­μούν να ε­ξα­σφα­λί­σουν μια πα­ρα­κα­τα­θή­κη προϊό­ντων
για να βγουν στην α­γο­ρά α­πο­τε­λε­σμα­τι­κά. Σκο­πός τους ό­μως
εί­ναι οι 15 α­πό τις 28 να έ­χουν οι­κο­νο­μι­κό ό­φε­λος, δη­λα­δή
μι­σθό και α­σφά­λι­ση. Οι υ­πό­λοι­πες θα πα­ρα­μεί­νουν ε­θε­λο­ντι­κά
προ­κει­μέ­νου να βο­η­θή­σουν. Άλλω­στε ό­πως ε­ξη­γεί η Γ.
Ρα­πτο­πού­λου «βα­σι­κό συ­στα­τι­κό εί­ναι η αλ­λη­λεγ­γύη». Αν και η
οι­κο­νο­μι­κή κρί­ση έ­δω­σε την τε­λι­κή ώ­θη­ση που τις έ­στρε­ψε στο
συ­νε­ται­ρι­σμό η Γ. Ρα­πτο­πού­λου πι­στεύει πως συ­νέ­χεια θα
υ­πάρ­ξει και πα­ρά αυ­τήν τη συ­γκυ­ρία, «για­τί έ­χει εν­δια­φέ­ρον,
ε­ξα­σφα­λί­ζει ει­σό­δη­μα σ’ έ­ναν α­ριθ­μό γυ­ναι­κών και εί­ναι μια
κοι­νό­τη­τα, συ­νά­θροι­ση αν­θρώ­πων που συμ­βαί­νουν κι άλ­λα
πράγ­μα­τα, ε­πι­κοι­νω­νού­με και έ­χου­με κι έ­να σχέ­διο δρά­σης και
στον πο­λι­τι­στι­κό το­μέ­α».

Belleville sin Patron link

Πρό­κει­ται για έ­να κα­φέ- μπαρ –
βι­βλιο­πω­λείο στη Θεσ­σα­λο­νί­κη που δη­μιουρ­γή­θη­κε το 2011 α­πό 7
ά­το­μα, με σκο­πό το βιο­πο­ρι­σμό τους μέ­σα α­πό την ε­ναλ­λα­κτι­κή
δο­μή ερ­γα­σίας του συ­νε­ται­ρι­σμού. Η «Όμορ­φη Πό­λη Χω­ρίς
Αφε­ντι­κά», ό­πως εί­ναι το ό­νο­μα του κα­φέ – μπα­ρ, σύμ­φω­να με τον
Άρη ε­ξε­λίσ­σε­ται κα­λά και τα μέ­λη του κα­τα­φέρ­νουν να βγά­ζουν
τα προς το ζην. Αυ­τό ο­φεί­λε­ται, ό­πως μας ε­ξη­γεί, στο πά­ντρε­μα
του κοι­νω­νι­κού πλαι­σίου του εγ­χει­ρή­μα­τος, με τη ποιό­τη­τα
αυ­τού που προ­σφέ­ρουν. Και σε αυ­τήν την πε­ρί­πτω­ση ο
συ­νε­ται­ρι­σμός μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­θη­κε την ε­πο­χή της κρί­σης,
αλ­λά δεν α­πο­τε­λεί γι’ αυ­τούς ευ­και­ρια­κή λύ­ση.
«Αντι­λη­φθή­κα­με την οι­κο­νο­μι­κή κρί­ση ως ευ­και­ρία για να
χτί­σου­με νέες δο­μές, α­κό­μα και αν υ­πάρ­ξει α­νά­πτυ­ξη δεν θα
αλ­λά­ξου­με τη δο­μή της κοι­νω­νι­κής αυ­τοορ­γά­νω­σης».

Οι εκ­δό­σεις των συ­να­δέλ­φων link

Eνα πα­ρά­δειγ­μα συ­νε­ται­ρι­στι­κής
ε­πι­χεί­ρη­σης μη κερ­δο­σκο­πι­κού χα­ρα­κτή­ρα σε έ­ναν
δια­φο­ρε­τι­κό το­μέα, αυ­τόν του βι­βλίου, εί­ναι «Οι εκ­δό­σεις των
συ­να­δέλ­φων». Ξε­κί­νη­σε το 2009 ως εκ­δο­τι­κή πρω­το­βου­λία α­πό
το Σω­μα­τείο του Συλ­λό­γου Υπαλ­λή­λων Βι­βλίου – Χάρ­του Αττι­κής για
να διευ­ρυν­θεί και να αυ­το­νο­μη­θεί στη συ­νέ­χεια. Όπως α­να­φέ­ρει
ο Γ.Κ., μέ­λος του Συ­νε­ται­ρι­σμού, «Οι Εκδό­σεις των Συ­να­δέλ­φων»
εί­ναι μια κοι­νω­νι­κή συ­νε­ται­ρι­στι­κή ε­πι­χεί­ρη­ση. Στη
λει­τουρ­γία της, ό­μως, ε­φαρ­μό­ζει την ά­με­ση δη­μο­κρα­τία, με
α­ντιιε­ραρ­χι­κό πνεύ­μα και διά­θε­ση για συ­ναί­νε­ση με­τα­ξύ των
με­λών. Από το Σε­πτέμ­βριο του 2012 τα μέ­λη του συ­νε­ται­ρι­σμού
προ­χώ­ρη­σαν έ­να βή­μα πα­ρα­πά­νω ξε­κι­νώ­ντας τη λει­τουρ­γία ε­νός
ε­ναλ­λα­κτι­κού βι­βλιο­πω­λείου στα Εξάρ­χεια, στο ο­ποίο
δια­τί­θε­νται χι­λιά­δες βι­βλία με­τα­ξύ των ο­ποίων βέ­βαια και οι
τίτ­λοι οι ο­ποίοι εκ­δί­δο­νται α­πό την ε­πι­χεί­ρη­ση τους. Δί­νε­ται
με­γά­λη έμ­φα­ση στα πο­λι­τι­κά βι­βλία χω­ρίς να α­γνοού­νται η
λο­γο­τε­χνία και η ποίη­ση. «Η α­ντί­λη­ψη των με­λών του
συ­νε­ται­ρι­σμού», ε­πι­ση­μαί­νει ο Γ.Κ, «εί­ναι ό­τι το βι­βλίο δεν
εί­ναι α­πλώς έ­να ε­μπό­ρευ­μα, ού­τε έ­να προϊόν ε­φή­με­ρο με
μο­να­δι­κό στό­χο την πώ­λη­ση». Ο στό­χος του εγ­χει­ρή­μα­τος
το­νί­ζει ο ί­διος, δεν εί­ναι να γί­νουν πλού­σιοι ό­σοι συμ­με­τέ­χουν
σε αυ­τό, αλ­λά οι α­να­γνώ­στες να έρ­θουν πιο κο­ντά στο ποιο­τι­κό,
πο­λι­τι­κό βι­βλίο. Ση­μα­ντι­κό εί­ναι βέ­βαια να ε­ξα­σφα­λι­στεί
ό­τι οι ερ­γα­ζό­με­νοι στο βι­βλιο­πω­λείο και στον εκ­δο­τι­κό οί­κο
θα λαμ­βά­νουν τον α­πα­ραί­τη­το μι­σθό για να ζουν α­ξιο­πρε­πώς. Για
να συμ­βεί αυ­τό εί­ναι α­πα­ραί­τη­τη η στή­ρι­ξη του κό­σμου και ο
Γ.Κ. δη­λώ­νει ό­τι μέ­χρι τώ­ρα η α­ντα­πό­κρι­ση του κό­σμου εί­ναι
θε­τι­κή. Θεω­ρεί ό­τι σε μια πε­ρίο­δο κρί­σης ό­πως η ση­με­ρι­νή ο
κό­σμος βλέ­πει το βι­βλίο ως διέ­ξο­δο, α­να­ζη­τώ­ντας σε αυ­τό νέες
ι­δέες οι ο­ποίες ί­σως δώ­σουν α­πά­ντη­ση στα ε­ρω­τή­μα­τα τα ο­ποία
έ­χει.

Goji Berry

«Σκο­πός εί­ναι να ορ­γα­νω­θούν πολ­λοί
πα­ρα­γω­γοί α­πό τη Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία και να
δρα­στη­ριο­ποιη­θού­με στον το­μέα της πα­ρα­γω­γής, της με­τα­ποίη­σης
και της ε­ξα­γω­γής, α­πο­φεύ­γο­ντας τους με­σά­ζο­ντες», μας ε­ξη­γεί
ο Νί­κος Πά­ντζιος, α­ντι­πρό­ε­δρος της προ­σω­ρι­νής διοι­κού­σας
ε­πι­τρο­πής. Στό­χος του συ­νε­ται­ρι­σμού εί­ναι η προώ­θη­ση και
α­ξιο­ποίη­ση ε­ναλ­λα­κτι­κών και βιο­λο­γι­κών καλ­λιερ­γειών της
Κο­ζά­νης. Ο συ­νε­ται­ρι­σμός εί­ναι α­κό­μα υ­πό σύ­στα­ση, κα­θώς
κα­θυ­στε­ρούν σε γρα­φειο­κρα­τι­κά θέ­μα­τα του νό­μου πε­ρί
α­γρο­τι­κών συ­νε­ται­ρι­σμών, σύμ­φω­να με τον ί­διο. Πα­ρό­λ’ αυ­τά
οι α­παι­τού­με­νοι πα­ρα­γω­γοί για τον συ­νε­ται­ρι­σμό έ­χουν
συ­γκε­ντρω­θεί και προ­χω­ρά­νε.

Συ­νε­ται­ρι­σμός Γο­νέων Χα­λαν­δρίου

Ο Συ­νε­ται­ρι­σμός Γο­νέων Χα­λαν­δρίου
εί­ναι μια κοι­νω­νι­κή συ­νε­ται­ρι­στι­κή ε­πι­χεί­ρη­ση, η ο­ποία
δη­μιουρ­γή­θη­κε με σκο­πό να κα­λύ­ψει τα δρα­μα­τι­κά κε­νά στον
το­μέα της προ­σχο­λι­κής εκ­παί­δευ­σης. Απο­τε­λού­με­νος α­πό 12
μέ­λη, 11 γο­νείς και μια ερ­γα­ζό­με­νη παι­δα­γω­γό ο
συ­νε­ται­ρι­σμός ξε­κί­νη­σε το Νοέμ­βριο τη λει­τουρ­γία ε­νός χώ­ρου
φύ­λα­ξης βρε­φών με σκο­πό να στη­ριχ­θούν οι γο­νείς, οι ο­ποίοι
δυ­σκο­λεύο­νται ι­διαί­τε­ρα λό­γω του υ­ψη­λού κό­στους των τρο­φείων
να βρουν έ­ναν κα­τάλ­λη­λο χώ­ρο φύ­λα­ξης για τα παι­διά τους. Όπως
ε­πι­ση­μαί­νει ο Κώ­στας Γε­ρο­λυ­μά­τος, μέ­λος του Συ­νε­ται­ρι­σμού,
«στό­χος των Γο­νέων Χα­λαν­δρίου εί­ναι στο μέλ­λον να ξε­κι­νή­σει η
λει­τουρ­γία ε­νός κα­νο­νι­κού παι­δι­κού σταθ­μού και ε­νός
φρο­ντι­στη­ρίου για μα­θη­τές γυ­μνα­σίου». Ένα α­πό τα με­γά­λα
πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της λει­τουρ­γίας του Συ­νε­ται­ρι­σμού, σύμ­φω­να με
τον ί­διο, εί­ναι ό­τι οι γο­νείς μπο­ρούν να ε­λέγ­χουν ό,τι
συμ­βαί­νει στο σταθ­μό ε­φό­σον συμ­με­τέ­χουν ό­λοι μα­ζί στη λή­ψη
των ορ­γα­νω­τι­κών α­πο­φά­σεων. Το κό­στος φύ­λα­ξης των βρε­φών
κυ­μαί­νε­ται α­πό 120 έως 150 ευ­ρώ, ε­νώ για τους ι­διω­τι­κούς
παι­δι­κούς σταθ­μούς το κό­στος εί­ναι του­λά­χι­στον 300 ευ­ρώ. Για
την παι­δα­γω­γό το κί­νη­τρο να ερ­γα­στεί α­πο­τε­λε­σμα­τι­κά εί­ναι
με­γα­λύ­τε­ρο ε­πει­δή α­μεί­βε­ται πο­λύ κα­λύ­τε­ρα α­πό τα
μι­σθο­λο­γι­κά ό­ρια τα ο­ποία θέ­τει το μνη­μό­νιο. «Σε πε­ρί­πτω­ση
που προ­χω­ρή­σει η λει­τουρ­γία του συ­νε­ται­ρι­στι­κού
φρο­ντι­στη­ρίου ο κα­θη­γη­τής ή οι κα­θη­γη­τές οι ο­ποίοι θα
δι­δά­σκουν τα παι­διά θα λαμ­βά­νουν το μι­σθό που προ­βλέ­πε­ται α­πό
τη σύμ­βα­ση του 2009», το­νί­ζει ο Κώ­στας Γε­ρο­λυ­μά­τος.

Συ­νε­ται­ρι­στές Ζω­γρά­φου link

Οι Συ­νε­ται­ρι­στές Ζω­γρά­φου
βρί­σκο­νται στο τε­λι­κό στά­διο της συ­γκρό­τη­σής τους. Στό­χος
αυ­τού του μη κερ­δο­σκο­πι­κού κα­τα­να­λω­τι­κού συ­νε­ται­ρι­σμού
εί­ναι η προ­μή­θεια και διά­θε­ση προϊό­ντων στις κα­λύ­τε­ρες
δυ­να­τές τι­μές στα μέ­λη του. Όπως διευ­κρι­νί­ζει η Φα­νή
Μπου­μπού­λη, μέ­λος των Συ­νε­ται­ρι­στών η πα­ρο­χή ερ­γα­σίας σε
α­νέρ­γους δεν εί­ναι ο ά­με­σος στό­χος του συ­νε­ται­ρι­σμού. Αυ­τό
μπο­ρεί να συμ­βεί μό­νο αν διευ­ρυν­θεί σε με­γά­λο βαθ­μό ο κύ­κλος
ερ­γα­σιών του, ώ­στε να εί­ναι δυ­να­τή η πρόσ­λη­ψη κά­ποιου
υ­παλ­λή­λου ε­ξη­γεί η ί­δια. «Εμείς θέ­λου­με να ερ­χό­μα­στε σε
α­πευ­θείας ε­πα­φή με τους πα­ρα­γω­γούς, να προ­μη­θευό­μα­στε τα
προϊό­ντα χω­ρίς την ε­πι­βά­ρυν­ση του με­σά­ζο­ντα και χω­ρίς να
υ­πάρ­χει ου­σια­στι­κά κέρ­δος α­πό την πώ­λη­ση των προϊό­ντων Αν
υ­πάρ­χει πλεό­να­σμα θα δια­τε­θεί για κοι­νω­νι­κούς σκο­πούς για να
ε­νι­σχυ­θούν συ­μπο­λί­τες μας οι ο­ποίοι έ­χουν α­νά­γκη α­πό
τρό­φι­μα ή κά­ποιου άλ­λου εί­δους βοή­θεια», ε­πι­ση­μαί­νει η Φ.
Μπου­μπού­λη.

Αίγλη Παραδοσιακό καφενείο link

Ιδρύσαμε την πρώτη Κοινωνική
Συνεταιριστική Επιχείρηση στο νησί και την δεύτερη στην Ελλάδα. Η
επιχείρηση λειτουργεί με τις αρχές της Κοινωνικής αλληλέγγυας
οικονομίας. Με γνώση και ευαισθησία στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι
γυναίκες των ειδικών ομάδων στην πρόσβαση αγοράς εργασίας, στην
επιχείρηση εργάζονται συνολικά 15 γυναίκες, αρχηγοί και παιδιά
μονογονεικων και πολύτεκνων οικογενειών, γυναίκες πάνω από 50
ετών. Συνειδητά επιλέξαμε να δημιουργήσουμε την επιχείρηση μας με τον Ν.
4019/11 όπου προβλέπετε ότι οι εταίροι αμείβονται μόνο με το μισθό τους
εάν εργάζονται και τα κέρδη της επιχείρησης επενδύονται υποχρεωτικά για
την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Σκοπός της προσπάθειας μας είναι η
ανάδειξη και προβολή της τοπικής μας γαστρονομίας ,ως αναπόσπαστο
κομμάτι της πολιτιστικής μας παράδοσης και ιστορίας και η σύνδεση της
τοπικής παραγωγής με τον τουρισμό με στόχο η τοπική γαστρονομία να γίνει
πόλος έλξης και μοχλός μια διαφορετικής τουριστικής ανάπτυξης. Με
σεβασμό στους συμπατριώτες μας και τους επισκέπτες μας φιλοδοξούμε να
έχουμε μόνο φίλους που θα εκτιμήσουν την δουλειά και την προσπάθεια μας

Μυγδονία link

Η Μυγδονία ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. (ΑΜΚΕ Δ00035)
είναι ΚΟΙΝωνική – μη κερδοσκοπική – Συνεταιριστική ΕΠιχείριση συλλογικού
και παραγωγικού σκοπού που ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 2012. Από την
αρχαιότητα μέχρι σήμερα τα βότανα έπαιξαν και παίζουν σημαντικό ρόλο
στην παραδοσιακή ιατρική πολλών πολιτισμών. Η Μυγδονία ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ.
 εκμεταλλευόμενη τις γνώσεις και εμπειρίες των προγόνων μας εκσυγχρόνισε
τις συνταγές που μεταφέρθηκαν στο χρόνο από γιαγιά σε κόρη και εγγονή.
 Δημιουργήσαμε μια σειρά από προϊόντα με βάση τα βότανα για την
ανακούφιση προβλημάτων υγείας κυρίως δερματικά και για τα μαλλιά. Σήμερα
παράγουμε χειροποίητα σαπούνια με ελαιόλαδο, αλισίβα και βότανα,
βοτανόλαδα, κεραλοιφές με μέλι, μελισσοκέρι, ελαιόλαδο και βότανα και
σαπούνια γλυκερίνης με αιθέρια έλαια βοτάνων. Η Μυγδονία ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ.
συνεχώς πειραματίζεται με νέες δημιουργίες προϊόντων σε συνεργασία με
ειδικούς βοτανολόγους και χημικούς  και σε σύντομο χρονικό διάστημα θα
δημιουργήσει μια νέα σειρά προϊόντων περιποίησης για άνδρες και σαπούνια
γενικής οικιακής χρήσης.

Παράταιρο (Καφενείο) link

Είναι η πρώτη Αστική Κοινωνική
Συνεταιριστική Επιχείρηση για την Αλληλέγγυα Οικονομία και τον Πολιτισμό
που οργανώθηκε στον Κορυδαλλό. Πρόκειται για μια κολεκτίβα ανθρώπων και
αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς οκτώ ανθρώπων. Οι κύριοι σκοποί του
‘Σπιρτόκουτου’ είναι η επιδίωξη του συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση
γενικότερων κοινωνικών συμφερόντων όπως και την διάδοση και ανάπτυξη
της ιδέας της αλληλέγγυας οικονομίας. Ειδικότερα, σκοπός του
Συνεταιρισμού μέσω του ‘Παράταιρου’ είναι η παραγωγή προϊόντων και η
παροχή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών της συλλογικότητας
(πολιτισμός, περιβάλλον, οικολογία, εκπαίδευση, παροχές κοινής ωφέλειας,
αξιοποίηση τοπικών προϊόντων, διατήρηση παραδοσιακών δραστηριοτήτων και
επαγγελμάτων κ.α.) που προάγουν το τοπικό και συλλογικό συμφέρον, την
προώθηση της απασχόλησης, την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και την
ενδυνάμωση της τοπικής ή περιφερειακής ανάπτυξης. Με βάση αυτές τις
αρχές ο Συνεταιρισμός ‘Σπιρτόκουτο’ επιδιώκει να δημιουργήσει ένα
ανθρώπινο δίκτυο, όσο γίνεται περισσότερο οριζόντιο, ώστε να αναδεικνύει
την ανθρώπινη εργασία μέσα από τη συλλογικότητα, την αξιοπρέπεια και
την ισοτιμία, απαλλαγμένη από κάθε είδους εκμετάλλευση, ώστε τα προϊόντα
και οι υπηρεσίες να φτάνουν στους καταναλωτές μαζί και με τα πρόσωπα
και τον αγώνα των ανθρώπων που τα παράγουν και τα προσφέρουν και μάλιστα
σε τιμές αξιοπρεπείς για τους παραγωγούς και τους εργαζόμενους και
συγχρόνως συμφέρουσες για τους καταναλωτές.

Πηγή: https://koinsep.org/?page_id=26

Ίδρυση κοινωνικής συνεταιριστικής επιχείρησης με την επωνυμία “Πολίτες για την Κρήτη”

0

Έπειτα από πρωτοβουλία μιας ομάδας νέων ανθρώπων, εθελοντών,
ολοκληρώθηκε η σύσταση της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης
(Κοιν.Σ.Επ. συλλογικού σκοπού) με την επωνυμία Πολίτες για την Κρήτη.

Όπως αναφέρουν τα μέλη του, «ο νέος αυτόνομος φορέας που
δημιουργείται με σύνεση και υπευθυνότητα έχει ως κύριο σκοπό να βοηθήσει
να καλυφθεί το κενό που αφορά στην εύρεση / προσέκλυση δωρητών και
χορηγών για την πραγματοποίηση δράσεων μικρής κλίμακας και έργων
κοινωφελούς, αναπτυξιακού και πολιτιστικού χαρακτήρα (από πολιτιστικούς
συλλόγους, σωματεία, συνδέσμους, μη-κυβερνητικούς και μη-κερδοσκοπικούς
οργανισμούς και λοιπούς φορείς που εδρεύουν στην Κρήτη).

Ξεκινώντας από τη δημιουργία ιστότοπου που θα εμφανίζει διεθνώς όλα
τα αιτήματα, και συνακόλουθα τις ανάγκες των παραπάνω ενδιαφερόμενων
φορέων της Κρήτης, η «Πολίτες για την Κρήτη» θα απευθύνεται προς κάθε
δωρητή και χορηγό στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, στους Έλληνες της
ομογένειας, καθώς και σε κάθε φιλέλληνα και φίλο της Κρήτης. Στόχος
είναι η στήριξη των δράσεών τους, η ενδυνάμωση της συνεργασίας και η
δημιουργία μιας σταθερής δομής επικοινωνίας μέσω ενός διαφανούς και
ολοκληρωμένου πλαισίου, προς όφελος των πολιτών και των τοπικών
κοινωνιών της Κρήτης.

Παρακαλούμε όλους τους παραπάνω φορείς της Κρήτης να μας ενημερώσουν
για τα έργα και τις δράσεις τους για τις οποίες θα ήθελαν να αναζητήσουν
δωρεές και χορηγίες από την Ελλάδα ή και την ομογένεια, μέσω του
ιστότοπου  citizensforcrete.org  από όπου και θα προβάλλονται δωρεάν.

Η «Πολίτες για την Κρήτη» επιθυμεί επίσης να ενθαρρύνει τη δικτύωση
με άλλους αντίστοιχους φορείς εντός και εκτός των εθνικών συνόρων για
την πραγματοποίηση και τη συμμετοχή σε κοινωφελείς εθελοντικές δράσεις,
την ενίσχυση κάθε προσπάθειας αλληλεγγύης και την προώθηση δράσεων για
την διατήρηση της Κρητικής παράδοσης και του πολιτισμού.

Ταυτόχρονα θα επιδιώξει τη συνεργασία τόσο με περιφερειακές αρχές,
δήμους και άλλους δημόσιους φορείς, όσο και με μέσα ενημέρωσης,
οργανισμούς, συμβούλια, συλλόγους και ομοσπονδίες Κρητών εντός και εκτός
Ελλάδας.

Όλα τα Μέλη είναι εθελοντές. Σύμφωνα με το καταστατικό της και τη
σχετική νομοθεσία (Ν.4019/2011), η Πολίτες για την Κρήτη θα διαθέτει από
τα όποια κέρδη της (τυχόν δωρεές, χορηγίες, προγράμματα) το 5% για το
σχηματισμό αποθεματικού ώστε να είναι βιώσιμη, και το υπόλοιπο 95% για
τις δραστηριότητες, τους μελλοντικά εργαζόμενους, και κυρίως για τη
δημιουργία θέσεων εργασίας.

Η Πολίτες για την Κρήτη καταχωρήθηκε επιτυχώς στο γενικό μητρώο
κοινωνικής οικονομίας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και
Πρόνοιας.
Τη δημιουργία, τη σύσταση και την ίδρυσή της εμπνεύστηκε και υπέγραψε η εξής ομάδα νέων ανθρώπων, εθελοντών:
• Μανώλης Βέργης, ειδικός σύμβουλος διεθνών και ευρωπαϊκών σχέσεων
• Μενέλαος Παναγιωτάκης, επιχειρηματίας
• Ιωάννα Βουδούρη, οικονομολόγος
• Αλέξανδρος Καλλέργης, πολ. επιστήμονας
• Γεώργιος Μουστάκας, δικηγόρος
• Άρτεμις Μανουρά, λογίστρια
• Χρύσα Στυλιανάκη, διεθνολόγος
* Παρακαλούμε θερμά για τη στήριξη της νέας αυτής πρωτοβουλίας από όλους τους φορείς και τους πολίτες, για την Κρήτη».

Ένα ενδιαφέρον εργαλείο

0

Η κοινωνική οικονομία είναι το μόνο
ανάχωμα στην κρίση της οικονομίας της αγοράς. Παρατηρήθηκε και
καταγράφηκε ότι σε περιόδους οικονομικής κρίσης οι κοινωνίες που είχαν
αρκετές δομές της κοινωνικής οικονομίας ήταν πιο ανθεκτικές και
αντιμετώπισαν την οικονομική κρίση με μικρότερα προβλήματα.

Αμέσως μετά την πτώση του καθεστώτος της Σοβιετικής Ένωσης, η
Φιλανδία που παρουσίασε δείκτη ανεργίας μεγαλύτερο από 20%, λόγω ισχυρής
διασύνδεσης με την οικονομία της Σοβιετικής Ένωσης, την αντιμετώπισε
επιτυχώς με την δημιουργία μέσα σε ένα χρόνο περίπου 1200 εργασιακών
συνεταιρισμών. Παρεμφερώς αντιμετώπισε η Ομοσπονδιακή Γερμανία την
συνένωση Δυτικής και Ανατολικής Γερμανίας, με μία δέσμη 400 περίπου
εργασιακών συνεταιρισμών στην Ανατολική Γερμανία μέσα σε ένα χρόνο, που
ανέλαβαν να συνεχίσουν να λειτουργούν μεγάλα εργοστάσια, των οποίων η
αξία «πώλησης» είχε ευτελισθεί.

Το 2011, η Ελληνική Βουλή ψήφισε τον Νόμο 4019, που δημιουργεί το
«εργαλείο» της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης – Κοιν.Σ.Επ., και
που φαίνεται ότι το έχουν υιοθετήσει 130 περίπου νέες ολιγομελείς δομές
στην Ελλάδα μέσα σε 1,5 χρόνο.

Την Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη (29-31/7/2013) 25 συμπολίτες από το
Δήμο Αχαρνών συναντήθηκαν στους φιλόξενους χώρους του Δημαρχείου Αχαρνών
και ενημερώθηκαν από εκπροσώπους επιχειρηματικών δομών, που καλύπτουν
κοινωνικές ανάγκες, για τις διαδικασίες, τους σκοπούς και τα
αποτελέσματα προσπαθειών και πρωτοβουλιών από όλη την Ελλάδα. Ανάμεσα σε
όσα συζητήθηκαν επισημαίνουμε:

Ο Δρ. Νίκος Κρημνιανιώτης (Δήμος Αχαρνών, 2132072458) παρουσίασε τις
ανάγκες του Δήμου Αχαρνών, που πιθανόν θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν με
Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις, όπως έχει ήδη συμβεί σε πολλούς
Δήμους της Ελλάδος, προσφέροντας απασχόληση σε ανέργους της περιοχής
τους.

Η κα Μαρία Ντούρου (Διευθύντρια Κοινωνικής Πρόνοιας) παρουσίασε
αρκετές Κοιν.Σ.Επ. που δημιουργήθηκαν τελευταία στην Ελλάδα και έδωσε
στοιχεία σκοπών τους όπως τα δημοσιοποίησαν οι ίδιες.

Ο κ. Άρης Τσιαμτσούρης (αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού) παρουσίασε
την επιτυχημένο Συνεταιρισμό 300 Φυτωριούχων και την λειτουργία της
ανθαγοράς του Συνεταιρισμού, η οποία σε ενιαίο χώρο προσφέρει 75 θέσεις
και καλύπτει το 45% περίπου των πανελλήνιων συναλλαγών σε «γλαστρικά»
φυτά.

Η κα Στέλλα Γκουδίνογλου (Κοιν.Σ.Επ. ΜΥΓΔΟΝΙΑ, Λαγκαδάς) με
αντικείμενο αρωματικά φυτά και προϊόντα αυτών, παρουσίασε τις πολύτιμες
εμπειρίες της 6μελούς Κοιν.Σ.Επ. τους, με έδρα στον Δήμο Λαγκαδά
Θεσσαλονίκης, για την δημιουργία της Κοιν.Σ.Επ. ΜΥΓΔΟΝΙΑ. Παράγουν
προϊόντα από αρωματικά φυτά, λειτουργούν κατάστημα πώλησης, έχουν
εργαστήριο και ήδη ξεκίνησαν την πρώτη εξαγωγή στην Αγγλία, μετά από
λιγότερο από ένα χρόνο λειτουργίας.

Η κα Βασιλική Μωραΐτη (Εστιατόριο και παιδότοπος) παρουσίασε τις
πραγματικές συνθήκες επιχειρηματικής δράσης στην σημερινή συγκυρία και
βοήθησε πολύ δίνοντας τα κύρια σημεία προσοχής για όποιον ασχολείται με
τηγανέλαια, από την εμπειρία της στον παιδότοπο «Γοργόνες & Μάγκες»
στην Πάχη Μεγάρων, επισημαίνοντας ότι η άμεση ανταπόκριση είναι το
σημαντικότερο στοιχείο επιτυχίας μιας υπηρεσίας προς τις εστιατορικές
επιχειρήσεις.

Ο κ. Δημήτρης Μιχαηλίδης (ΑγρΟραμα) παρουσίασε την Κοιν.Σ.Επ. Μούσες
από την Κατερίνη Πιερίας, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή γλυκών
από φρούτα της Πιερίας και ζυμαρικά. Το ενδιαφέρον είναι ότι τα μέλη
της Κοιν.Σ.Επ. ενεργοποίησαν τα κοινωνικό κεφάλαιο της περιοχής
εκδίδοντας «εμπορομερίδια», δηλαδή προείσπραξη μελλοντικών αγορών, με
την οποία χρηματοδότησαν την αγορά εξοπλισμού τους.

Ο κ. Βασίλης Τακτικός (Συντονιστής του Πανελλήνιου Παρατηρητηρίου των
Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών) τονίζει ότι η κοινωνική οικονομία
ως αλληλέγγυα οικονομία, είναι ένας διαφορετικός τρόπος οικονομικής
δραστηριότητας για όλους τους πολίτες πέρα από την εκχρηματισμένη
ανταγωνιστική οικονομία της αγοράς, υπερβαίνοντας το κοινωνικό και
οικονομικό αποκλεισμό των κοινωνικά αδυνάτων και τις αντινομίες του
κράτους και της αγοράς. Το κύριο συγκριτικό πλεονέκτημα της κοινωνικής
οικονομίας είναι το μειωμένο εκχρηματισμένο κόστος συναλλαγών.

Ο κ. Δήμος Βαρβιτσιώτης (Διαχειριστής της ΠΕΣΚΟ) έχει δηλώσει ότι η
Πανελλήνια Ένωση Συμπράξεων Κοινωνικής Οικονομίας είναι ένα εργαλείο
υλοποίησης έργων τοπικής ανάπτυξης, ώστε οι δυνατότητες των οργανώσεων
της κοινωνίας των πολιτών να μην υποκλέπτονται από ποικιλώνυμες δομές
κρατικές, ΔΕΚΟ, ημικρατικές κλπ και να μπορέσει η κοινωνική οικονομία να
γίνει μοχλός επίλυσης τοπικών προβλημάτων, ιδιαίτερα σήμερα.

Ο κ. Α. Κόκκοτος (oikopress.gr) έγραψε ότι οι Κοινωνικές
Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις – Κοιν.Σ.Επ. «Συνενώνουν δυνάμεις ανθρώπων,
Δημιουργούν θέσεις εργασίας, Στηρίζουν την τοπική κοινωνία». Η πολιτεία
προσβλέποντας στα σημαντικά οφέλη των Κοιν.Σ.Επ. πρόβλεψε κίνητρα,
μεταξύ των οποίων:

Τις στηρίζει το κράτος στο ξεκίνημα με επιδόματα έναρξης 10.000€/άνεργο μέλος.

Το κράτος τις διευκολύνει με επιδοτούμενα τραπεζικά δάνεια, εγγυήσεις κ.λπ.

Δεν φορολογούνται τα κέρδη τους (που έχει ανασταλεί, ελπίζουμε μόνο λόγω κρίσης,)

Αναπτύσσονται σε ένα ξεχωριστό δικό τους χώρο με χαμηλό ανταγωνισμό.

Συμμετέχουν και αξιοποιούν άμεσα πόρους εθνικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων

Συνάπτουν προνομιακά προγραμματικές συμβάσεις με Δήμους, Περιφέρειες και το κράτος.

Μεταξύ άλλων παρουσιάσθηκαν πετυχημένες Συνεταιριστικές-συνεργατικές
από όλο τον κόσμο, με βίντεο που έστειλε το Δίκτυο Κοινωνικής Οικονομίας
και Περιφερειακής Ανάπτυξης (Δίκτυο Κ.Α.Π.Α. www.diktyo-Kapa.gr)

1. Βιομηχανικό χυτήριο εξαρτημάτων αυτοκινητοβιομηχανίας στην Γαλλία,
Νορμανδία, Aisle, που χρεοκόπησε το 2008, λόγω διεθνούς κρίσης, και το
ανέλαβαν οι εργαζόμενοι, ως συνεταιρισμός και πάει πολύ καλά
προσφέροντας και εξαρτήματα επιπλων.

2. Βιομηχανία τροφίμων (μεταλλικό νερό) στην Πολωνία, Καρπάθια,
Muszyna, είναι συνεταιριστική, προσφέρει εργασία σε 61 εργαζόμενους και
πολλές ακόμα στις μεταφορές. Το 1989 πέρασε από περιβάλλον κεντρικής
οργάνωσης της αγοράς σε ανοικτή οικονομία, και επιβίωσε αλώβητη.

3. Στην Ιταλία, Μιλάνο από την δεκαετία του 1970 αναπτύχθηκαν οι
«κοινωνικοί συνεταιρισμοί», που σήμερα είναι 10.000 σε όλη την Ιταλία,
και ειδικεύονται στην προσφορά κοινωνικών υπηρεσιών (πρόνοια,
εκπαίδευση, ψυχολογία κλπ) και στην εργασιακή ενσωμάτωση σε ανθρώπους με
ειδικές ανάγκες. «Το σπίτι στην γειτονιά», ο Όμιλος SIS (εκκολαπτήριο
επιχειρήσεων, στρατηγική), η welfare italia Solaris 6 (2011, Κέντρο
υγείας) και η CGM είναι συμπράξεις συνεταιρισμών.

4. Στην Ισπανία, χώρα Βάσκων, το Mondragon είναι ένα εμβληματικό
παράδειγμα συνεταιριστικού ομίλου, με βιομηχανίες, περίθαλψη, τράπεζα,
ερευνητικό κέντρο, πανεπιστήμιο και πάρα πολλά άλλα.

Αναφέρθηκαν ακόμα ο Κοινωνικός Καταναλωτικός Συνεταιρισμός – βιοςcoop
(www.bioscoop.gr) που δημιουργήθηκε στην Θεσσαλονίκη, καθώς και οι
Συνεταιρισμοί Κ136 (www.136.gr), που έγιναν για να αναλάβουν την
διαχείριση του νερού της Θεσσαλονίκης, από την Πρωτοβουλία Συνεργασίας
για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία – ΠΡΩΣΚΑΛΟ
(www.proskalo.net), η οποία υποστήριξε και την λειτουργία του ΛΑΙΚΟΥ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (www.univsse.gr) στον
Δήμο Θεσσαλονίκης.

Σημαντική θεωρήθηκε και η άποψη ότι η κάθε κοινωνία έχει κοινά
πολιτιστικά χαρακτηριστικά και ξεκάθαρη θέση, ότι «όλοι οι κάτοικοί της
έχουν κοινό μέλλον» και έτσι χαιρετίσθηκε το ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΕΩΝ ΥΠΑΙΘΡΟΥ, ως
ενιαία έκφραση των κατοίκων κάθε περιοχής της Ελληνικής υπαίθρου (6-8
Σεπ 2013, Κανάλι Πρέβεζας).

Τον Σεπτέμβριο 2013 οι ενδιαφερόμενες ομάδες θα συστήσουν τις
Κοιν.Σ.ΕΠ. τους με πιθανά αντικείμενα την φροντίδα μνημείων, την
αξιοποίηση τηγανελαίων, την εμπορία αγροτικών προϊόντων και άλλα.

 

Δημήτρης Μιχαηλίδης

(Ε-mail: michaeld@otenet.gr)

Πηγή:https://www.dhmoths.gr

Κοιν.Σ.Επ και Ευρώπη

0

Κοινωνική Ευρώπη σημαίνει, μεταξύ άλλων,
επιχειρηματικές ευκαιρίες και – κάτι τόσο αναγκαίο σήμερα – θέσεις
εργασίας. Στην κρίση που διανύουμε, τώρα που ο αριθμός των ανέργων ή των
ατόμων χωρίς πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους αυξάνεται συνεχώς, η
Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θέλει να συμβάλει
στην ενίσχυση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας,
στηρίζοντας τις κοινωνικές επιχειρήσεις, καθώς και στη δημιουργία,
παράλληλα, μιας πιο ανοικτής κοινωνίας που να ευθυγραμμίζεται με τη
στρατηγική «Ευρώπη 2020».

Στη διάσκεψη με τίτλο «Οι κοινωνικές
επιχειρήσεις και η στρατηγική ‘Ευρώπη 2020’: καινοτόμες λύσεις για μία
βιώσιμη Ευρώπη», που πραγματοποιήθηκε στις 3 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, η
Ομάδα Διαφόρων Δραστηριοτήτων της ΕΟΚΕ εξέτασε το παρόν και το μέλλον
των κοινωνικών επιχειρήσεων στην Ευρώπη. «Έχει αποδειχθεί ότι οι
κοινωνικές επιχειρήσεις μπόρεσαν να προσαρμοστούν καλύτερα στην τρέχουσα
κρίση και, συνεπώς, θα πρέπει να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη
στρατηγική εξόδου από την κρίση της ΕΕ, συντελώντας, ταυτόχρονα, σε μία
ταχύτερη και δικαιότερη ανάκαμψη. Καλούμε τους αρμόδιους για τη χάραξη
πολιτικής, τόσο του εθνικού όσο και του ευρωπαϊκού επιπέδου, να
υποστηρίξουν με πολιτικά μέσα την κοινωνική οικονομία και
επιχειρηματικότητα και να διασφαλίσουν, για τις επιχειρήσεις αυτές,
δίκαιες συνθήκες ανταγωνισμού, οι οποίες θα επιτρέψουν την αξιοποίηση
του δυναμικού του καίριου αυτού οικονομικού τομέα», δήλωσε ο κ. Luca
Jahier, πρόεδρος της Ομάδας Διαφόρων Δραστηριοτήτων της ΕΟΚΕ.

Ο τομέας της κοινωνικής οικονομίας
απασχολεί ήδη περισσότερα από 14 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ, αριθμός που
ισοδυναμεί με ποσοστό μεγαλύτερο του 6% του συνόλου των εργαζομένων. Η
κοινωνική οικονομία αποτελεί καθοριστικό στοιχείο του ευρωπαϊκού
κοινωνικού προτύπου, ιδιαίτερα μάλιστα σε περίοδο κρίσης. Ωστόσο, στις
κοινωνικές επιχειρήσεις δεν προσφέρεται η δυνατότητα να ανταγωνίζονται
με δίκαιους όρους τους παραδοσιακούς οικονομικούς φορείς. Εάν δεν
ξεπεραστούν τα νομικά, διοικητικά, χρηματοδοτικά και πολιτικά εμπόδια,
οι κοινωνικές επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τα
οφέλη της ενιαίας αγοράς, παρά τον πλούτο και την καινοτόμο ηγεσία που
χαρακτηρίζουν όλα τα επίπεδα του τομέα.

«Δεν μπορεί ένα δισεκατομμύριο άτομα σε
όλο τον κόσμο να κάνουν λάθος. Ένα δισεκατομμύριο άτομα έχουν επιλέξει
να αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα στον τομέα της κοινωνικής
οικονομίας και το γεγονός αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη από τους φορείς
που λαμβάνουν αποφάσεις», προσέθεσε η κ. Pauline Green, πρόεδρος της
Διεθνούς Συνεταιριστικής Ένωσης.

«Θα θέλαμε να βοηθήσουμε παρέχοντας μία
σαφέστερη εικόνα της κατάστασης που αντιμετωπίζουν οι κοινωνικές
επιχειρήσεις στην ΕΕ. Για το λόγο αυτό πρόκειται να προωθήσουμε σύντομα
ένα μεγάλο πρόγραμμα χαρτογράφησης των κοινωνικών επιχειρήσεων. Το
πρόγραμμα αυτό θα αποτελέσει την απάντηση στην έκκληση της Ευρωπαϊκής
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής να προωθηθεί η σύγκριση, σε όλη την
έκταση της ΕΕ, των διαφόρων προσεγγίσεων κρατικής χρηματοδότησης που
ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της κοινωνικής
επιχειρηματικότητας», ανέφερε ο κ. László Andor, Ευρωπαίος Επίτροπος για
την Απασχόληση, τις Κοινωνικές Υποθέσεις και την Κοινωνική Ένταξη.

Καταστατικό των Ευρωπαϊκών Ιδρυμάτων και πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις

Η ΕΟΚΕ είναι αποφασισμένη να υποστηρίξει
το ρόλο των κοινωνικών επιχειρήσεων στην παροχή υπηρεσιών κοινής
ωφελείας. Κατά την ΕΟΚΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διευκολύνουν τη
συμμετοχή σε δημόσιες συμβάσεις των οικονομικών φορέων που στόχο έχουν
την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη εργαζόμενων με αναπηρία ή
μειονεκτούντων εργαζομένων, υπό την προϋπόθεση ότι θα γίνεται σεβαστό το
κατώφλιο του 30% που έχει οριστεί για τους εργαζομένους με αναπηρία ή
για τους μειονεκτούντες εργαζόμενους.

Η ΕΟΚΕ ζητά, επίσης, επίμονα να
υιοθετηθεί το ταχύτερο το Καταστατικό των Ευρωπαϊκών Ιδρυμάτων και το
Καταστατικό του Ευρωπαϊκού Σωματείου και να επανεξεταστεί η αξία και η
χρηστικότητα μιας επισήμανσης για τις Ευρωπαϊκές Κοινωνικές
Επιχειρήσεις, γεγονός που σαφώς θα συνεισφέρει προστιθέμενη αξία στον
τομέα. Με τον τρόπο αυτό, οι κοινωνικές επιχειρήσεις θα μπορούν να
ασκούν δραστηριότητα σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ, δίχως πρόσθετο
διοικητικό φόρτο.

Τέλος, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για την
κινητοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου μετά το 2014, ώστε να
δοθεί «επενδυτική προτεραιότητα» στις κοινωνικές επιχειρήσεις και να
βελτιωθεί η πρόσβαση σε άλλους πόρους, όπως σε κεφάλαια για τη σύσταση
νέων επιχειρήσεων και την ανάπτυξη, για νέους κυρίως επιχειρηματίες του
κλάδου της κοινωνικής οικονομίας. «Είμαι πεπεισμένος ότι οι πόροι που
διαθέτει η πολιτική για τη συνοχή μπορούν να αξιοποιηθούν
αποτελεσματικότερα στο μέλλον, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο
μιας πραγματικά ολοκληρωμένης στρατηγικής», είπε, ολοκληρώνοντας, ο κ.
László Andor, Ευρωπαίος Επίτροπος για την Απασχόληση, τις Κοινωνικές
Υποθέσεις και την Κοινωνική Ένταξη

Για περισσότερες πληροφορίες:

Karin Füssl, Προϊσταμένη της μονάδας Τύπου
Τηλ.: +32 2 546 87 22
E-mail: Karin.Fussl@eesc.europa.eu

Εργασία ή χάος;

0

Tο  κείμενο δημοσιεύεται στο 10ο τεύχος του περιοδικού «Υπόγειο με Θέα» της Αυτόνομης Ριζοσπαστικής Ενότητας ΑΣΟΕΕ. Αναζητείστε το στο κυλικείο της ΑΣΟΕΕ και σε κινηματικούς χώρους.

Ένας από τους χαρακτηρισμούς που μπορούμε να αποδώσουμε στην κοινωνία
όπως αυτή έχει εξελιχθεί μέχρι σήμερα, είναι «κοινωνία της μισθωτής
εργασίας». Στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, όμως, αυτός ο
χαρακτηρισμός τίθεται πια προς αμφισβήτηση, καθώς αυτός ο τύπος
κοινωνίας αρχίζει να εκλείπει. Πιο συγκεκριμένα, αυτό που αποτελεί στις
μέρες μας είδος προς εξαφάνιση είναι η αφηρημένη εργασία, η εργασία αυτή
καθ’ εαυτή: ποσοτικά προσδιορίσιμη, ανεξάρτητη από το πρόσωπο που την
εξασκεί και ικανή για αγορά και πώληση στην «αγορά εργασίας». Με μια
φράση δηλαδή, η εξαργυρώσιμη εργασία ή η εργασία-εμπόρευμα.

Όλοι μας ερχόμαστε σε επαφή και πραγματώνουμε την εργασία από μία
συγκεκριμένη σκοπιά: ως μια κοινωνική σχέση που σε εισάγει στην
παραγωγική διαδικασία. Θα πρέπει να συμφωνήσουμε, όμως, στο σημείο αυτό,
ότι οι εργασιακές-κοινωνικές αυτές σχέσεις τις περισσότερες φορές
θυμίζουν κάτι από σχέσεις εξαρτημάτων της ίδιας υπερ-μηχανής, παρά
ανθρώπινες σχέσεις. Ακόμη και στον απόγειο της, στα τέλη του 18ου
αιώνα, και παρά τις εξιδανικεύσεις της η κοινωνία της μισθωτής εργασίας
δεν κατάφερε να εδραιώσει ποτέ την εργασία ως πηγή ολοκλήρωσης και
«κοινωνικής συνοχής» για τους ανθρώπους.

Αυτή η αντίληψη περί εργασίας βέβαια, βρήκε νομιμοποίηση και
κανονικοποιήθηκε μέσα από την εκπαίδευση. Όταν ένα αγαθό όπως η παιδεία
βρέθηκε να κοστολογείται και να είναι πιστοποιούμενο, κατανοούμε πως η
χρήση του αντίστοιχα γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξυπηρετεί πολύ
συγκεκριμένες αντικειμενικές και λειτουργικές απαιτήσεις του συστήματος.
Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Καλλιεργείται, έτσι, σιγά σιγά ένα είδος ιδεολογίας όσον αφορά τη
μισθωτή εργασία, που επιτάσσει τον οποιονδήποτε να είναι κάτοχος μιας
θέσης και να μην ενδιαφέρεται για το περιεχόμενο της εργασίας που
επιτελεί. Το ιδεολογικό μήνυμα δηλαδή όλων αυτών των χρόνων δεν ήταν
άλλο από το «τι σημασία έχει η εργασία, το θέμα είναι να πέφτει ο μισθός
στο τέλος κάθε μήνα! Δουλειά να ‘ναι κι ότι να ‘ναι!». Μέσα σε αυτή την
κοινωνία λοιπόν ο καθένας μας δεν είχε παρά την ψευδαίσθηση της
επιλογής της εργασίας του, εξειδικευόταν μάλιστα και με παραπάνω πτυχία,
τόσο ώστε να επιτελεί το έργο του αρτιότερα, όσο και για να αυξήσει
σταδιακά τις απολαβές του πιστεύοντας πάντα πως η εργασία του ήταν αυτή
που θα του άνοιγε τις πύλες προς μία «καταναλωτική κοινωνία».

Μέσα όμως στο παραλήρημα αυτής της ιδεολογίας δε γίνεται καν λόγος
για κοινωνική συνοχή. Ο κάθε εργαζόμενος δεν ήταν μέλος της κοινωνίας,
αλλά μέλος της τάξης στην οποία ανήκε. Ο κοινωνικός ιστός μάλιστα
δέχεται επιπλέον πλήγματα από τους κεφαλαιούχους, οι οποίοι σκαρφίζονται
τις εξατομικευμένες συμβάσεις εργασίας, την κατάργηση της μονιμότητας,
τη μαζική κατάργηση θέσεων που σαν αποτέλεσμα έχουν την αβεβαιότητα και
την ανασφάλεια για όλους. Ο κάθε εργαζόμενος αισθάνεται αναλώσιμος
μπροστά στην απειλή της ανεργίας που πλησιάζει κι έτσι βλέπουμε πια και
το ιδεολογικό μήνυμα της εποχής –όσον αφορά πάντοτε τη μισθωτή εργασία-
να αλλάζει. Πλέον δεν έχει σημασία πόσα παίρνεις, αρκεί να μην είσαι άνεργος.
Η εργασία ανάγεται με αυτό τον τρόπο σε προνόμιο για λίγους, ενώ η
ανεργία ισοδυναμεί με το απόλυτο χάος, αφού όποιος χάνει τη δουλειά του,
χάνει τα πάντα! Σε αυτά τα «ιδεολογικά» πλαίσια λοιπόν θα πρέπει να
είμαστε έτοιμοι για κάθε υποχώρηση, εξευτελισμό, υποταγή, ανταγωνισμό κι
εν τέλει προδοσία, χάρη μιας θέσης εργασίας γιατί όπως λέγεται «δεν
υπάρχουν πλέον δουλειές σήμερα» και ποτέ δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει.

Απίθανη αντιστροφή: δεν είναι ο εργαζόμενος που προσφέρει στο
κοινωνικό σύνολο, αλλά η κοινωνία που προσφέρει σε όλους μας τη
«δυνατότητα» της εργασίας. Είναι η ίδια κοινωνία που εκπλήσσεται και
δυσανασχετεί όταν όσοι έχουν το προνόμιο μιας δουλειάς υψώνουν
απαιτήσεις – οι αχάριστοι! – ή φτάνουν στο σημείο να απορρίπτουν πλήρως
τις εργασιακές τους συνθήκες, οι οποίες εντατικοποιούνται διαρκώς, ενώ
οι μισθοί συμπιέζονται.

Η πολυπόθητη κοινωνία των ίσων ευκαιριών, μέσα στην οποία καθένας θα
εύρισκε τη θέση του και θα μπορούσε να θέσει στόχους, να είναι χρήσιμος
και να «χαίρει ασφαλείας» -η κοινωνία της μισθωτής εργασίας- ήταν πάντα
ένα άπιαστο όνειρο που πλέον είναι νεκρό. Είναι σαφές όμως πως
πρέπει όλοι να συνεχίσουν να επιθυμούν διακαώς αυτό που οι επιχειρήσεις
δεν μπορούν να διαθέσουν παρά μόνο σε λίγους, ώστε ο ανταγωνισμός όλων
εναντίον όλων στο χώρο της αγοράς εργασίας να ναρκοθετεί διαρκώς τις
όποιες απαιτήσεις εκείνων των λίγων «προνομιούχων» που έχουν την τιμή να
βρίσκονται στην υπηρεσία της επιχείρησης.

Τι χρειάζεται όμως να γίνει τώρα; Ένας συνδυασμός αλλαγής νοοτροπιών
και πολιτικής μεθόδευσης. Το ένα θα ήταν αδύναμο χωρίς το άλλο, καθώς
είναι τόσο θέμα πολιτισμού, όσο και θέμα πολιτικής. Χρειάζεται να
αλλάξουν οι νοοτροπίες ώστε να δοθεί η δυνατότητα στην οικονομία και την
κοινωνία να αλλάξουν. Αλλά και για να αλλάξουν οι νοοτροπίες,
απαιτείται μια σταδιακή πολιτική μεθόδευση η οποία θα εκφραστεί μέσα από
τις διάφορες συλλογικότητες οι οποίες θα αναδεικνύουν την ανάγκη να
απορρίψουμε την οικονομίστικη λογική (σύγκρισης κόστους-οφέλους) που μας
θέλει να παραμένουμε εξαρτήματα της υπερ-μηχανής επ’ αόριστον και την
ανάγκη να αγωνιστούμε συλλογικά για μία καλύτερη ζωή ελευθερίας και
αλληλεγγύης.

1 Misères du présent, richesses du possible / Πληγές του παρόντος, δυνάμει πλούτος – André Gorz , μεταφραση Μάνος Κορνελάκης

Πηγή: https://eagainst.com/

Η επανανοηματοδότηση της ζωής ως ζητούμενο

0

Εάν η ζωή αυτή καθαυτή είναι α-νόητη και αν-ήθικη, τότε οι άνθρωποι
νοηματοδοτούν τη ζωή τους με τις σκέψεις τους, τις πράξεις τους και
γενικότερα με τη στάση ζωής που τηρούν. Οι σημασίες και τα νοήματα που
υιοθετούν οι άνθρωποι μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου.

Συνήθως οι άνθρωποι προσδιορίζουν τη ζωή τους σύμφωνα με τις κυρίαρχες σημασίες που δίνει ο τόπος τους, η θρησκεία τους, το
πολιτικό σύστημα και γενικότερα οι εκάστοτε εξουσίες. Ο άνθρωπος
ορίζεται ως κοινωνική κατασκευή και ταυτόχρονα ως δημιουργός της ζωής
του. Η αντίληψη περί κοινωνικής κατασκευής, πολλές φορές, δημιουργεί μια
παθητική αφήγηση ζωής που βλέπει τον άνθρωπο μόνο ως αποτέλεσμα των
οικονομικών και πολιτικών συνθηκών της κοινωνίας και όχι και ως αιτία
δημιουργίας της ζωής και της κοινωνίας. Η δυνατότητα των ανθρώπων και
των κοινωνιών να αυτοθεσμίζονται συνήθως αποσιωπάται ή αποκρύπτεται ως
ιστορική αφήγηση από τις κυρίαρχες αφηγήσεις των κρατών μέσω της
εκπαίδευσης, της θρησκείας και του πολιτικού προσωπικού
(συμπεριλαμβανομένων και των ΜΜΕ).

Με την επικράτηση του παγκόσμιου καπιταλισμού και του φαντασιακού του
προτάγματος της διαρκούς μεγέθυνσης της παραγωγής και της κατανάλωσης,
χιλιάδες μικρές και μεγάλες αφηγήσεις ζωής σαρώθηκαν. Κοινότητες
ανθρώπων που διεκπεραίωναν τη ζωή τους παραγωγικά και διοικητικά
υιοθέτησαν σταδιακά τα νοήματα της καπιταλιστικής μεγέθυνσης. Χάθηκε
έτσι ο πλούτος του παγκόσμιου πολιτισμού και η δυνατότητα που είχαν οι
επιμέρους κοινότητες να προσαρμόζουν τη ζωή τους και τη παραγωγή τους
στο υπάρχον φυσικό περιβάλλον. Υιοθέτησαν τη γραμμική αντίληψη για τη
ζωή και τη παραγωγή και μετατράπηκαν σε καταναλωτές προϊόντων και
αλλότριων αφηγήσεων (πολιτικών και νοημάτων). Σήμερα αυτό που καταρρέει
(μαζί με τις ψευδαισθήσεις μας) είναι επίσης το κεντρικό φαντασιακό του
καπιταλισμού που είναι η διαρκής ανάπτυξη της παραγωγής και της
κατανάλωσης, γιατί προσκρούει στο οικολογικό όριο της περατότητας των
φυσικών πόρων του πλανήτη, στη μόλυνση του περιβάλλοντος και γιατί αυτή η
αφήγηση δημιούργησε έναν ανθρωπολογικό τύπο επικίνδυνο και
καταστροφικό. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα είναι η απαρχή του τέλους
αυτής της αφήγησης.

Όσοι εργαζόμαστε για την άμεση δημοκρατία προτάσσουμε ως απάντηση την
εθελούσια αποανάπτυξη της οικονομίας και εργαζόμαστε γι’ αυτό,
θεωρώντας την αποανάπτυξη ως την υλική βάση της άμεσης δημοκρατίας.

Η ανθρωπολογική κρίση του καπιταλισμού

Ο καπιταλισμός πριν φανερώσει τα αδιέξοδά του κατέστρεψε
τον ψυχισμό των ανθρώπων, διαμόρφωσε ένα ανθρωπολογικό τύπο μοναχικό,
νευρωτικό, αγχώδη, φοβικό και φοβισμένο, ανταγωνιστικό, επιθετικό,
ενεργοβόρο, καριερίστα και αμοραλιστή, κάτοικο του εγώ και όχι του
εμείς, που ακόμα και σήμερα διατηρεί την ψευδαίσθηση της ατομικής
διαφυγής. Η εκπαίδευση και η διαμόρφωση των ανθρώπων από αυτές τις ίδιες
καταναλωτικές κοινωνίες αποτελεί το βασικότερο εμπόδιο, κατά τη γνώμη
μου, στην προοπτική της αποανάπτυξης και της άμεσης δημοκρατίας, καθώς
αποτελεί θρησκευτική σχεδόν πεποίθηση αυτής της κοινωνίας η διαρκής
μεγέθυνση. Ο καπιταλισμός όμως δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, αν οι
ίδιοι οι άνθρωποι δε συμμεριστούν και δεν εσωτερικεύσουν τις αξίες που
τον στηρίζουν. Παράλληλα, αν λάβουμε υπόψη ότι ήδη ο καπιταλισμός
δημιουργεί ένα νέο είδος οικονομίας που η καπιταλιστική δημιουργία αξίας
αντικαθίσταται σιγά-σιγά από τη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία, τότε αυτό
που σήμερα επικρατεί είναι το παρασιτικό ήθος μιας κοινωνίας της
κατανάλωσης, του τζόγου, του εύκολου κέρδους, του υπερδανεισμού, της
διαφθοράς, κτλ. Υπό μία έννοια το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα
καταστρέφει κάθε ανθρωπολογικό υπόστρωμα πάνω στο οποίο θα μπορούσε να
δημιουργηθεί ένας νέος τύπος κοινωνίας.

Σε ότι μας αφορά, ως αφήγηση της άμεσης δημοκρατίας και της
αποανάπτυξης, φαίνεται ξεκάθαρα η ανάγκη για τη δημιουργία ενός νέου
ανθρωπολογικού τύπου, διότι δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί μια
αυτόνομη δημοκρατική και οικολογική κοινωνία η οποία θα βασίζεται στο
σημερινό άνθρωπο. Αυτός ο συλλογισμός απαντά και στην κριτική που
δεχόμαστε ότι δεν εστιάζουμε σε επιμέρους προτάσεις ή ότι δεν
αντιστεκόμαστε στο νεοφιλελευθερισμό, κριτική η οποία κατά τη γνώμη μας
εμπεριέχει στοιχεία του προηγούμενου φαντασιακού για την επιστροφή σε
μια Κεϊνσιανικού τύπου εγγύηση των πρότερων καταναλωτικών μας
απολαύσεων. Αντίθετα, εμείς επιδιώκουμε να αποδομηθεί πλήρως το
καπιταλιστικό φαντασιακό των ανθρώπων και να αποαποικήσουμε το
εννοιολογικό υπόστρωμα των καπιταλιστικών αφηγήσεων που κυριαρχούν ακόμα
στους πολίτες αυτής της χώρας.

Η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία και ο ανθρωπολογικός της τύπος

Στις μέρες μας σχεδόν παντού ξεφυτρώνουν συλλογικότητες,
ομάδες, κινήσεις και πολίτες που υιοθετούν άλλα νοήματα, άλλες σημασίες
και άλλα προτάγματα στη ζωή τους με τα οποία και για τα οποία αξίζει
κανείς να ζει σήμερα και όχι περιμένοντας με μεταφυσικό τρόπο την «έφοδο
στα χειμερινά ανάκτορα».

Η κοινωνία που θέλουμε να δημιουργήσουμε δε θα βρεθεί «στα σπήλαια
της ιδιώτευσης και της απάθειας» αλλά στις θορυβώδεις συνελεύσεις και
δράσεις, όπου καθημερινά ανακαλύπτουμε ο ένας τον άλλο και τη χαρά του
δημιουργικού και συλλογικού βίου, μετατοπίζοντας το «εγώ» μας προς το
«εμείς». Τοποθετεί την οικονομία στη θέση του μέσου και όχι του σκοπού
της ζωής υιοθετώντας αξίες ξεχασμένες από το καπιταλιστικό φαντασιακό,
όπως η αυτενέργεια, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη, η χαρά του ελεύθερου
χρόνου, ο αυτοπεριορισμός, η οικονομία της εγγύτητας, η διατροφική και
ενεργειακή αυτάρκεια, ο πολίτης-δημιουργός έναντι του παθητικού
καταναλωτή (προϊόντων και πολιτικών). Δημιουργεί ανταλλακτικές
κοινότητες χρόνου, προϊόντων, χαριστικά παζάρια, τράπεζες σπόρων,
συλλογικούς αυτοδιαχειριζόμενους λαχανόκηπους, συνεταιρισμούς παραγωγών
και καταναλωτών, αλληλέγγυο εμπόριο, αυτοδιαχειριζόμενους κοινωνικούς
χώρους, κινήσεις πολιτών για την κοινωνικοποίηση του νερού και της
ενέργειας, δίκτυα οικοκοινοτήτων, πολίτες που εναντιώνονται και
συγκρούονται για να μη γίνει στη Χαλκιδική το ορυχείο χρυσού και για να
μην εγκατασταθούν οι ανεμογεννήτριες στην Χίο, να μη γίνει η επένδυση
στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, στο όρος Οίτη και αλλού. Οργανώνει
κοινωνικά ιατρεία, κοινωνικά φαρμακεία, συλλογικές κουζίνες,
ραδιοσταθμούς στο διαδίκτυο, και έναν απίστευτο αριθμό καινούργιων
αντικαπιταλιστικών, αυτοδιαχειριζόμενων, αντιιεραρχικών συλλογικοτήτων.
Όλα αυτά διέπονται από την αντίληψη της κοινωνικής και αλληλέγγυας
οικονομίας μέσα από το πρόταγμα της αποανάπτυξης και της άμεσης
δημοκρατίας, δημιουργώντας έναν άλλο ανθρωπολογικό τύπο και μια νέα
νοηματοδότηση της ζωής.

Υφαίνοντας την ανατροπή ή συμπλήρωμα στο υπάρχον;

Όλες οι παραπάνω κινήσεις είναι δράσεις ενός
«δημιουργικού πράττειν» και αποτελούν φαντασιακή σύλληψη αυτοθέσμισης εν
δυνάμει νέων κοινοτήτων που δεν αρκούνται στη διαπίστωση ότι για όλα
φταίει ο καπιταλισμός και οι τραπεζίτες, επιλέγοντας έτσι τη
θυματοποίησή τους είτε υιοθετώντας παθητική στάση είτε αναθέτοντας την
ελπίδα στο πολιτικό προσωπικό των κομμάτων της αντιπροσωπευτικής
δημοκρατίας. Αντίθετα,  διεκδικούν χρόνο να ερωτευτούν, να παίξουν με τα
παιδιά τους, να τεμπελιάσουν, να δημιουργήσουν, να επαναφέρουν το
μεσημεριανό ύπνο, κτίζοντας ταυτόχρονα μια νέα μορφή κοινωνικότητας και
οικονομίας. Οι κοινότητες αυτές δρουν παράλληλα και ενάντια στον
καπιταλισμό (η αυτενέργεια και η αλληλεγγύη του κινήματος της πατάτας
κατέστησε αχρείαστους τους νόμους της αγοράς). Αν σ’ όλα αυτά
προσθέσουμε και κάποια δειλά και μικρής διάρκειας κινήματα, όπως η
κατάληψη και λειτουργία χώρων εστίασης στη Θεσσαλονίκη, το
αυτοδιαχειριζόμενο νοσοκομείο στο Κιλκίς, η έκδοση της εφημερίδας
«Ελευθεροτυπία» από τους εργαζόμενους, και αν ευοδωθούν και κάποιες
προτάσεις για ίδρυση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος που θα ενισχύει φιλικές
προς το περιβάλλον δράσεις και αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, τότε
θα φανούν καλύτερα οι ρωγμές που δημιουργούν στον καπιταλισμό οι μορφές
της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Οι ρωγμές αυτές που άλλοτε θα
συγκλίνουν, άλλοτε θα αποκλίνουν, άλλοτε θα γίνονται ορμητικά μεγάλες,
δεν αποτελούν βέβαιες απαντήσεις στον καπιταλισμό. «Ρωτώντας προχωράμε»
για να χρησιμοποιήσω και ένα Ζαπατίστικο σύνθημα. Νομίζω όμως ότι
επανανοηματοδούν τη ζωή των ανθρώπων που συμμετέχουν σ’ αυτές. Συνιστούν
μια ριζική πολιτική ρήξη με το σύστημα και ένα βαθύ ανθρωπολογικό
μετασχηματισμό. Αυτός ο ανθρωπολογικός μετασχηματισμός δεν αποτελεί ούτε
δευτερεύον εποικοδόμημα ούτε ρητορικό σχήμα. Είναι βασικό και
αναπόσπαστο κομμάτι του αναγκαίου μετασχηματισμού της κοινωνίας. Η
δημιουργία του νέου αυτού ανθρωπολογικού τύπου αποκτά στις μέρες μας τη
διαδικασία του κατεπείγοντος, εφόσον μια αυτόνομη και δημοκρατική
κοινωνία δεν μπορεί να απαρτίζεται ούτε φυσικά και να δημιουργηθεί από
τον τύπο του ανθρώπου που δημιουργεί η καταναλωτική κοινωνία.

Το κύτταρο της κοινωνίας που θα αγαπήσουμε είναι εν σπέρματι αυτές οι
κοινότητες ανθρώπων που περιγράψαμε με τα νοήματα και τις σημασίες που
προτάσσουν. Η δική μας προσδοκία ή ουτοπία ίσως είναι στη θέση του
κεντρικού κράτους που θα περιορίζεται σιγά-σιγά θα ανθίσουν
αμεσοδημοκρατικές κοινότητες ανθρώπων, έθνη κοινοτήτων και κοινότητες
εθνών.

Η θέση μου στο ερώτημα για το αν όλα αυτά αποτελούν συμπλήρωμα στο
υπάρχον ή αν το σύστημα μπορεί να καταστήσει ακίνδυνες τις παραπάνω
κοινότητες ανθρώπων είναι ότι αυτό το ερώτημα πρέπει να τίθεται διαρκώς
από αυτούς που συμμετέχουν σ’ αυτές τις συλλογικότητες και διαρκώς να
επαναπροσδιορίζονται με βάση αυτό το ερώτημα. Αποκλείοντας έτσι τη
δυνατότητα εμφάνισης ενός άλλου μας εαυτού, αυτού που τόσα χρόνια το
εκπαιδευτικό σύστημα, ο στρατός, η δικαιοσύνη, το οικονομικό σύστημα και
οι λειτουργίες του κράτους πάλεψαν με ζήλο να διαμορφώσουν «για το καλό
μας» πάντα. Τον καπιταλισμό δε γνωρίζουμε πως και αν μπορούμε να τον
αλλάξουμε, αλλά ας φροντίσουμε να μην του μοιάσουμε, γράφει ο Χρόνης
Μίσσιος.

ΠΗΓΕΣ

Κορνήλιος Καστοριάδης, Τζον Χόλλογουεϊ, Σερζ Λατούς, Μάρεϋ
Μπούκτσιν, Ζίγκμουντ Μπάουμαν, Ζούκας Αλέκος,  Κοκκινάκος Γιώργος,
Ζαφειρίδης Φοίβος, Οικονόμου Γιώργος, Λιερός Γιώργος, Αποστολάκης
Δημήτρης (Χαϊνης), Μακριδάκης Γιάννης,
Eagainst.com, topikopoiisi.blogspot.com, protagma.wordpress.com, apokoinou.com

Γιάννης Μπίλλας
Εκπαιδευτικός – Βιοκαλλιεργητής

Μα τι συμβαίνει σε αυτά τα δίκτυα αλληλεγγύης επιτέλους!

0

Τι είναι αυτό που κάνει τα δίκτυα αλληλεγγύης να αποτελούν προσωπική
επιλογή για μια μεγάλη μερίδα του λαού και κυρίαρχη πολιτική επιλογή για
οργανωμένους πολιτικούς φορείς, τι είναι αυτό που οδηγεί τον κόσμο να
συμμετέχει σε ένα δίκτυο αλληλεγγύης ψυχή τε και σώματι; Είναι, άραγε, η
συμμετοχή στα δίκτυα αλληλεγγύης  ικανός παράγοντας να οδηγήσει στη
ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας, στην ανατροπή του μέχρι τώρα
εμπεδωμένου τρόπου  σκέψης και συμπεριφοράς; Υπάρχουν ρεαλιστικές
πιθανότητες αναδόμησης των κοινωνικών στερεοτύπων μέσα απ` αυτά; Πως
βιώνεται η έννοια της αυτοδιαχείρισης από τους αλληλέγγυους
συμμετέχοντες  και τι συνέπειες έχει τούτη η εμπειρία τους;

Το ενδιαφέρον για τους άλλους έχει αναγνωριστεί ως ένα σημαντικό μέσο
προφύλαξης απέναντι στις απειλές του ατομικισμού στις σύγχρονες
«δημοκρατικές» κοινωνίες. Τα άτομα συχνά αντιλαμβάνονται πως είναι προς
όφελός τους να δρουν αλληλέγγυα προς τους άλλους. Ταυτόχρονα,
συνειδητοποιούν πως αυτή τους η δράση καλύπτει προσωπικές,
συναισθηματικές κυρίως ανάγκες και μειώνει το αίσθημα μοναξιάς και
κατάθλιψης. Η δραστηριοποίηση σε μία τέτοια ομάδα δράσης εξηγείται
φυσικά σε μεγάλο βαθμό και από την αρχή  της ολόπλευρης ανάπτυξης του
ανθρώπινου δυναμικού και της πλήρους αξιοποίησης των ικανοτήτων και των
δυνατοτήτων του ατόμου.

Η ταυτοποίηση με τις ομάδες αλληλέγγυας δράσης συνήθως
συμβαίνει φυσιολογικά. Φαίνεται πως οι άνθρωποι έχουν μία έμφυτη ανάγκη
να εργασθούν ή να παράγουν και μία τάση να ψάχνουν για σκοπό και νόημα
στη ζωή. Έχουν επίσης την ανάγκη να δημιουργούν δεσμούς. Ο λαός βιώνει
τις πρωτόγνωρα στρεσογόνες καταστάσεις που προκαλεί η βάρβαρη πολιτική
της λιτότητας. Κατά συνέπεια, οι άνθρωποι που βρίσκονται κάτω από
συνθήκες ψυχικής εξουθένωσης  αναζητούν τη δημιουργία συνδέσεων και
δεσμών με τους άλλους  μέσω της εμπλοκής τους σε κάποια ομάδα δράσης .
Μειώνεται έτσι το αίσθημα  του άγχους και της μοναξιάς και ταυτόχρονα 
συναντούν κοινωνική υποστήριξη, η οποία συνήθως λαμβάνει τις εξής μορφές: συναισθηματική
υποστήριξη, ανατροφοδότηση, πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο χειρισμού
των καταστάσεων και αποδοχή συγκεκριμένης έμπρακτης  (σε αρκετά δίκτυα
υλικής) βοήθειας και υποστήριξη
ς.

Η υπαγωγή σε μία ομάδα αλληλεγγύης εξαρτάται από τον βαθμό της
ταύτισης με αυτήν, δηλαδή με τον βαθμό στον οποίο το άτομο αισθάνεται
ότι ανήκει σε αυτήν, με βάση την ομοιότητα των στάσεων, των πεποιθήσεων 
και των κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών του και αυτών των μελών
της ομάδας. Προηγείται πιθανώς μία διαδικασία σύγκρισης των διαφόρων
ομάδων που αποτελούν τις εναλλακτικές επιλογές,  οι οποίες πιθανά
συγκρούονται μεταξύ τους, ώστε να καταλήξει στην φαινομενικά περισσότερο
ταιριαστή στην ιδιοσυγκρασία και τις αξίες του ομάδα. Παρόμοιες νόρμες
και αξίες σε συνδυασμό με κοινές εμπειρίες  οδηγούν τα μέλη διαφορετικών
ομάδων να δημιουργούν δεσμούς  μεταξύ τους.

Σε ένα δίκτυο αλληλεγγύης
θα μπορέσουν ναενταχθούν εύκολα και άνθρωποι που προηγουμένως  ανήκαν σε
διαφορετικούς ή αντίθετους από την Αριστερά χώρους, οι οποίοι,
παραμένοντας ευαίσθητοι και συνειδητοποιημένοι πολίτες βιώνουν πλέον μια
γνωστική ασυμφωνία αντιλαμβανόμενοι πως οι ιδεολογικοί και πολιτικοί
χώροι στους οποίους ανήκαν και οι άνθρωποι τους οποίους εμπιστεύτηκαν
για ένα καλύτερο μέλλον ευτελίζουν καθημερινά την ανθρώπινη ζωή και
αξιοπρέπεια. Επομένως εγκαταλείπουν τους χώρους τούτους και μπαίνουν
ταχύτατα σε μία ουσιαστική προσπάθεια αναμόρφωσης της κοινωνίας, ή
σύμφωνα με τη ρητορική των ομάδων αυτών, ανατροπής και εκ νέου
οικοδόμησής της. Σίγουρα πάντως, περισσότερες πιθανότητες
δραστηριοποίησης σε ένα δίκτυο αλληλεγγύης έχουν τα άτομα με εσωτερική
έδρα ελέγχου, εκείνοι δηλαδή που πιστεύουν πως τα πράγματα συμβαίνουν
είτε επειδή τα προκαλούμε είτε επειδή επιτρέπουμε να συμβούν.

Τα δίκτυα αλληλεγγύης αποτελούν ένα εξαίρετο παράδειγμα μαζικοποίησης
του κινήματος. Η εμπειρική έρευνα έχει δείξει πως η ταυτοποίηση με την
ομάδα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της αντίληψης περί
αλληλεγγύης και περί της δέσμευσης των μελών της ομάδας να δεσμευτούν σε
συλλογική δράση. Με την ένταξή και τη δράση του σε μία ομάδα
αλληλεγγύης το άτομο αποκτά και την αντίστοιχη θετική  κοινωνική ταυτότητα, βελτιώνοντας έτσι την αυτοεκτίμησή του
Έπειτα δρα σε αντιστοιχία με αυτή. Ανεπαίσθητα τα αιτήματα μικρότερων
συλλογικοτήτων γίνονται πλέον κοινά αιτήματα όλων των συμμετεχόντων.

Για
παράδειγμα το αίτημα υγειονομικών, συνδικαλιστών και κομμάτων για
ισότιμη πρόσβαση όλων στο σύστημα υγείας, βρίσκει εκατοντάδες  πολίτες
να το ενστερνίζονται, μέσα από τα Κοινωνικά Ιατρεία Αλληλεγγύης.
Σημαντικότατη είναι, επομένως η κοινωνική επίδραση που παρατηρείται σε ότι αφορά την αλλαγή στις στάσεις και τη δράση των αλληλέγγυων, η οποία εμφανίζεται ως αξιοσημείωτα μαχητική καθώς και η κοινωνική συμμόρφωση
με τις στάσεις και τις πρακτικές της ομάδας. Η ιδιότητα του ανθρώπου ως
αλληλέγγυου προσώπου είναι σημαντική, καθώς είναι επικεντρωμένη στην
αυτό-εικόνα του και σχετική με τους στόχους και τις αξίες του. Το άτομο
πασχίζει λοιπόν  να φέρει σε πέρας τους ρόλους που απορρέουν από αυτήν
και να μην απογοητεύσει την ομάδα. Απομακρύνεται από τη λογική της
ανάθεσης, δραστηριοποιείται και συμμετέχει, αντιλαμβάνεται βιωματικά την
πολιτική ως «υπόθεση όλων» και όχι ως τσιτάτο, και διεκδικεί την άμεση
ικανοποίηση των ρεαλιστικών αναγκών(τροφή, στέγαση, πρόσβαση σε υγεία
και παιδεία), διαχωρίζοντάς τες από τις επιβεβλημένες ανάγκες
(καταναλωτισμός).. Μέσω του διαλόγου οι άνθρωποι συμμετέχουν και
αναπτύσσουν τις συλλογικές και κοινές μορφές ζωής που συγκροτούν την νέα
κουλτούρα τους.

Η ιδεολογία που χαρακτηρίζει τους χώρους αυτούς, όχι
μόνο δεν περιορίζει τη σκέψη αλλά την ενισχύει εφοδιάζοντάς την με νέα
 θέματα προς επεξεργασία. Το πλαίσιο αλληλεγγύης παρακινεί τα μέλη της
ομάδας να κατευθύνουν τη δράση τους προς την επίτευξη του σημαντικού
στόχου. Πρωταρχική πηγή της αυτό-κατηγοριοποίησης καθίσταται η ιδιότητα του μέλους της συγκεκριμένης ομάδας παρά η εθνικότητά του, απομακρύνοντας έτσι το άτομο από ρατσιστικές/φασιστικές ομάδες, τύπου Χ.Α.

Επίσης, τα Δίκτυα Αλληλεγγύης που λειτουργούν με αυτοοργάνωση
αποτελούν ένα έξοχο «σχολείο δημοκρατίας». Μπορούν δηλαδή να
λειτουργήσουν ως μαθησιακές ομάδες όπου με βιωματικό τρόπο μυούνται στην
πραγματική δημοκρατία. Οι συνελεύσεις μετατρέπονται σε ομάδες
ευαισθητοποίησης που εστιάζουν στην «εδώ και τώρα» εμπειρία των μελών
τους. Μέσα στην συνέλευση-ομάδα, η οποία έχει κατακτήσει ένα αμοιβαίο
κλίμα εμπιστοσύνης και ανεκτικότητας, το άτομο εμπλέκεται προσωπικά ,
απαλλάσσεται από συγκεκριμένες “λάθος” πεποιθήσεις και υιοθετεί νέες
μεθόδους ακρόασης, αντίληψης και κοινωνικής δράσης, σαφώς περισσότερο
δημοκρατικές και με κατεύθυνση τη χειραφέτηση.

Τέλος, στα δίκτυα αλληλεγγύης  ο κυρίαρχος λόγος επανεξετάζεται και
αμφισβητείται και δομείται εκ νέου στη συνείδηση των εμπλεκόμενων.  Η
έννοια της αλληλεγγύης για παράδειγμα διαφέρει πολύ από τον τρόπο που τη
χρησιμοποιεί το Υπουργείο Οικονομικών για φοροεισπρακτικούς λόγους και
εμπεδώνεται μέσα από τη σκληρή δουλειά και αφοσίωση στο συνάνθρωπο. Οι
ανάγκες προκύπτουν μέσα από την καθημερινή επαφή και ανταλλαγή υπηρεσιών
και όχι από δελτία τύπου κάποιων απόμακρων υπουργών. Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε όχι μόνο περιγράφει την πραγματικότητα αλλά και την ανα-κατασκευάζει.
Εξοικειώνεται η ελληνική κοινωνία με τις έννοιες της συμμετοχής, της
πολιτικής, της αριστεράς,  της χειραφέτησης, της αντίστασης, έννοιες από
καιρό απόμακρες ή και απαξιωμένες. 

Η επιχειρηματολογία όπως δομείται
μέσα στα δίκτυα κατασκευάζει εκδοχές του κόσμου υποσκάπτοντας τις
εναλλακτικές προϋπάρχουσες  συστημικές εκδοχές. Ο κυρίαρχος λόγος των
ΜΜΕ, οι ατέρμονοι βερμπαλισμοί της πολιτικής ηγεσίας του τόπου και οι
οικονομίστικες θεωρίες της εξόδου από την κρίση και της σωτηρίας του
ευρώ αποδομούνται, καθώς υπάρχει και η γλώσσα της ανάγκης για επιβίωση.
Τα δίκτυα αλληλεγγύης επιστρατεύουν  και το εργαλείο της γλώσσας για να
δομήσουν τη νέα, υπό κατασκευή στη μικροκλίμακα τους,  πραγματικότητα,
εμβολιάζοντας τους συμμετέχοντες με όποιον τρόπο σε αυτά, απέναντι στην
προπαγάνδα.

Ελπίζοντας πως μία πρώτη ανάλυση, όπως η παραπάνω θα ενισχύσει την
συχνά διατυπωμένη επιθυμία για οικοδόμηση νέων δικτύων αλληλεγγύης… σε
αντίθετη περίπτωση η εφεδρεία του λαϊκισμού και του φασισμού θα βρουν
εύφορο κοινωνικό έδαφος…

Πηγή: https://www.alterthess.gr/

Περί κοινωνικής οικονομίας και κοινωνικού ανταγωνισμού

0
Τον τελευταίο καιρό οι έννοιες τρίτος τομέας, κοινωνική και αλληλέγγυα
οικονομία έχουν αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα στην Ελλάδα, μια χώρα που
μέχρι πρόσφατα απουσίαζε από τις περισσότερες διεθνείς συγκριτικές
μελέτες, επειδή ακριβώς δεν είχε να παρουσιάσει σημαντικές πρωτοβουλίες
σ’ αυτή την κατεύθυνση.[1]
Προφανώς, ο δριμύς χαρακτήρας που πήρε η καπιταλιστική κρίση στην
περίπτωση της Ελλάδας δημιούργησε το υπόστρωμα για την αναζήτηση νέων
τρόπων παραγωγής, ανταλλαγής, κατανάλωσης και κοινωνικής φροντίδας.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα παραδείγματα που αναδύονται
χαίρουν υποστήριξης από ένα ευρύ φάσμα, συχνά αντιθετικών, αντιλήψεων
για την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και το ρόλο του κράτους.

Πριν επιχειρήσουμε να συνδέσουμε τα εγχειρήματα κοινωνικής οικονομίας με
ευρύτερα ζητήματα πολιτικής στόχευσης, είναι χρήσιμο να αποκτήσουμε μια
κοινή γλώσσα για το συγκεκριμένο πεδίο. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να
συνδράμει σ’ αυτή την κατεύθυνση, μέσα από μια επισκόπηση των
ιδεολογικών πλαισίων που έχουν εμποτίσει τα εγχειρήματα αυτά στην πορεία
του χρόνου και των βασικών εννοιών που έχουν χρησιμοποιηθεί διεθνώς για
την περιγραφή τους. Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε την
προβληματικότητα μιας a priori αποδοχής ή κατακραυγής της κοινωνικής
οικονομίας. Τέλος, θα επιχειρήσουμε να θέσουμε ορισμένες κατευθύνσεις
για την προσέγγιση του πεδίου από μια ριζοσπαστική οπτική.

Ιδεολογικές παρακαταθήκες: Σε ποιον ανήκει η κοινωνική οικονομία;

 Αρχικά,
οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι τα εγχειρήματα του τρίτου τομέα
(συνεταιρισμοί, κοινωνίες αλληλοβοήθειας, πρωτοβουλίες άρνησης
μεσαζόντων, κοινωνικά ιατρεία) ούτε υπάγονται σε ένα ενιαίο ιδεολογικό
πλαίσιο ούτε ανήκουν δικαιωματικά σε έναν διακριτό πολιτικό χώρο.
Απεναντίας, σχεδόν όλες οι πολιτικές παραδόσεις έχουν κατά καιρούς
υποστηρίξει τη δημιουργία τέτοιων εγχειρημάτων, η καθεμιά για τους
δικούς της λόγους. Για φιλελεύθερους όπως ο Τζων Στιούαρτ Μιλ, η
κοινωνική οικονομία αποτυπώνει την ανάγκη να προστεθούν στα ενδιαφέροντα
της πολιτικής οικονομίας τα μέσα που παράγουν κοινωνικό πλούτο και
ευημερία πέρα από την άμεση υλική παραγωγή.

Ορισμένοι φιλελεύθεροι
δημιουργούν δομές για την καλυτέρευση της κατάστασης της εργατικής
τάξης, τις οποίες διευθύνουν «εξέχοντα» μέλη της κοινωνίας και έχουν
στόχο την εμπέδωση ηθικών αξιών συμβατών με τον ανερχόμενο καπιταλισμό. Η
εχθρότητα προς τους μεσάζοντες και η ανάγκη ελέγχου και ηθικής
καθοδήγησης των εργατών οδηγεί τον Τζων Στιούαρτ Μιλ να προκρίνει τις
ενώσεις εργατών και εργοδοτών. Από την άλλη, η παράδοση του κοινωνικού
χριστιανισμού των συνεχιστών του Σαιν-Σιμόν υποστηρικτές των ενώσεων και
συνεταιρισμών (associationalists), όπως ο Philippe Buchez, ο Auguste
Ott και πρώιμοι σοσιαλιστές σαν τον Λουί Μπλανκ, υποστηρίζουν τις
ενώσεις εργατών και τα κοινωνικά εργαστήρια[2]
ως μια πρόταση για να διασφαλιστεί το δικαίωμα προς εργασία με
αξιοπρεπείς όρους και να καμφθούν οι δηλητηριώδεις συνέπειες του
ανταγωνισμού που οδηγεί στην εξαθλίωση των εργατών.

Χαρακτηριστική,
και πιο συναφής με τα ενδιαφέροντα του συγκεκριμένου άρθρου, είναι η
σύγκρουση ανάμεσα στον Προυντόν και στον Μαρξ αναφορικά με την
υπεράσπιση των συνεταιρισμών έναντι των πολιτικών ενώσεων των εργατών
αντίστοιχα.[3]
Βέβαια, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε μια σχετική αμφιθυμία του Μαρξ ως
προς τους συνεταιρισμούς. Έτσι, ενώ στην εναρκτήρια ομιλία του στην Α΄
Διεθνή Ένωση Εργατών χαιρετίζει τους εργατικούς συνεταιρισμούς ως νίκη
του κόσμου της εργασίας έναντι του κόσμου της ιδιοκτησίας, σπεύδει να
ασκήσει κριτική σε δύο επίπεδα.

Αφενός, οι συνεταιρισμοί, ως σποραδικά
και μεμονωμένα παραδείγματα, δεν έχουν την απαιτούμενη δυναμική για να
οδηγήσουν σε κοινωνικό μετασχηματισμό. Αφετέρου, οι συνεταιρισμοί στην
καθημερινή λειτουργία τους έρχονται αντιμέτωποι με όλους τους δομικούς
καταναγκασμούς του υπάρχοντος συστήματος. Στην καλύτερη περίπτωση,
βρίσκονται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην καπιταλιστική οργάνωση της
παραγωγής και στην οργάνωση της παραγωγής που μόνο η μετακαπιταλιστική
κοινωνία μπορεί να προσφέρει. Αντιθέτως, για τον Προυντόν, οι αμοιβαίες
κοινωνίες, με βασικό όχημα τις ενώσεις παραγωγών-καταναλωτών, καταργούν
τους μεσάζοντες και γεφυρώνουν τα διαφορετικά συμφέροντα, ενώ ταυτόχρονα
μπορούν να θέσουν υπό έλεγχο και να συντονίσουν την οικονομία χωρίς την
αναγκαιότητα του κράτους οργανώνοντας συνεταιριστικά τη στέγαση, την
ασφάλιση, την ανταλλαγή και την πίστωση.

Οι απόψεις του Μαρξ ευδοκιμούν,
ενώ του Προυντόν υποχωρούν στο εργατικό κίνημα. Έκτοτε, η κοινωνική
οικονομία αρθρώνεται ως ρεφορμιστικός λόγος από τα κάτω ή ως ανάχωμα
απέναντι στο σοσιαλισμό και κομμουνισμό από τα πάνω. Εξαίρεση αποτελεί η
μετά τα κινήματα του ’60 εποχή, όταν η κοινωνική οικονομία αναβιώνει
και πάλι από τα αριστερά ως μια προσπάθεια εναλλακτικής οικονομίας. Η
εναλλακτική οικονομία νοηματοδοτείται ως η ριζοσπαστική μορφή της
κοινωνικής οικονομίας, η οποία αναστοχάζεται πάνω στην κοινωνική
χρησιμότητα των παραγόμενων προϊόντων, την οργάνωση της εργασίας, την
ιεραρχία, τις ανθρώπινες σχέσεις, τον τρόπο που παρέχεται η ιατρική
φροντίδα και η εκπαίδευση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ

Εδαφοκάλυψη και φυσικό λίπασμα

0

Πως να πλουτίσουμε το χώμα μας και να συντηρήσουμε και αξιοποιήσουμε την υγρασία του.

Τι είναι το εδαφοκάλυμμα;
Τό εδαφοκάλυμμα
είναι ένα παχύ στρώμα υλικού (οργανικού ή ανόργανου) που απλώνεται στην
επιφάνεια του χώματος γύρω και ανάμεσα από φυτά.

Σε τι χρησιμεύει το εδαφοκάλυμμα;
Το εδαφοκάλυμμα συντείνει στην οικονομια νερού εμποδίζοντας την
εξάτμιση του από την επιφάνεια του χώματος. Επίσης επηρεάζει την
θερμοκρασία του χώματος, βοηθώντας να διατηρηθεί η επιφάνεια του χώματος
λίγο δροσερότερη το καλοκαίρι και θερμότερη το χειμώνα. Επίσης, σε
συμπαγές έδαφος με κλίση, το εδαφοκάλυμμα μειώνει κάπως την απώλεια
βρόχινου νερού απο κατηφορική ροή. Όλα τα εδαφοκαλυμματα περιορίζουν
σχετικά τον πολλαπλασιασμό των ζιζανίων ή, όταν εμφανίζονται,
διευκολύνουν το ξερίζωμα τους.

Τι είναι το οργανικό εδαφοκάλυμμα;
Θρυμματισμένα κηπευτικά και κλαδευτικά απορρίμματα, κομματιασμένη
φλούδα δέντρων, φλούδια κακάου, απορρίμματα επεξεργασίας βαμβακιού και
κάνναβης, τσίπουρα σταφυλιών, ή σχεδόν οποιοδήποτε υλικό φυτικής
προέλευσης. Μερικά εδαφοκαλύμματα (π.χ. φλούδα δέντρου) διατίθεται στο
εμπόριο, ενώ άλλα (κηπευτικά απορρίμματα) είναι παράγωγα της
κηπουρικής.  Σε μερικές περιοχές οι δημοτικές αρχές παρέχουν
επεξεργασμένα φυτικά απορρίμματα σε ιδιώτες κηπουρούς. Τα οργανικά
εδαφοκαλύμματα βελτιώνουν την δομή του χώματος καθώς με τον χρόνο
διασπώνται από μικροοργανισμούς.

Τι είναι το ανόργανο εδαφοκάλυμμα;
Χαλίκι, γαρμπίλι ή βότσαλα, ή ειδικό ύφασμα απο το εμπόριο.  Τα ορυκτά
οργανικά εδαφοκαλύμματα βοηθούν στην καλή αποστράγγιση και δεν αφήνουν
το νερό να λιμνάζει γύρω στη βάση των φυτών.

Τι είδος εδαφοκαλύμματος πρέπει να χρησιμοποιώ σε μεσογειακό κλίμα;
Αυτό εξαρτάται απο τα φυτά.


Για μεσογειακούς κήπους είναι πιο κατάλληλα τα ανόργανα
εδαφοκαλύμματα. Να έχετε υπ’ όψιν σας ότι τα περισσότερα μεσογειακά φυτά
δεν αντέχουν τις παρατεταμένες υγρές συνθήκες. Στο φυσικό τους
περιβάλλον, μεσογειακά φυτά όπως π.χ. το δεντρολίβανο, η λεβάντα, και ο
κίστος (η λαδανιά)], φυτρώνουν σε φτωχό πετρώδες χώμα. ΄Αρα δεν έχουν
ανάγκη τίς πρόσθετες θρεπτικές ουσίες που προκύπτουν απ την διάσπαση του
οργανικού εδαφοκαλύμματος – αντίθετα, το πολύ πλούσιο χώμα προωθεί την
ανάπτυξη του φυλλώματος εις βάρος των ριζών, συντομεύοντας τη ζωή του
φυτού και κάνοντας το λιγότερο ανθεκτικό στην ξηρασία. Τα μεσογειακά
φυτά επίσης δεν αγαπούν την υγρασία στην επιφάνεια του εδάφους, κάτι που
προωθείται από οργανικά εδαφοκαλύμματα – τους είναι προτιμότερη μια
στρώση χαλίκια.

Τα
οργανικά εδαφοκαλύμματα είναι χρήσιμα για φυτά που χρειάζονται πλούσιο
λιπασμένο χώμα, και για σημεία του κήπου που ποτίζονται τακτικά, πχ. τον
λαχανόκηπο.

Ο
καλύτερος δείκτης είναι οι συνθήκες διαβίωσης του φυτού στο φυσικό του
περιβάλλον – αυτές πρέπει να μιμηθούμε, όσο μπορούμε, στον κήπο.

Πόσο παχιά η στρώση εδαφοκαλύμματος;
Το ανόργανο εδαφοκάλυμμα πρέπει να έχει πάχος περίπου 10 εκ για την
καλύτερη διατήρηση της υγρασίας, αν και με έστω και το μισό βάθος
βοηθάει στην καταστολή των ζιζανίων.

Το οργανικό εδαφοκάλυμμα πρέπει αρχικά να έχει πάχος περίπου 20 εκ αν είναι δυνατόν.


Και τα δύο είδη θα κατακαθίσουν με τον χρόνο και το πάχος στους θα
μειωθεί. Τα οργανικά υλικά πρέπει να έχουν μεγαλύτερο αρχικό βάθος
επειδή θα διασπασθούν με την σήψη και θα απορροφηθούν απ’ το χώμα.


Στην περίπτωση που θα χρησιμοποιηθεί το ειδικό εδαφοκαλυπτικό ύφασμα
για να περιοριστεί η εξάτμιση του νερού, θα πρέπει να καλυφθεί για
λόγους αισθητικής με μια στρώση οργανικού ή ανόργανου εδαφοκαλύμματος.
Βέβαια στην περίπτωση αυτή το στρώμα μπορεί να είναι λεπτό εφ όσο σκοπός
του είναι απλώς να κρύψει το τεχνητό υλικό.

Πότε πρέπει να χρησιμοποιούμε εδαφοκάλυμμα;
Οταν πρωτοφυτεύετε τον κήπο σας, η και σε οποιαδήποτε άλλη στιγμή. Το ανανεώνετε όταν φθείρεται με το χρόνο.

Τι πρέπει να αποφεύγω;

  • Αποφεύγετε
    να πνίγετε τη βάση του φυτού με τα υλικά εδαφοκαλύμματος,
    ιδιαίτερα του οργανικού, γιατί αυτό θα δημιουργήσει θερμές υγρές
    συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων.
  • Αν έχετε σκάψει αρδευτική λεκάνη γύρω από κάθε φυτό, κρατήστε την ακάλυπτη, ιδιαίτερα στα δύο πρώτα χρόνια του φυτού.
  • Αποφύγετε τη χρήση ροκανιδιών για εδαφοκάλυμμα. Η ξυλεία του εμπορίου είναι εμποτισμένη με άκρως τοξικά συντηρητικά.

Φυσικό Λίπασμα ή Κόμποστ

Τι είναι το κόμποστ;
Κόμποστ είναι το φυσικό οργανικό λίπασμα που προσθέτει θρεπτικές ουσίες
στο χώμα και βελτιώνει τη δομή του. Είναι προϊόν της φυσικής
ανακύκλωσης μέσω αποσύνθεσης των οργανικών απορριμμάτων της κουζίνας και
του κήπου.

Με τι υλικά θα το φτιάξω;
Με ξερά φύλλα και χόρτο, μαραμένα λουλούδια, ζιζάνια, ψιλοκομμένα και
θρυμματισμένα κλαδευτικά απορρίμματα (ή και κομμένη χλόη απ το
χορτοκοπτικό αν έχετε γκαζόν), καθώς και φλούδια φρούτων και λαχανικών,
κατακάθια καφέ και τσαγιού και στάχτες από το τζάκι. Χαρτιά και χαρτόνια
μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν, όμως σε μεσογειακό κλίμα καλύτερα να
τα ψιλοκόψετε και να τα υγράνετε πρώτα. Υλικά καφέ χρώματος (δηλαδή
κλαδιά) και υλικά πράσινα (δηλαδή φλούδια και χόρτα) πρέπει να
χρησιμοποιούνται σε περίπου ίσες ποσότητες.

Τι δεν πρέπει να προσθέσω στο κόμποστ;
Αποφάγια που περιέχουν κρέας, λίπη ή λάδια, καθώς και κόπρανα σκύλου και γάτας.

Γίνεται κόμποστ σε ζεστό ξηρό κλίμα;
Ναι, αλλά πρέπει να θυμόσαστε να το υγραίνετε κατα τη διάρκεια του
καλοκαιριού. Καλό είναι να καλύπτετε το κόμποστ σας (με έναν μουσαμά,
ένα παχύ στρώμα υγρής εφημερίδας ή ένα κομμάτι παλιάς μοκέτας) για να
διατηρείτε την υγρασία το καλοκαίρι και να αποφεύγετε το μούλιασμα τον
χειμώνα.

Πού φτιάχνω το κόμποστ;
Το κόμποστ μπορεί να παρασκευαστεί σε λάκκους βάθους ενός περίπου
μέτρου με καλή αποστράγγιση, σε σανιδένια κιβώτια ενός περίπου
τετραγωνικού μέτρου, ή σε έναν από τους πολλούς διαφορετικούς ειδικούς
κάδους του εμπορίου. Μπορείτε επίσης να φτιάξετε «κομποστιέρα» με 4
πασσάλους και κοτετσόσυρμα. Σε όλες τις περιπτώσεις, το μπρός μέρος θα
πρέπει να ανοίγει εύκολα, και για να μπορείτε να ανακατέψετε το κόμποστ
και για να μπορείτε να το βγάλετε όταν είναι έτοιμο.


Μην το κάνετε πάνω σε πλάκα μπετόν: αυτό όχι μόνο δεν διευκολύνει τη
σωστή αποστράγγιση, αλλά εμποδίζει την είσοδο ωφέλιμων γαιοσκωλήκων και
μικροοργανισμών του χώματος.


Ενώ σε εύκρατα κλίματα χρειάζονται τρύπες ή κενά στα τοιχώματα για να
εξασφαλίσουν σωστό αερισμό, στα μεσογειακά κλίματα τείνουν να εμποδίζουν
την αποσύνθεση στεγνώνοντας υπερβολικά τα υλικά. Σε θερμά ξηρά κλίματα,
βοηθάει να βάζουμε στα τοιχώματα χαρτόνια από παλιά κιβώτια ή παχιά
στρώματα εφημερίδας, καθώς ανεβαίνει το επίπεδο των υλικών – αυτό
βοηθάει στη διατήρηση της υγρασίας και της εσωτερικής θερμοκρασίας που
είναι απαραίτητη για την αποσύνθεση.


Καλό είναι να έχουμε δύο λάκκους ή κάδους, ώστε να μπορούμε να
προσθέτουμε υλικά στον ένα ενόσω στον άλλο αποσυντίθενται, δημιουργώντας
ένα πλούσιο, καστανό, εύθρυπτο, άοσμο «χώμα.»

Μύγες και βλαβερά ζωύφια

  • Για
    να αποφεύγετε τις μύγες, καλό είναι όταν προσθέτετε απορρίμματα
    κουζίνας στο κόμποστ να τα σκεπάζετε αμέσως με μια στρώση
    θρυμματισμένων κλαδιών ή χόρτων.
  • Στην
    περιοχή της Μεσογείου χοντρά άσκημα ροζ σκουλήκια (όχι
    γαιοσκώληκες αλλά νύμφες ζωυφίων) συχνά φωλιάζουν στο κόμποστ.
    Γενικά, στον κήπο,  δεν είναι βλαβερά, αλλά καλύτερα να
    τα αφαιρείτε από χώμα που προορίζεται για φυτά σε γλάστρες γιατί
    μπορεί να πειράξουν τις ρίζες.

Για σωστή αποσύνθεση το κόμποστ χρειάζεται:

  • Οξυγόνο:
    Το κόμποστ κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης του πρέπει να αερίζεται
    με συχνό (μηνιαίο περίπου) ανακάτεμα/γύρισμα με τσουγκράνα ή
    δίκρανο.  Μερικοί ειδικοί κάδοι του εμπορίου είναι στηριγμένοι σε
    άξονα ώστε να περιστρέφονται για εύκολο αερισμό.
  • Νερό: 
    Όταν είναι ζεστά και ξηρά τα καλοκαίρια, το κόμποστ πρέπει να
    διατηρείται νωπό (χωρίς να μουλιάζει).  Αν το κόμποστ σας είναι σε
    λάκκο, πρέπει να εξασφαλίσετε σωστή αποστράγγιση.
  • ΄Αζωτο:
    το άζωτο υπάρχει στο φυτικό υλικό του κόμποστ. Η προσθήκη όμως
    λίγης χωνεμένης κοπριάς μπορεί να επισπεύση την αποσύνθεση.  Τα
    ούρα είναι επίσης καλή πηγή αζώτου… (η προσθήκη τους είναι απλή
    για τους κηπουρούς αρσενικού φύλου).
  • Υλικά
    που επιταχύνουν την αποσύνθεση: φύκια, τσουκνίδες, ραδίκια,
    βοράγο. Μπορείτε να τα προσθέσετε στο κόμποστ ή να τα μουλιάσετε σε
    νερό για δύο εβδομάδες και να προσθέσετε το υγρό. Υπάρχουν και
    ειδικά σκευάσματα στο εμπόριο.

Πόσον καιρό θα πάρει;
Περίπου τρείς μήνες, αν το μίγμα των υλικών είναι σωστό, ανακατεύεται
μια φορά το μήνα και διατηρείται νωπό (όχι πολύ ξηρό και όχι βρεμένο).
Με σωστές αναλογίες υλικών αλλά χωρίς ανακάτεμα, μπορεί να πάρει έξι
μήνες έως ένα χρόνο. Με κακές αναλογίες και χωρίς παρέμβαση θα αργήσει
ακόμα περισσότερο. Όσο πιο καλά θρυμματισμένο είναι το υλικό και όσο
ανακατεύεται περισσότερο, τόσο πιο γοργή η αποσύνθεση.

Πώς το χρησιμοποιώ;
Μπορείτε να ανακατέψετε το κόμποστ με το χώμα πριν φυτέψετε. Ανακατεμένο με χώμα χρησιμεύει και για γλάστρες.

 Χρήσιμες
πληροφορίες για μεσογειακή κηπουρική μπορείτε να βρείτε στα ακόλουθα
βιβλία (τα πρώτα δύο έχουν εκτενείς καταλόγους φυτών):


  • Olivier Filippi, Για έναν άνυδρο κήπο. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2008.
  • Heidi Gildemeister, Κήποι στο φως της Μεσογείου. Εκδόσεις Ποταμός, 2004
  • Heidi Gildemeister, Mediterranean Gardening: A Waterwise Approach, Thames and Hudson, 2004; Editorial Moll, 1995.
  • Nigel Dunnett και Andy Clayden, Rain Gardens: Managing Water Sustainably in the Garden and Designed Landscape, Timber Press, 2007.

Πηγή: https://agrotikabook.gr/

Κιβωτός σπόρων Αιγαίου από το Αρχιπέλαγος

0

Η συνεχιζόμενη και συστηματική εξαφάνιση των τοπικών ποικιλιών φυτών, θα
οδηγήσει σύντομα στο σημείο να θεωρείται πολυτέλεια το δίλημμα κατά
πόσο θέλουμε να καταναλώνουμε μεταλλαγμένα ή όχι.


Όταν εξαφανιστούν οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών, μαζί τους
θα εξαφανιστούν ανεπιστρεπτί και οι επιλογές μας, καθώς θα είμαστε
διατροφικά εξαρτημένοι.


Δεδομένου ότι υπάρχει ανετοιμότητα, όσον αφορά το πρόβλημα το οποίο
απροκάλυπτα εντείνεται, πρέπει η κοινωνία να αφυπνιστεί και να λάβει τα
μέτρα της απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και
δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.

Αυτή η πιθανή εξέλιξη πρέπει να σταματήσει, πριν είναι πολύ αργά.


Για να συμβεί αυτό, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία διατήρησης των
τοπικών, παραδοσιακών, ενδημικών, μη-τροποποιημένων αγροτικών ποικιλιών.
 
Σημασία των Παραδοσιακών Τοπικών Ποικιλιών


Οι κοινωνίες των νησιών, επιβίωσαν επί χιλιετίες καλλιεργώντας τις
μοναδικές νησιωτικές ποικιλίες οπωροκηπευτικών φυτών. Οι ποικιλίες αυτές
χρειάστηκαν αιώνες για να προσαρμοστούν γενετικά στις ιδιαίτερες
συνθήκες των διαφορετικών νησιών, όπως για παράδειγμα η έλλειψη νερού,
οι έντονοι άνεμοι, το φτωχό σε θρεπτικά συστατικά χώμα, τα τοπικά
φυτοπαθογόνα.

Η
γεωγραφική απομόνωση των νησιών, οδήγησε στην ανάπτυξη μεγάλου αριθμού
διαφορετικών τοπικών ποικιλιών, οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις
εδαφοκλιματικές συνθήκες του κάθε νησιού. Έτσι μπορούν να αναπτύσσονται
έχοντας καλή απόδοση, περιορισμένες ανάγκες σε νερό και θρεπτικά
συστατικά, ενώ μπορούν να αμύνονται στους φυσικούς τους εχθρούς. Δηλαδή
μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς να χρειάζονται χημικά λιπάσματα ή
φυτοφάρμακα.

Ενώ
χρειάζονται αιώνες για να εξελιχθούν οι τοπικές ποικιλίες φυτών, σε
λίγες μόνο δεκαετίες βλέπουμε ότι σε ολόκληρη την Ελλάδα, οι τοπικές
ποικιλίες εξαφανίζονται με ιδιαίτερα ανυσυχητικούς ρυθμούς. Ενδεικτικά
να αναφέρουμε ότι στην Ελλάδα, σε λίγες μόνο δεκαετίες, από τις 200
ποικιλίες σταριού που καλλιεργούνταν, έχουν μείνει μόνο 20, δηλαδή
μειώθηκαν κατά 92%.


Επίσης, πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μόνο το 2-3 % των ποικιλιών
λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό
καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας.
 
Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου

Μια σύγχρονη Κιβωτός για  την προστασία του ελληνικού Φυτογενετικού Υλικού


Προσπαθώντας να προσεγγίσει αυτό το δύσκολο πρόβλημα, το Αρχιπέλαγος
δημιούργησε την άνοιξη του 2005 την Κιβωτό – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, η
οποία εδρεύει στην ερευνητική βάση στις Ράχες Ικαρίας και έχει ως στόχο
τη συγκέντρωση και μακροχρόνια φύλαξη σπόρων, καθώς και τον
πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της καλλιέργειας των τοπικών ποικιλιών
καλλιεργούμενων φυτών από τα νησιά του Αιγαίου. Παράλληλα
συγκεντρώνονται και σπόροι από ενδημικά, προστατευόμενα και άλλα είδη
χλωρίδας των νησιών. Η ανάγκη δημιουργίας της Τράπεζας Σπόρων ήταν
επιτακτική, καθώς τα τελευταία χρόνια κατά την ερευνητική μας δράση στο
Αιγαίο, παρατηρούμε ότι οι τοπικές ποικιλίες εξαφανίζονται χρόνο με το
χρόνο, ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα νησιά.


Η Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου μέσα σε λίγα χρόνια λειτουργίας,
κατάφερε να συγκεντρώσει φυτογενετικό υλικό από διάφορες περιοχές της
χώρας.  Συνεργάζεται με την Τράπεζα Σπόρων Φυτογενετικού Υλικού του
Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, με μη-κυβερνητικές οργανώσεις καθώς
και φορείς που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα στην Μεσόγειο.


Με συνεχή, εκτεταμένη έρευνα και τη συγκινητική συνεργασία
ευαισθητοποιημένων πολιτών από τις τοπικές κοινωνίες, έχουν συγκεντρωθεί
εκατοντάδες ποικιλίες, από νησιά , νησίδες, βραχονησίδες και παράκτιες
περιοχές του Αιγαίου, καθώς και περιοχές της Στερεάς Ελλάδας.
Περιλαμβάνουν τοπικές ποικιλίες δενδρωδών, κηπευτικών, σιτηρών,
ψυχανθών, αμπέλου και βοτάνων. Η Κιβωτός Σπόρων έχει επίσης καταφέρει να
συλλέξει ποικιλίες που πιστεύαμε ότι είχαν εξαφανιστεί, όπως η κόκκινη
πατάτα της Κρήτης, άσπρο και κόκκινο καλαμπόκι και το κρεμμύδι “μελάθι”.


Οι σπόροι φυλλάσονται υπό κατάλληλες συνθήκες για μακροχρόνια
συντήρηση και καλλιεργούνται πειραματικά για μορφολογική παρατήρηση,
έτσι ώστε να εξεταστεί ο τυχόν βαθμός επιμόλυνσής και να επιτευχθεί ο
πολλαπλασιασμός τους.
 
Ενέργειες της Κιβωτού – Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου


Καθόλη τη διάρκεια του χρόνου οι ερευνητές του Αρχιπελάγους
προσεγγίζουν απομακρυσμένες περιοχές, συνεχίζοντας τις προσπάθειες
εύρεσης και συλλογής σπόρων από σπάνιες παραδοσιακές και ενδημικές
ποικιλίες.

Ωστόσο
για να μπορέσει η Κιβωτός – Τράπεζα Σπόρων Αιγαίου, να γίνει περισσότερο
αποτελεσματική και να επιτευχθεί σωστή διαχείριση, καθώς και εξασφάλιση
της βιωσιμότητας του Ελληνικού φυτογενετικού υλικού, είναι απαραίτητος ο
πολλαπλασιασμός και αναδιανομή μέρους του φυλασσόμενου φυτογενετικού
υλικού, σε υπεύθυνους και ευαισθητοποιημένους καλλιεργητές έτσι ώστε να
εξασφαλισθεί η προώθηση της καλλιέργειας των αναντικατάστατων αυτών
ποικιλιών, που στήριξαν επί αιώνες τη διατροφή των αγροτικών κοινωνιών
και ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας.Οι αγρότες συνεργάζονται με τους
επιστήμονες του Αρχιπελάγους, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ότι
καλλιεργούν υπό ασφαλείς συνθήκες, δηλαδή συνθήκες τέτοιες που
αποκλείουν κίνδυνο επιμόλυνσης από ξένες ποικιλίες, αλλά και που θα
επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό των τοπικων ποικιλίων, με μεθόδους
βιολογικής καλλιέργειας, χωρίς τη χρήση χημικών χημικών φυτοφαρμάκων και
λιπασμάτων.

Γι
αυτό το Αρχιπέλαγος συνεχίζει να ενημερώσει και να ευαισθητοποιεί τις
κοινωνίες των νησιών, για την ανάγκη σωστής φύλαξης των τοπικών
ποικιλιών καλλιεργούμενων ειδών φυτών, αλλά και για τις μεθόδους με τις
οποίες μπορούν να καλλιεργούνται χωρίς κίνδυνο επιμόλυνσης και χρήση
χημικών πρόσθετων.
 
Πως επιμολύνονται και εξαφανίζονται οι τοπικές ποικιλίες


Έως και τα μέσα του περασμένου αιώνα, οι αγρότες των νησιών και των
περισσότερων περιοχών της Ελλάδας καλλιεργούσαν σχεδόν αποκλειστικά
τοπικές ποικιλίες και κάθε χρόνο φύλαγαν τους σπόρους για την
καλλιέργεια της επόμενης χρονιάς. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, όλο και
περισσότεροι αγρότες (τόσο οι επαγγελματίες, όσο και αυτοί που
καλλιεργούν για να καλύψουν τις ανάγκες της οικογένειας) αγοράζουν τους
σπόρους για τις καλλιέργειές τους. Οι σπόροι που είναι διαθέσιμοι στο
εμπόριο είναι από ξένες προς τα νησιά ποικιλίες, ενώ πολύ συχνά είναι
και υβριδισμένοι.


Οι υβριδισμένοι σπόροι έχουν υποστεί πολλές κατευθυνόμενες εργαστηριακές
διασταυρώσεις. Ως αποτέλεσμα έχουν μεγάλη παραγωγή την πρώτη χρονιά της
καλλιέργειάς τους, με την προϋπόθεση ότι θα τους παρέχονται μεγάλες
ποσότητες νερού, θρεπτικών συστατικών (με χημικά ή βιολογικά λιπάσματα),
ενώ επίσης θα πρέπει να προστατευθούν από τα τοπικά φυτοπαθογόνα (με
χημικά ή βιολογικά φυτοφάρμακα) στα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.


Οι εργαστηριακές διασταυρώσεις των υβριδίων, πέραν από την υψηλή
παραγωγή τους δίνουν και ένα άλλο χαρακτηριστικό: ο σπόρος
αποδυναμώνεται μετά την πρώτη καλλιέργεια, και εάν καλλιεργηθεί δεύτερη
φορά δίνει ελάχιστη παραγωγή, δηλαδή ο αγρότης αναγκάζεται πλέον να
αγοράζει κάθε χρόνο τους απαραίτητους σπόρους ή φυντάνια (αφού δεν
μπορεί πια να τα παράγει).


Ο μεγάλος όμως κίνδυνος που προκύπτει από την ανεξέλλεγκτη καλλιέργεια
υβριδίων είναι ότι κατά την γονιμοποίηση τους, μέσω των εντόμων ή του
αέρα, μπορούν να επιμολύνουν τοπικές ποικιλίες που βρίσκονται έως και 2
χλμ. μακριά. Όταν μία τοπική ποικιλία επιμολυνθεί, ο επόμενός της σπόρος
θα αποκτήσει χαρακτηριστικά του υβριδίου, και το κυριότερο θα
εξασθενίσει η δυνατότητα του να σχηματίζει παραγωγικούς σπόρους. Δηλαδή
μία ποικιλία που χρειάστηκε αιώνες για να εξελιχθεί, μπορεί να
εξαφανιστεί ακόμα και σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο. Έτσι οι τοπικές
ποικιλίες που πολλοί αγρότες προσπαθούν ακόμα να διατηρούν και να
καλλιεργούν, συχνά επιμολύντονται εν αγνοία τους.
 
Τι μπορούμε να κάνουμε


Για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση, πρέπει να
κινητοποιηθούμε τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Για
παράδειγμα, οι αγρότες ενός οικισμού, χωριού, ή ακόμα κι ενός νησιού,
μπορούν να πάρουν μία συλλογική απόφαση, έτσι ώστε να σταματήσουν να
εισάγονται στην περιοχή τους σπόροι ή φυντάνια από υβρίδισμένες
ποικιλίες. Επίσης η εισαγωγή αυτών, μπορεί να σταματήσει σε τοπικό
επίπεδο με σχετική απόφαση των τοπικών γεωργικών συνεταιρισμών, εμπόρων
γεωργικών προιόντων, αλλά και των γεωπόνων, οι οποίοι συχνά εμπορεύονται
υβρίδια, αντί να συμβουλεύουν τους αγρότες ενάντια στη χρήση τους.


Πρέπει να επισημάνουμε, ότι ακόμα και στους σπόρους που διατίθενται
στο εμπόριο με πιστοποιητικά ότι δεν είναι υβριδισμένοι, συχνά
βρίσκονται ανάμεσα τους (κατά τύχη;) σπόροι υβριδίων. Επομένως η λύση
για να διατηρούμε καθαρές τις ποικιλίες που καλλιεργούνται, είναι να
επιστρέψουμε στην πρακτική που εδώ και πολλούς αιώνες και εώς και πριν
από λίγες δεκαετίες εφαρμοζόταν από τους αγρότες: συλλογή, σωστή φύλαξη
και ανταλλαγή των τοπικών ποικιλιών σπόρων.


Πρέπει να κινητοποιηθούμε άμεσα, δεδομένου ότι έχουμε βρεθεί τελείως
ανέτοιμοι, απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και
δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου.   Όπως
επισημαίνει και ο κ Νίκος Σταυρόπουλος, προϊστάμενος της Τράπεζας
Γενετικού Υλικού της Ελλάδας, στο ΕΘΙΑΓΕ:  «Όποιος ελέγχει το γενετικό
υλικό των φυτών, ελέγχει την παγκόσμια διατροφή για το μέλλον. Οι
μεγάλες εταιρείες παράγουν σπόρους για όλο τον κόσμο και έχουν τη
δυνατότητα να επιβάλλουν αυτό που θέλουν».

Πηγή:https://www.archipelago.gr/