Μπορώ και χωρίς ευρώ. Του Ανδρέα Ρουμελιώτη
Εκδόσεις ΙΑΝΟΣ, 2012
Στο βιβλίο περιλαμβάνεται μια μεγάλη έρευνα για την Κοινωνική Οικονομία σε όλη την Ευρώπη, η οποία καλύπτει πλέον το 10% του συνόλου της οικονομίας. Συγκεκριμένα, αναφέρεται στα 1.500 δίκτυα απευθείας διάθεσης τροφής χωρίς μεσάζοντες (ΑΜΑΡ) στη Γαλλία, με έμφαση στο «Αλληλέγγυο Κολοκύθι» του Παρισιού, στα LETS και τις «Πόλεις σε Μετάβαση» στην Αγγλία, στα 50 εναλλακτικά νομίσματα και τις 63 κοινωνικές τράπεζες της Γερμανίας, στο SOL της Γαλλίας και στο libro της Ιταλίας.
Αρχικά, ως εναλλακτική “οικονομία των πολιτών” (συλλογικές τοπικές πρωτοβουλίες “εκ των κάτω”) και των αναγκών τους, που συναρθρώνει την οικονομική δημοκρατία με νέες παραγωγικές σχέσεις και νέους δείκτες ευημερίας, έρχεται, ιδίως στις άτυπες μορφές της, να δημιουργήσει ένα ανάχωμα. Αλλά και παραπέρα, στοχεύει σ’ ένα ανταγωνιστικό σχέδιο που θα αποτρέπει τη συγκέντρωση οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής δύναμης, η οποία σήμερα πηγάζει από το ισχύον μεγεθυνσιακό οικονομικό και (το σύστοιχό του) πολιτικό σύστημα.
Όμως, ενώ έχει αντικαπιταλιστικές και αντικρατιστικές διαστάσεις δεν έχει πλήρως ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς της ούτε με τον αγορα-κεντρικό ούτε με τον κρατο-κεντρικό τρόπο ρύθμισης, γι’ αυτό και υφίσταται έντονη κριτική. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η έκβαση που θα έχουν τα σχετικά -προς το παρόν “μετέωρα” αλλά με ισχυρή συμβολική και ουτοπική δυναμική- εγχειρήματα θα είναι συνάρτηση συσχετισμών δυνάμεων (οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών). Σε θετική έκβαση, οι δημιουργικές δυνατότητες που εμπερικλείει η κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία θα ξεδιπλώνονται και θα δείχνουν το δρόμο για μια “μετακαπιταλιστική θέσμιση της κοινωνίας”.
Eusco στο Μπιλμπάο, Βότσαλο στον Κορυδαλλό! Του Ανδρέα Ρουμελιώτη
Οι Βάσκοι το ‘παν και το ‘καναν!
Από χθες κυκλοφορεί παράλληλα και συμπληρωματικά με το ευρώ το δικό τους, Εναλλακτικό Νόμισμα: το eusco. Ήδη διατίθενται χαρτονομίσματα 1,2,5,10 και 20 euscos στα 40 πρώτα ανταλλακτήρια που άνοιξαν.
Με βάση το eusco, οι πολίτες θα έχουν χρήματα και οι επιχειρήσεις ρευστότητα, ανακυκλώνοντας και ανταλλάσσοντας τα υπάρχοντα προϊόντα και υπηρεσίες. Θα ενισχύσουν έτσι την απασχόληση και θα χτυπήσουν την μαύρη εργασία, επιδιώκοντας την αυτάρκεια.
Χάριν της Κοινωνικής και Συνεταιριστικής Οικονομίας οι Βάσκοι καταφέρνουν να συγκρατήσουν την ανεργία στο 11%, όταν ο μέσος όρος στην Ισπανία το 27% και στη Μαδρίτη το 30φεύγα…
Τώρα έκοψαν και νόμισμα, υιοθετώντας την θεωρία της νομισματικής ποικιλότητας (diversite monetaire), την οποία υποστηρίζει και ένας εκ των συνδημιουργών του ευρώ, ο Μπερνάρντ Λιετέρ (www.lietaer.com/about/bio), ειδικός στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή νομισματικών συστημάτων.
Στο βιβλίο του «Το μέλλον του χρήματος», που έχει μεταφραστεί σε 19 γλώσσες, προσπαθεί να αποδείξει ότι η νομισματική ποικιλότητα είναι απαραίτητη για την βιωσιμότητα και προσαρμοστικότητα της οικονομίας.
Στο Μπιλμπάο έχουν τεράστια συνεταιριστική παράδοση.
Πρόσφατα ο Συνεταιριστικός Όμιλος Mondragon (https://www.mondragon-corporation.com/) ίδρυσε και Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (https://www.mondragon.edu/eu).
Ο Mondragon ξεκίνησε το 1956, έχει φτιάξει 200 εργοστάσια υψηλής τεχνολογίας και δίνει δουλειά σε 83.000 ανθρώπους χωρίς πότε να έχει απολυθεί κανείς! Σχεδόν 480.000 άνθρωποι στην Χώρα των Βάσκων αγοράζουν τρόφιμα σε πολύ χαμηλές τιμές.
Ο Συνεταιριστικός Όμιλος Mondragon μόνο το 2009 έδωσε για κοινωφελείς δράσεις 22.200.000 ευρώ .
Όμως, το παράλληλο νόμισμα που τύπωσαν οι Βάσκοι δεν θα αποτελούσε πρόβλημα
δεδομένου ότι σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες κυκλοφορούν εκατοντάδες παράλληλα (ηλεκτρονικά κυρίως) νομίσματα από ανταλλακτικά δίκτυα, δήμους και κοινότητες.
Το θέμα είναι ότι το eusco μπορεί το 2015 από Τοπικό να γίνει Εθνικό Νόμισμα…
Στις τελευταίες εκλογές τα Ισπανικά κόμματα έπαθαν πανωλεθρία. Σε σύνολο 75 εδρών του τοπικού κοινοβουλίου το πολιτικό σκέλος της ΕΤΑ, το «Bildu», ήρθε δεύτερο κόμμα, πήρε 25% των ψήφων και 21 έδρες (από 5 που είχε!) και το «Βασκικό Εθνικιστικό Κόμμα» (PNV) 27.
Ελέγχουν μαζί τα 2/3 της τοπικής διοίκησης: «Λεχεντακάρι». Ο ηγέτης του PNV Ινίγ Ούρκουλου ανακοίνωσε ότι το 2015 θα προκηρύξει δημοψήφισμα για την δημιουργία ανεξάρτητου βασκικού κράτους.
Όλα ξεκίνησαν την εποχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης 1932-1934, στην αυστριακή πόλη Worgl.
Ένας «τρελός» δήμαρχος εξέδωσε τοπικό νόμισμα και πλήρωσε μ’ αυτό τους δημοτικούς υπαλλήλους.
Το νέο νόμισμα υιοθετήθηκε από όλα τα καταστήματα της πόλης και μ’ αυτό πλήρωναν οι δημότες τα τέλη και τους φόρους.
Πολλές νέες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν και οι δημότες είχαν λεφτά!
Όταν κι άλλες αυστριακές πόλεις μιμήθηκαν το παράδειγμα της Worgl, η Αυστριακή Κεντρική Τράπεζα απαγόρευσε την κυκλοφορία των Τοπικών Εναλλακτικών Νομισμάτων…
Εξήντα τρία εναλλακτικά νομίσματα κυκλοφορούν στην Γερμανία που υποστηρίζονται από 86 Ταμεία Αλληλοβοήθειας. (Regiogelder).
Στην Γαλλία κυκλοφορεί το SOL, η Ιταλική Κοινωνική Τράπεζα έχει ήδη 24 υποκαταστήματα.
Τα ΄χουμε ξαναγράψει.
Η τελευταία είδηση είναι ότι αύριο Σάββατο και ο Κορυδαλλός αποκτά το δικό του νόμισμα, το ΒΟΤΣΑΛΟ!
Πολίτες από πολλά κοινωνικά δίκτυα πήραν τον λόγο στην παρουσίαση του βιβλίου μου “Μπορώ και Χωρίς Ευρώ” το Σάββατο το μεσημέρι στον Ιανό της Θεσσαλονίκης. Δίκτυα Χωρίς Μεσάζοντες, Ισοδίκαιου Ηθικού Εμπορίου, Αυτοδιαχειριζόμενοι Κοινωνικοί Χώροι , Τράπεζες Χρόνου, Ανταλλακτικά Δίκτυα, Οικοκοινότητες, Εναλλακτικά Τοπικά Νομίσματα όπως το ΚΟΙΝΟ της Καλαμαριάς και τo ΘΕΡΜΟ της Θέρμης. Ανάμεσά τους και ο πρόεδρος της συνέλευσης εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής, του πρώτου αυτοδιαχειριζόμενου εργοστασίου στην Ελλάδα της κρίσης
Περισσότερα από 100 Δίκτυα υπάρχουν στην άλλη Θεσσαλονίκη της Αλληλεγγύης, αν συμπεριλάβεις τις Αγορές Απευθείας Διάθεσης Τροφής και τα Κοινωνικά Παντοπωλεία – Ιατρεία – Φαρμακεία που έχουν φτιαχτεί πλέον σε όλους τους γύρω Δήμους αντικαθιστώντας το Κοινωνικό Κράτος που καταρρέει. Τα ΜΜΕ κάνουν πως τα αγνοούν …
Την πιο σημαντική δράση στον χώρο της Αλληλέγγυας Υγείας αναπτύσσουν οι γιατροί και ο «Σύλλογος Φίλων του Θεαγένειου Νοσοκομείου». Η Ογκολογική Μονάδα του Κοινωνικού Ιατρείου – Φαρμακείου, που λειτουργεί απ’ την αρχή της χρονιάς στην Θεσσαλονίκη (απέναντι απ’ το Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο, στον πρώτο όροφο της οδού Αλεξάνδρου Συμεωνίδη 3) δέχεται και περιθάλπει ανασφάλιστους καρκινοπαθείς χάριν της εθελοντικής εργασίας, εκτός ωραρίου, γιατρών και νοσηλευτών και τη συνδρομή πρώην ασθενών, οι οποίοι δωρίζουν πανάκριβα φάρμακα που δεν χρειάζονται πλέον.
Τις ερχόμενες μέρες το ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΙΚΤΥΟ θα κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνιση συνενώνοντας περίπου 40 Κοινωνικές Οργανώσεις και Τοπικά Δίκτυα. Μεταξύ άλλων τα: Αγροτικό παντοπωλείο Καλαμαριάς, ALLOSTROPOS, Βίος Coop (το οποίο ετοιμάζει συνεταιριστικό σούπερ μάρκετ), Βοτανόκηπος, Γυναικείος συνεταιρισμός “Αρμονία”, Επιτροπή Κατοίκων Κέντρου Θεσ/νίκης, Επιτροπή Πρωτοβουλίας Θέρμης, Κολεκτίβα ΦΥΣΙολογικά Καθαριστικά, Μικρόπολις, αποκαταναλωτικός συνεταιρισμός “Συντροφία”, Ομάδα παραγωγών Αγίου Γεωργίου Γρεβενών, ΠΕΡιαστικές ΚΑλλιέργειες Καρατάσου, ΠΡΩ.Σ.Κ.ΑΛ.Ο., Συνεταιριστική Παράκαμψη Μεσαζόντων, Συνέλευση Κατοίκων Καλαμαριάς.
Στην ίδια κατεύθυνση στην Περιφέρεια Μακεδονίας κινείται και το Πανελλαδικό Δίκτυο Πρωτοβουλιών «Χωρίς Μεσάζοντες», που δημιουργήθηκε από την Εθελοντική Ομάδα Δράσης Ν. Πιερίας (αυτοί που ξεκίνησαν το «Κίνημα της Πατάτας») και άλλες 50 οργανώσεις – δίκτυα, οι οποίες συνυπέγραψαν «Μνημόνιο Συνεργασίας». Αυτές τις μέρες οργανώνουν την δεύτερη συνδιάσκεψή τους. Οι «Ομοτράπεζοι» και κάποιοι άλλοι, ακόμα δεν έχουν προσχωρήσει σε κανένα δίκτυο.
Πολλοί Κοινωνικοί – Αυτοδιαχειριζόμενοι Χώροι λειτουργούν στην Θεσσαλονίκη και άλλοι καινούργιοι ετοιμάζονται να ανοίξουν. Οι πιο γνωστοί: Terra Incognita, Δέλτα, Φάμπρικα Υφανέτ, Libertatia, Buenaventura, Χώρος Σχολείο, El Paso, Στρατόπεδο Καρατάσου.
Πήγα και στο Μικρόπολις. Πρόκειται για μια ολόκληρη εναλλακτική πόλη μέσα στην πόλη! Εδώ και 4 χρόνια, έχουν νοικιάσει ένα πενταώροφο κτίριο 1.300 τ.μ. στην οδό Βενιζέλου και Βασ. Ηρακλείου 18 και δημιούργησαν εκεί μια ουτοπική πραγματικότητα. Στον κοινωνικό χώρο Μικρόπολις λειτουργούν: αυτοδιαχειριζόμενο καφενείο, μπαρ, χώρος συναυλιών, συλλογική κουζίνα, παιδότοπος συνδιαχειριζόμενος από παιδιά, γονείς και παιδαγωγούς, αίθουσα υπολογιστών για την ελεύθερη πρόσβαση στο internet και κοινωνικά φροντιστήρια, αίθουσα εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο, κινηματογραφική λέσχη, κοινωνικό παντοπωλείο με προϊόντα απευθείας από τους παραγωγούς αλλά και καφέ από τους Ζαπατίστας, ειδικός χώρος όπου γίνεται ολοήμερο χαριστικό – ανταλλακτικό παζάρι και στον τελευταίο όροφο μπορείς να δεις τα πουλιά της Ορνιθολογικής.
Ανδρέας Ρουμελιώτης
Είμαι 50 φεύγα χρονών κι έχω δει «τον Χριστό-φαντάρο»., ένεκα τούτου, δεν τρέφω, πλέον, καμιά αυταπάτη.
Είμαι ρεαλιστής και δεν επιδιώκω το αδύνατο (αντιθέτως με ότι διατείνονταν το γνωστό σύνθημα τον Μάη του ’68) γιατί έχει συμβεί το αδιανόητο.
Επιπροσθέτως, η ανάγκη με κάνει καταστασιακό αντιπραγματιστή, αφού η δική μας ηττημένη γενιά δεν θα προλάβει τους νέους καρπούς της όποιας ουτοπίας υφάνουν οι νεότεροι, να γευτεί.
Ξαναμελετάω το απαύγασμα όσων έχουν γραφτεί για τις κυκλικές οικονομικές κρίσεις του καπιταλισμού και διαπιστώνω, μετά λύπης μου, ότι κάθε γενιά την «άφηναν» να ευδοκιμεί και πριν προλάβει να απολαύσει τους καρπούς της ανάπτυξης, αποσπώντας βίαια ό,τι είχε δημιουργήσει, της έκαναν πατητή.
Συνήθως το επιτύγχαναν προκαλώντας παγκόσμιους και περιφερειακούς πολέμους ή εμφύλιους σπαραγμούς. Αυτό διδάσκει η ιστορία των κρίσεων: ότι το καπιταλιστικό σύστημα, για να επακάμψει, καταστρέφει κάθε φορά μεγάλο μέρος του (άυλου και υλικού) κεφαλαίου και της εργασίας, πυροδοτώντας εντέχνως κάθε είδους πολέμους.
Με πρόσχημα τις κρίσεις, αναδιανέμει τον υπαρκτό πλούτο υπέρ των ισχυροτέρων, αρπάζοντας τους καρπούς της δημιουργίας κάθε γενιάς.
Όχι βεβαίως γραμμικά, αλλά ασύμμετρα, μέσα από μια αναμπουμπούλα απ’ την οποία, εντέλει, θα επωφεληθούν οι 147 εταιρείες – funds που κυβερνάνε τον κόσμο τούτο, τα ισχυρότερα κράτη και οι ανώτατες κοινωνικές τάξεις.
Η αναδιανομή του (υπαρκτού και λογιστικού) πλούτου υπέρ των ισχυροτέρων αυτή τη φορά έχει πρωτόγνωρα χαρακτηριστικά.
Ο μαϊμού καπιταλισμός – καζίνο επικράτησε πλήρως έναντι των πραγματικών καπιταλιστών – βιομηχάνων και παραγωγών της νέας τεχνολογίας.
Ο χοντρός βιομήχανος με το πούρο και τις τιράντες «τρώει πόρτα» στο καζίνο που έφτιαξε για να διασκεδάζει και να στοιχηματίζει στην καταστροφή των άλλων. Τα κράτη είναι υποχείρια των καζινάδων και οι πολιτικοί ενεργούμενα και υπάλληλοί τους.
Η νέα παγκόσμια οικονομική ολιγαρχία έχει αποκτήσει πλέον την αυθάδεια και τον τσαμπουκά, που της επιτρέπουν να υποβαθμίζει και να απειλεί, μέσω των ελεγχόμενων οίκων αξιολόγησης, την ίδια την Μέκκα του συστήματος∙ την Αμερική. Αφού μεταμόρφωσε δεξιοτεχνικά την τεράστια μαύρη τρύπα των τραπεζών σε κρίση χρέους των κρατών…
Το εικονικό – λογιστικό χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο επικράτησε πλήρως δανείζοντας αέρα, και τα κράτη, όπως και οι υπήκοοι τους, πρέπει τώρα να αποπληρώσουν (με) σε πραγματικές αξίες. Όταν πάρουν και το τελευταίο σπίτι και το τελευταίο ευρώ, τα μη υπάρχοντα θα «κουρευτούν»…
Αφού καταστραφεί μεγάλο μέρος της πραγματικής παραγωγής και της εργασίας, θα στραγγίζουν ότι «λίπος» υπάρχει πριν επανέλθουμε στον νέο κύκλο της ανάπτυξης.
Η νέα ανάπτυξη δεν θα συνεπάγεται αυτομάτως νέες θέσεις εντάσεως εργασίας – έστω και κακοπληρωμένες – δεδομένου ότι έχουμε ήδη μπει στην εποχή της ρομποτικής. Άλλωστε, το χρήμα δεν αυγατίζει πλέον απ’ την παραγωγική διαδικασία αλλά απ’ το ίδιο το χρήμα…
Θα αποθάνομε; Όχι! Θα μας αφήσουν ένα οικονομικό περιθώριο 10-20% για νέες συνεταιριστικές, συνεργατικές επιχειρήσεις με κοινωνική εργασία.
Μέσα απ’ αυτά τα φυτώρια θα προκύψουν οι νέες καινοτομίες, ευρεσιτεχνίες και θα αναπτυχθεί η εφευρετικότητα και η ανταγωνιστικότητα. Μόνο έτσι θα επιβιώσουμε. Μέχρι την νέα αναδιανομή, όπου θα θεριστούν οι καρποί της επόμενης γενιάς. Σόρι, ε;…
© 2022 ENALLAKTIKOS.GR
