18.4 C
Athens
Παρασκευή, 17 Απριλίου, 2026
Αρχική Blog Σελίδα 4

Πώς το έντερο επηρεάζει τη διάθεσή μας – Ο ρόλος της διατροφής και των βακτηρίων

0

Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μεταξύ τους; Σύμφωνα με μελέτες τα βακτήρια του εντέρου, η διατροφή και η κατάθλιψη συνδέονται. Ο άξονας έντερο–εγκέφαλος (gut–brain axis), ένα σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας, χρησιμοποιεί μικροβιακούς μεταβολίτες, ανοσολογικά σήματα, ορμόνες και νευροδιαβιβαστές για να επηρεάσει τη διάθεση.

«Όταν η ισορροπία των μικροβίων του εντέρου διαταράσσεται, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, προβλήματα στην αντίδραση στο στρες και αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την κατάθλιψη. Αυτό που τρώμε παίζει καθοριστικό ρόλο: δίαιτες πλούσιες σε ίνες, υγιή λιπαρά και φυτικά συστατικά υποστηρίζουν ποικίλα, ανθεκτικά μικρόβια του εντέρου, που με τη σειρά τους προάγουν την ψυχική ευεξία. Ανασκόπηση επισημαίνει επίσης τη δυνατότητα των προβιοτικών, πρεβιοτικών και των «ψυχοβιοτικών» (psychobiotics) να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της ισορροπίας του εντέρου και στη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Παρά τα ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα, απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες στον άνθρωπο για να κατανοηθεί πλήρως πώς η διατροφή και τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να στηρίξουν την ψυχική υγεία», επισημαίνει η Δήμητρα Ευθυμιοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος και συνεχίζει:

Γιατί τα βακτήρια του εντέρου έχουν σημασία

Το έντερό μας φιλοξενεί τρισεκατομμύρια βακτήρια που κάνουν πολύ περισσότερα από το να χωνεύουν την τροφή. Υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα, προστατεύουν το εντερικό τοίχωμα και στηρίζουν τον συνολικό μεταβολισμό. Αυτά τα μικρόβια παράγουν ουσίες που ονομάζονται βραχείας αλυσίδας λιπαρά οξέα (short-chain fatty acids), τα οποία ενισχύουν το εντερικό φράγμα, ρυθμίζουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν ακόμη και το πώς το σώμα χρησιμοποιεί την ενέργεια. Ένα ποικιλόμορφο και ισορροπημένο μικροβίωμα του εντέρου είναι ανθεκτικό και μπορεί να προσαρμοστεί σε αλλαγές στη διατροφή ή το περιβάλλον, βοηθώντας στη διατήρηση της υγείας. Όταν όμως αυτή η ισορροπία χάνεται, μπορεί να επηρεαστεί το σώμα και ο εγκέφαλος, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαταραχών διάθεσης.

Πώς επικοινωνεί το έντερο με τον εγκέφαλο

Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μέσω νεύρων, ορμονών και ανοσολογικών σημάτων. Το πνευμονογαστρικό νεύρο λειτουργεί σαν απευθείας τηλεφωνική γραμμή, ενώ μόρια από το έντερο επηρεάζουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου έμμεσα. Οι ορμόνες του στρες και η φλεγμονή μπορούν να κάνουν το έντερο «διαπερατό», επιδεινώνοντας την ανοσολογική ενεργοποίηση και τα προβλήματα διάθεσης. Αντίστροφα, σήματα από τα μικρόβια του εντέρου μπορούν να διαμορφώσουν τα συναισθήματα και τη γνωστική λειτουργία. Όταν αυτή η επικοινωνία διαταράσσεται, η διαχείριση του στρες και η ρύθμιση της διάθεσης επηρεάζονται αρνητικά.

Μικροβιακοί μεταβολίτες και διάθεση

Τα βακτήρια του εντέρου παράγουν μεταβολίτες που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και του ανοσοποιητικού. Τα βραχείας αλυσίδας λιπαρά οξέα ενισχύουν τη δύναμη του εντερικού φραγμού, μειώνουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν την απελευθέρωση ορμονών που ρυθμίζουν την όρεξη και τη διάθεση. Παίζουν επίσης ρόλο στην παραγωγή σεροτονίνης, της εγκεφαλικής χημικής ουσίας που σχετίζεται με την καλή διάθεση. Συνοπτικά, ένα υγιές μικροβίωμα του εντέρου μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση ισορροπίας τόσο του σώματος όσο και του μυαλού.

Τρυπτοφάνη και εγκεφαλικές χημικές ουσίες

Η τρυπτοφάνη, ένα αμινοξύ που παίρνουμε από τη διατροφή μας, είναι ζωτικής σημασίας για τη διάθεση. Αν και χρειάζεται για την παραγωγή σεροτονίνης, η πλειονότητα της τρυπτοφάνης μεταβολίζεται μέσω άλλων μονοπατιών, παράγοντας ενώσεις που μπορούν είτε να προστατεύσουν είτε να βλάψουν τον εγκέφαλο. Το στρες και η φλεγμονή ωθούν την τρυπτοφάνη προς την παραγωγή επιβλαβών προϊόντων, συμβάλλοντας πιθανώς στην κατάθλιψη. Ορισμένα βακτήρια του εντέρου και τρόφιμα μπορούν να αλλάξουν αυτή την ισορροπία, υποδεικνύοντας ότι η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση μέσω του μεταβολισμού της τρυπτοφάνης.

Στρες και ορμόνες

Ο άξονας Υποθάλαμος-Υπόφυση-Επινεφρίδια ελέγχει τις ορμόνες του στρες. Όταν είναι υπερδραστήριος, μπορεί να βλάψει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, την ανάπτυξη εγκεφαλικών κυττάρων και τη ρύθμιση της διάθεσης. Τα μικρόβια και η διαπερατότητα του εντέρου μπορούν να επιδεινώσουν τη δυσλειτουργία του HPA axis, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο όπου στρες, φλεγμονή και προβλήματα διάθεσης αλληλοτροφοδοτούνται.

Μικρόβια του εντέρου στην κατάθλιψη

Μελέτες δείχνουν ότι άτομα με κατάθλιψη συχνά έχουν διαφορετικά βακτήρια στο έντερό τους σε σύγκριση με υγιή άτομα, με λιγότερα ευεργετικά μικρόβια και αλλαγμένη συνολική ποικιλότητα. Αυτές οι αλλαγές συνδέονται με φλεγμονή και σοβαρά συμπτώματα. Μελέτες σε ζώα επιβεβαιώνουν ότι η διατάραξη των βακτηρίων του εντέρου μπορεί να προκαλέσει συμπεριφορές παρόμοιες με άγχος και κατάθλιψη. Αυτό υποδηλώνει ότι η αποκατάσταση της ισορροπίας του εντέρου θα μπορούσε να είναι χρήσιμο μέρος της θεραπείας της κατάθλιψης.

Προβιοτικά, πρεβιοτικά και ψυχοβιοτικά

Τα προβιοτικά είναι «καλά» βακτήρια που υποστηρίζουν τη σταθερότητα του εντέρου και παράγουν χρήσιμους μεταβολίτες. Τα πρεβιοτικά είναι ίνες που τρέφουν τα ευεργετικά μικρόβια. Τα ψυχοβιοτικά (psychobiotics) είναι ειδικά μικρόβια που έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνουν τη διάθεση και μειώνουν το άγχος. Αρχικές μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι αυτά μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική υγεία, ειδικά όταν συνδυάζονται με κανονική θεραπεία. Ωστόσο, οι επιδράσεις διαφέρουν ανάλογα με τα στελέχη, τις δόσεις και τη διάρκεια της θεραπείας.

Η σημασία της διατροφής

«Οι διατροφικές μας συνήθειες διαμορφώνουν έντονα τα μικρόβια του εντέρου. Οι δυτικού τύπου δίαιτες με υψηλή ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά μειώνουν την ποικιλότητα των μικροβίων, αυξάνουν τη διαπερατότητα του εντέρου και προκαλούν φλεγμονή. Όλα αυτά συνδέονται με προβλήματα διάθεσης. Οι μεσογειακές ή MIND-τύπου δίαιτες, πλούσιες σε ίνες, υγιή λιπαρά και φυτικά συστατικά, προάγουν τα ευεργετικά μικρόβια του εντέρου και συνδέονται με καλύτερη διάθεση και γνωστική υγεία. Ορισμένα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι κετογονικές δίαιτες μπορούν να βελτιώσουν την εγκεφαλική υγεία, αν και απαιτείται προσοχή για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και επάρκεια θρεπτικών ουσιών. Συνοπτικά, η διατροφή μας μπορεί να επηρεάσει άμεσα τα μικρόβια του εντέρου και την ψυχική ανθεκτικότητα» τονίζει η κ. Ευθυμιοπούλου.

Υγεία του εντέρου, ανάπτυξη εγκεφάλου και διατροφή

Ο νευροτροφικός παράγοντας που προέρχεται από τον εγκέφαλο (brain-derived neurotrophic factor, BDNF) υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις συνδέσεις των εγκεφαλικών κυττάρων, οι οποίες συχνά μειώνονται στην κατάθλιψη. Δίαιτες πλούσιες σε πολυφαινόλες, ωμέγα-3 λιπαρά και προβιοτικά μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα BDNF και να στηρίξουν την πλαστικότητα του εγκεφάλου, παρέχοντας έναν ακόμη σύνδεσμο μεταξύ της υγείας του εντέρου, της διατροφής και της διάθεσης.

«Το έντερο αποτελεί βασικό παράγοντα στον τρόπο που η διατροφή επηρεάζει τη διάθεση. Τα μικρόβια του εντέρου επηρεάζουν τις αντιδράσεις στο στρες, τη φλεγμονή, τους νευροδιαβιβαστές και την ανάπτυξη του εγκεφάλου — όλοι παράγοντες συνδεδεμένοι με την κατάθλιψη. Οι διατροφικές συνήθειες έχουν σημασία: δίαιτες πλούσιες σε ίνες, υγιή λιπαρά και φυτικά συστατικά βοηθούν στη διατήρηση ενός ισορροπημένου μικροβιώματος και στηρίζουν την ψυχική υγεία.

Τα προβιοτικά, πρεβιοτικά και ψυχοβιοτικά δείχνουν υποσχόμενα ως επιπλέον εργαλεία, ειδικά όταν συνδυάζονται με υγιεινές δίαιτες όπως η μεσογειακή. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι ακόμη περιορισμένα λόγω μικρών μελετών και διαφορών στις μεθόδους. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μεγάλες, μελέτες στον άνθρωπο για να διευκρινιστεί πώς η υγεία του εντέρου και η διατροφή μπορούν να προλάβουν ή να βελτιώσουν την κατάθλιψη. Η εξατομικευμένη διατροφή, προσαρμοσμένη στο μικροβίωμα του εντέρου, θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο στην ψυχική φροντίδα, βοηθώντας τα άτομα να διατηρούν ισορροπία διάθεσης και να προλαμβάνουν καταθλιπτικά επεισόδια» καταλήγει η ειδικός.

Πώς το κλείσιμο των Στενών του Oρμούζ μπορεί να επηρεάσει τις τιμές σε τρόφιμα, φάρμακα και smartphones

0

Η διακοπή της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, εξαιτίας του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, έχει ήδη οδηγήσει σε εκρηκτική άνοδο των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.

Οι τιμές των καυσίμων έχουν ήδη αυξηθεί, ενώ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και οι λογαριασμοί θέρμανσης στα νοικοκυριά.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν περιορίζονται μόνο στα καύσιμα. Πολλές ακόμη κρίσιμες πρώτες ύλες, αέρια και προϊόντα, που συνήθως διοχετεύονται στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω των Στενών του Ορμούζ, επηρεάζονται άμεσα.

Σύμφωνα με το BBC Verify, οι τιμές ενός ευρέος φάσματος αγαθών —από τρόφιμα μέχρι smartphones και φάρμακα— ενδέχεται να επηρεαστούν, καθώς ο αριθμός των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά έχει μειωθεί δραματικά, από πάνω από 100 ημερησίως πριν τον πόλεμο σε μόλις λίγα.

Ακολουθούν οι βασικοί τομείς που αναμένεται να επηρεαστούν:

Λιπάσματα (Τρόφιμα)

Τα πετροχημικά παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο και εξάγονται σε μεγάλες ποσότητες από τις χώρες του Κόλπου.

Ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα είναι τα λιπάσματα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη γεωργική παραγωγή παγκοσμίως.

Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων —όπως η ουρία, η ποτάσα, η αμμωνία και τα φωσφορικά— διέρχεται κανονικά από τα Στενά του Ορμούζ.

Δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου δείχνουν ότι, από την έναρξη της σύγκρουσης, οι εξαγωγές λιπασμάτων μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού έχουν καταρρεύσει.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η έλλειψη λιπασμάτων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιζήμια για τη γεωργία, καθώς Μάρτιος και Απρίλιος αποτελούν περίοδο σποράς στο βόρειο ημισφαίριο. Η μειωμένη χρήση λιπασμάτων τώρα θα επηρεάσει αρνητικά τις αποδόσεις αργότερα μέσα στο έτος.

«Ακόμη και ένα σχετικά σύντομο κλείσιμο μπορεί να διαταράξει μια ολόκληρη καλλιεργητική περίοδο, με επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια που θα διαρκέσουν πολύ μετά την επαναλειτουργία των Στενών», επισημαίνουν ερευνητές του Ινστιτούτου του Κιέλου.

Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι πλήρες κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές του σιταριού κατά 4,2% και των φρούτων και λαχανικών κατά 5,2%.

Οι χώρες που θα πληγούν περισσότερο από την αύξηση των τιμών τροφίμων εκτιμάται ότι είναι η Ζάμπια (31%), η Σρι Λάνκα (15%), η Ταϊβάν (12%) και το Πακιστάν (11%).

Η Ρωσία, που καλύπτει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων, ενδέχεται να αυξήσει την παραγωγή της για να καλύψει το κενό. Ο ειδικός απεσταλμένος του Βλαντίμιρ Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ, δήλωσε ότι η χώρα βρίσκεται «σε πλεονεκτική θέση».

Ήλιο (Μικροτσίπ)

Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποστολών ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και περνά από τα Στενά του Ορμούζ.

Το ήλιο είναι υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου και χρησιμοποιείται στην κατασκευή ημιαγωγών, οι οποίοι με τη σειρά τους μετατρέπονται σε μικροτσίπ για υπολογιστές, οχήματα και οικιακές συσκευές.

Επιπλέον, χρησιμοποιείται για την ψύξη των μαγνητών σε μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας (MRI) στα νοσοκομεία.

Το μεγάλο εργοστάσιο Ras Laffan στο Κατάρ έχει διακόψει τη λειτουργία του μετά από επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν.

Η κυβέρνηση του Κατάρ προειδοποίησε ότι η αποκατάσταση των ζημιών θα χρειαστεί τρία έως πέντε χρόνια, εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια του ηλίου.

Ήδη από το 2023, η Ένωση Βιομηχανίας Ημιαγωγών των ΗΠΑ είχε προειδοποιήσει για «εκρηκτική αύξηση τιμών» σε περίπτωση διαταραχής της προσφοράς ηλίου.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών σε τεχνολογικά προϊόντα, όπως smartphones και data centers.

Ο Prashant Yadav, ειδικός στη διεθνή υγεία, προειδοποίησε ότι η έλλειψη ηλίου μπορεί να αυξήσει και το κόστος των μαγνητικών τομογραφιών.

«Οι μαγνητικοί τομογράφοι χρειάζονται 1.500 έως 2.000 λίτρα ηλίου για την ψύξη των μαγνητών. Σε κάθε εξέταση, ένα μέρος εξατμίζεται», ανέφερε.

Παράγωγα πετροχημικών (Φάρμακα)

Παράγωγα πετροχημικών, όπως η μεθανόλη και το αιθυλένιο, αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για την παραγωγή φαρμάκων, όπως παυσίπονα, αντιβιοτικά και εμβόλια.

Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, ΗΑΕ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν) καλύπτουν περίπου το 6% της παγκόσμιας παραγωγής πετροχημικών.

Τα προϊόντα αυτά εξάγονται κυρίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, με περίπου το ήμισυ να κατευθύνεται προς την Ασία.

Η Ινδία παράγει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων γενόσημων φαρμάκων, πολλά από τα οποία εξάγονται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.

Πολλά φαρμακευτικά προϊόντα μεταφέρονται επίσης αεροπορικώς μέσω κόμβων στον Κόλπο, όπως το Ντουμπάι, οι οποίοι έχουν επηρεαστεί σημαντικά από τη σύγκρουση.

Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι διαταραχές αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις τιμές των φαρμάκων για τα νοικοκυριά.

Θείο (Μέταλλα – Μπαταρίες)

Το θείο είναι επίσης υποπροϊόν της επεξεργασίας πετρελαίου και φυσικού αερίου και παράγεται σε μεγάλες ποσότητες στον Κόλπο.

Περίπου το 50% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.

Η κύρια χρήση του είναι ως λίπασμα, αλλά είναι επίσης απαραίτητο για την επεξεργασία μετάλλων.

Χρησιμοποιείται για την παραγωγή θειικού οξέος, το οποίο είναι απαραίτητο για την επεξεργασία χαλκού, κοβαλτίου και νικελίου, καθώς και για την εξαγωγή λιθίου.

Τα μέταλλα αυτά είναι κρίσιμα για την παραγωγή μπαταριών που χρησιμοποιούνται σε πλήθος εφαρμογών, από οικιακές συσκευές μέχρι ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως drones.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν η διακοπή της προμήθειας θείου συνεχιστεί, οι τιμές προϊόντων που βασίζονται σε μπαταρίες αναμένεται να αυξηθούν.

 

Πηγή: bbc.com

Γιατί οι νέοι ενοικιαστές επιλέγουν διαμερίσματα χωρίς σαλόνι – Η νέα τάση λόγω στεγαστικής κρίσης

0

Η κρίση στην προσιτή στέγαση αλλάζει ριζικά τις προτεραιότητες των νέων ενοικιαστών, οι οποίοι πλέον επιλέγουν τοποθεσία και παροχές, αφήνοντας σε δεύτερο πλάνο ακόμη και βασικούς χώρους, όπως το σαλόνι.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η 25χρονη Jen Sierra, η οποία μετακόμισε στη Νέα Υόρκη από την Ατλάντα το 2022. Όπως λέει, δεν μπορούσε καν να φανταστεί ότι υπάρχουν διαμερίσματα με περισσότερα από ένα υπνοδωμάτια αλλά χωρίς σαλόνι.
«Για μένα αυτό ήταν κάτι σαν στούντιο. Δεν είχα ξαναδεί ποτέ κάτι τέτοιο», σημειώνει.

Ο αρχικός της ενθουσιασμός για τη ζωή στη Νέα Υόρκη γρήγορα έδωσε τη θέση του στην πραγματικότητα των εξωφρενικών ενοικίων στο Μανχάταν. «Άλλο αυτό που φανταζόμουν βλέποντας το Pinterest και άλλο αυτό που τελικά βρήκαμε», λέει χαρακτηριστικά.

Στην αρχή, μαζί με μια φίλη της νοίκιασαν ένα «one-bedroom flex» διαμέρισμα στην περιοχή Hell’s Kitchen, με μικρό σαλόνι. Ωστόσο, πέρυσι, αναζητώντας καλύτερη λύση με μια συνάδελφό της, μετακόμισε στο Κουίνς — μια πιο οικονομική επιλογή. Εκεί βρήκαν διαμέρισμα με ελεγχόμενο ενοίκιο, περίπου 3.700 δολάρια τον μήνα, με καλή συγκοινωνιακή σύνδεση.

Η διαδικασία εύρεσης κατοικίας αποδείχθηκε δύσκολη, με περιορισμένες επιλογές και συχνά παραπλανητικές τιμές. Οι «εκπτώσεις» τύπου δωρεάν μηνών έδιναν την ψευδαίσθηση χαμηλότερου κόστους. Τελικά, κατέληξε σε ένα διαμέρισμα χωρίς σαλόνι.

Στην καθημερινότητά της, έχει προσαρμοστεί: φιλοξενεί λίγους φίλους κάθε φορά, έχει αξιοποιήσει τον χώρο της εισόδου για καθίσματα και έχει προσθέσει ένα μικρό τραπέζι για πιο άνετες συναντήσεις. Παράλληλα, χρησιμοποιεί τους κοινόχρηστους χώρους του κτιρίου, που διατίθενται ακόμη και προς ενοικίαση.

Παρά το γεγονός ότι πληρώνει περίπου το ίδιο ενοίκιο με πριν, δηλώνει ικανοποιημένη, καθώς το νέο της κτίριο προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως πλυντήριο, γυμναστήριο, θυρωρό και χώρους για κατοικίδια.

Η τάση που εξαπλώνεται

Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Σύμφωνα με έρευνα της πλατφόρμας SpareRoom για το 2026, οι συγκατοικήσεις χωρίς σαλόνι στις ΗΠΑ έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια, με το 60% των χρηστών να είναι κάτω των 35 ετών.

Όπως εξηγεί ο Matt Hutchinson της SpareRoom, η εκτόξευση των ενοικίων οδηγεί πολλούς στο να μετατρέπουν χώρους για να μειώσουν το κόστος. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι οι κοινόχρηστοι χώροι παραμένουν κρίσιμοι για την κοινωνική ζωή.

Από την πλευρά του, ο οικονομικός σύμβουλος Andrew Huynh επισημαίνει ότι το αυξημένο κόστος κατασκευής και στέγασης μετά την πανδημία έχει οδηγήσει τους κατασκευαστές να δίνουν έμφαση σε περισσότερα υπνοδωμάτια αντί για κοινόχρηστους χώρους, ώστε τα ακίνητα να παραμένουν οικονομικά βιώσιμα.

Παράλληλα, τονίζει τη σημασία του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού: «Οι νέοι πρέπει να θέσουν στόχους και να οργανώσουν τα οικονομικά τους — είτε πρόκειται για αποταμίευση είτε για μελλοντική αγορά κατοικίας».

Πηγή: Reuters

Εξορύξεις βαθέων υδάτων: Τι άλλο θα προσπαθήσουν να αρπάξουν οι εταιρείες;

0

Στις 20 Μαρτίου ολοκληρώθηκαν δύο εβδομάδες συνεδριάσεων της Διεθνούς Αρχής Θαλάσσιων Βυθών (ΙSA). Το τελευταίο διάστημα, η εταιρεία The Metals company (TMC) και η κυβέρνηση Trump πιέζουν για να αποκτήσουν μονόπλευρα δικαιώματα εκμετάλλευσης των βαθέων υδάτων.

Έτσι, κυβερνήσεις ανά τον κόσμο συνεδρίασαν στην ISA προκειμένου να συζητηθεί η πιθανότητα αδειοδότησης για εξορύξεις βαθέων υδάτων, ανάμεσα σε άλλα. Η συνεδρίαση ευτυχώς έληξε χωρίς την παροχή αδειών και χωρίς την υιοθέτηση Κώδικα Εξορύξεων, ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τις θάλασσες. 

Το περασμένο καλοκαίρι, η TMC και η κυβέρνηση Trump συναντήθηκαν με σκοπό να διεκδικήσουν δικαιώματα εξορύξεων βαθέων υδάτων, προσπαθώντας να παρακάμψουν την ISA και κατέθεσαν αίτηση για άδεια εξόρυξης βαθέων υδάτων με βάση εθνικούς κανονισμούς των ΗΠΑ σχετικά με την εξόρυξη από τη δεκαετία του 1980. Έκτοτε, κυβερνήσεις δραστηριοποιήθηκαν με σκοπό να τεθεί υπό διερεύνηση η νομιμότητα μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, μιας και τα διεθνή ύδατα δεν μπορούν, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, να γίνουν προϊόν εκμετάλλευσης μιας χώρας και καθώς η ISA έχει την εντολή να προστατεύει τους παγκόσμιους ωκεανούς και να επιτρέπει την έναρξη της εξόρυξης μόνο εάν ωφελεί την ανθρωπότητα.

Εκτός από απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τη θαλάσσια πανίδα και το κλίμα, οι εξελίξεις αυτές αποτελούν ένα ακόμη παράδειγμα της πολιτικής Trump για απορρύθμιση των κανονισμών προς αποκλειστικό όφελος των εταιρειών και των ιδιωτικών συμφερόντων, και μαρτυρούν μια ακόμη προσπάθεια υποτίμησης των διεθνών συμβάσεων, σε μια εποχή πολυκρίσης και γενικευμένου αναβρασμού. Η σχετική έρευνα της Greenpeace κατέδειξε εργολαβικές παραβιάσεις, τις οποίες και κατέθεσε στην ΙSA, απαιτώντας τη διαφανή έρευνα και την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου. Στη συνεδρίαση που μόλις τελείωσε, η ISA αποφάσισε τη συνέχιση της έρευνας προς τις εταιρείες που παραβιάζουν τα συμβόλαιά τους.

Παράλληλα, η έντονη εμπλοκή Trump στις εξελίξεις και οι τακτικές εκφοβισμού κρύβουν στον πυρήνα τους την ουσία του επιχειρήματος: οι εξορύξεις βαθέων υδάτων αποτελούν ένα ακόμη εργαλείο πλουτισμού των εταιρειών, ενώ τα εξορύσιμα μέταλλα θα απορροφηθούν από τη βιομηχανία όπλων, και όχι για την πράσινη μετάβαση όπως προπαγανδιστικά δηλώνεται. Η βιομηχανία πολέμου, τα εταιρικά συμφέροντα και η καταστροφή των οικοσυστημάτων παραμένουν φανερά αλληλένδετα. Η λήξη της ISA χωρίς την υιοθέτηση ενός Κώδικα (mining code), που θα άνοιγε την πόρτα στις εξορύξεις μετάλλων και στο εταιρικό μπούλινγκ, και χωρίς την παροχή αδειών, αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά όχι το τέλος.

Η Λουίζα Κάσσον, υπεύθυνη εκστρατείας της διεθνούς Greenpeace, δήλωσε: “Παρόλο που δύο εταιρείες, οι οποίες τελούν υπό έρευνα για παραβίαση του διεθνούς δικαίου, επιστρατεύουν μια “τραμπική” τακτική εκτόξευσης κατηγοριών και απειλών για νομικές ενέργειες κατά κυβερνήσεων, τα κράτη έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θα πτοηθούν από εταιρικούς νταήδες. Όπως προειδοποίησε η Greenpeace, οι αντιπροσωπείες πρέπει να ενωθούν και να αντιμετωπίσουν την κυβέρνηση Τραμπ και τη νεοαποικιακή αρπαγή πόρων της The Metals Company.”

Οι εξορύξεις βαθέων υδάτων αποτελούν μια περιβαλλοντικά καταστροφική πρακτική που αποσταθεροποιεί τα θαλάσσια οικοσυστήματα και αντιβαίνει στις κλιματικούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Η Greenpeace διεκδικεί τη θέσπιση moratorium στις εξορύξεις βαθέων υδάτων και καλεί τις κυβερνήσεις να αντισταθούν στα εταιρικά συμφέροντα που θυσιάζουν την υγεία του πλανήτη και καθορίζουν παγκόσμιες πολιτικές. Το μορατόριουμ, όπως και κάθε περιβαλλοντική πολιτική και διεθνής συμφωνία, πρέπει να αντανακλά μια δέσμευση, αλλά και μια ευρύτερη αλλαγή στάσης. Η Ελλάδα έχει κάνει μεν ένα θετικό βήμα, αφού ανήκει στις 40 χώρες που είναι υπέρ του moratorium αυτού, όμως καλούμε την κυβέρνηση να προστατεύσει ουσιαστικά το 30% των θαλασσών της χώρας μας και να βάλει τέλος στα σχέδια για εξορύξεις αερίου σε αυτέςΗ υπεράσπιση των διεθνών συμφωνιών και η ουσιαστική επιμονή στην προστασία του περιβάλλοντος σε περιόδους αναβρασμού και πολυκρίσεων αποτελεί βασική διεκδίκηση.

25η Μαρτίου: Οι βολικοί εθνικοί μύθοι και η αδυσώπητη ιστορική αλήθεια

0

Blog «ΙΔΕΟπολις»

Ηλία Γιαννακόπουλου

Φιλολόγου

Και εγένετο η Ελλάς κράτος “Ανεξάρτητον”

Η Επανάσταση της 25ης Μαρτίου 1821 και η ανεξαρτησία της Ελλάδας (3 Φεβρουαρίου 1830 – Πρωτόκολλο του Λονδίνου)

Οι βολικοί εθνικοί μύθοι και η αδυσώπητη ιστορική αλήθεια

Διακόσια χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου (10–11 Απριλίου 1826), το κορυφαίο αυτό σύμβολο αυτοθυσίας και ελευθερίας εξακολουθεί να φωτίζει τη συλλογική μας μνήμη.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε την αναγκαία συνθήκη για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, τη γενναία απαρχή ενός αγώνα που τον χαρακτήριζε η ακατάβλητη θέληση για Ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία. Ωστόσο, η εθνική ανεξαρτησία δεν υπήρξε άμεσο και αυτονόητο αποτέλεσμα αυτής της εξέγερσης.

Διαμορφώθηκε μέσα από πολύπλοκες διεθνείς εξελίξεις και διπλωματικές ισορροπίες, που οδήγησαν στην αναγνώριση του ελληνικού κράτους το 1830. Το παρόν κείμενο επιχειρεί να αναδείξει αυτή τη σύνθετη πορεία από τη θυσία στη δικαίωση και να φωτίσει τη σχέση ανάμεσα στον αγώνα και την ιστορική του επιβεβαίωση.

«Η Ελλάς θέλει σχηματίσει κράτος ανεξάρτητον και θέλει απολαύει παντός πολιτικού, διοικητικού και εμπορικού δικαιώματος, το οποίον αρμόζει εις κράτος απολύτως ανεξάρτητον»
(Πρωτόκολλον του Λονδίνου, 3 Φεβρουαρίου 1830)

«Η Υψηλή Πύλη αναγνωρίζει την Ελλάδα ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος, πλήρως αποσπασμένο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία»
(Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, 21 Ιουλίου 1832)

Κάθε χώρα επιλέγει ως εθνική επέτειο ένα γεγονός που αποτελεί σταθμό στην ιστορική της πορεία ή την ημερομηνία που θεωρείται ως η «ληξιαρχική πράξη» γέννησης του κράτους της.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι δύο βασικές εθνικές επέτειοι —η 25η Μαρτίου και η 28η Οκτωβρίου— παραπέμπουν συμβολικά στην έναρξη της Επανάστασης και στην αντίσταση απέναντι στον φασισμό.

Ωστόσο, συχνά διατυπώνονται ενστάσεις, καθώς οι ημερομηνίες αυτές δεν ταυτίζονται με την κατάκτηση της εθνικής ανεξαρτησίας.

Η 25η Μαρτίου σηματοδοτεί την έναρξη του αγώνα, ενώ η 28η Οκτωβρίου το πνεύμα αντίστασης — όχι την ίδια την ανεξαρτησία.

Παρά τη σημασία τους, παραμένουν λιγότερο γνωστές άλλες κρίσιμες ημερομηνίες που σχετίζονται άμεσα με την πραγμάτωση της εθνικής ανεξαρτησίας, όπως:

  • Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (3 Φεβρουαρίου 1830)
  • Η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (21 Ιουλίου 1832)
  • Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι

Στη συλλογική συνείδηση των Ελλήνων, η ελευθερία ταυτίζεται με την Επανάσταση του 1821. Ωστόσο, η πορεία προς την ανεξαρτησία υπήρξε μακρά και σύνθετη.

Οι στρατιωτικές νίκες συνέβαλαν καθοριστικά, αλλά δεν ήταν από μόνες τους αρκετές. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι διπλωματικές παρεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες, λειτουργώντας ως ένα είδος άτυπου διεθνούς οργανισμού, οδήγησαν τελικά στην ίδρυση του ελληνικού κράτους.

Οι σημαντικότεροι σταθμοί της πορείας προς την ανεξαρτησία:

  • Συνθήκη Λονδίνου (1827)
  • Ναυμαχία Ναβαρίνου
  • Εμφύλιοι πόλεμοι (1823–1825)
  • Εισβολή Ιμπραήμ
  • Άφιξη Καποδίστρια
  • Ρωσοτουρκικός πόλεμος
  • Συνθήκη Ανδριανούπολης
  • Μάχη της Πέτρας
  • Δολοφονία Καποδίστρια

Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου (1830) αποτελεί την ιδρυτική πράξη του ελληνικού κράτους. Εισήγαγε, επίσης, την αρχή των εθνοτήτων στο διεθνές δίκαιο.

Ωστόσο, τα σύνορα του νέου κράτους ήταν περιορισμένα, γεγονός που προκάλεσε και την απογοήτευση του Καποδίστρια.

Το μεγάλο δίδαγμα

Η εθνική ανεξαρτησία δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ηρωισμού.
Είναι αποτέλεσμα αγώνων, διπλωματίας και συγκυριών.

«Η φιλία αναπτύσσεται μεταξύ των ανθρώπων. Μεταξύ των κρατών υπάρχει μόνον το συμφέρον»

Η ελευθερία δεν είναι δεδομένη.
Είναι ένα διαρκές ζητούμενο που απαιτεί εγρήγορση.

«Λαοί που δεν γνωρίζουν την Ιστορία τους, είναι καταδικασμένοι να την ξαναζήσουν»

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Για πολλούς ιστορικούς, η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1832) έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί την πρώτη επίσημη συμμετοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην αναγνώριση της ελληνικής ανεξαρτησίας.

ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ

  1. Σπ. Ασδραχάς
  2. Ένγκελς
  3. Τζέιμς Μονρόε
  4. Καποδίστριας

A. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ (3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1830)

Άρθρο 1
Η Ελλάς αποτελεί ανεξάρτητο κράτος.

Άρθρο 2
Καθιερώνεται κληρονομική μοναρχία.

Άρθρο 3
Καθορίζονται σύνορα (Αχελώος – Σπερχειός).

Άρθρο 4
Οι Μεγάλες Δυνάμεις αναλαμβάνουν εφαρμογή.

Άρθρο 5
Η συμφωνία είναι δεσμευτική.

B. ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (21 ΙΟΥΛΙΟΥ 1832)

Άρθρο 1
Αναγνώριση πλήρους ανεξαρτησίας.

Άρθρο 2
Σύνορα Άρτα – Βόλος.

Άρθρο 3
Καθιέρωση βασιλείας.

Άρθρο 4–8
Ρυθμίσεις διοίκησης, αποχώρησης στρατευμάτων, αποζημιώσεων και εμπορίου.

Αλλοτινοί χώροι

0

Του Αλέξανδρου Κόρπα Πρελορέντζου

Σε δύο μου άρθρα στον εναλλακτικό προσπάθησα να εξηγήσω το εμπειρικό κομμάτι της διδακτορικής μου διατριβής με θέμα την αποανάπτυξη. Το ένα ήταν ο εντοπισμός της εθελούσιας απλότητας σε αστικό έτερο-χώρο της οικονομίας και το άλλο η «αποαποικιοποίηση του φαντασιακού». Στο τέλος του άρθρου υπάρχουν τα links από τα 2 άρθρα.

Τι σημαίνει όμως εμπειρικό κομμάτι με μελέτη περίπτωσης τα Εξάρχεια για την αποανάπτυξη; Σίγουρα είναι διαφορετικό πράγμα η ακαδημαϊκή επεξήγηση με βιβλιογραφία και άλλο είναι η απλή εξήγηση μου για οραματισμούς κοινωνιών αποανάπτυξης. Δεδομένου ότι στην παγκόσμια βιβλιογραφία γίνεται λόγος για μικρά πειράματα αποανάπτυξης και συνήθως έξω από τον αστικό ιστό, εγώ θα ασχοληθώ με μια πόλη που μέσα της έχει μια άλλη πόλη. Βέβαια η διδακτορική μου διατριβή που δεν την τελείωσα επικεντρώνεται στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και όχι στο σήμερα. Πως μπορεί όμως μια γειτονιά ή καλύτερα συνοικία της Αθήνας και μάλιστα στο κέντρο της να είναι μια κοινωνία της αποανάπτυξης; Έτσι λόγω του ουτοπικού χαρακτήρα της αποανάπτυξης θα σας εξηγήσω τι είναι αυτό που ονομάζω χαρτογράφηση της περιοχής από την προσωπική μου εμπειρία, γιατί στην ουσία ο ερευνητής (δηλαδή εγώ) ήταν μέσα στο σημείο έρευνας για αρκετά χρόνια.

Τα Εξάρχεια σε αντίθεση με άλλες σύγχρονες ετεροτοπίες, όπως εναλλακτικές κοινότητες ή εμπορικά κέντρα, στοχεύουν να ξεφύγουν από το νεοφιλελευθερισμό και τον καπιταλισμό. Οι ετεροτοπίες που υπάρχουν σε μία κοινωνία, δίνουν τη θέση τους στην ετερότητα, όπου με τη σειρά της ανοίγει το δρόμο για τη πολυφωνία και την ετερογένεια. Η ετερογένεια του χώρου, οργανώνει την οικονομική ζωή έξω από το καπιταλιστικό σύστημα της αγοράς, δημιουργώντας σε αυτούς τους «άλλους χώρους» «διαφορετικές οικονομίες». Με τον όρο διαφορετικές οικονομίες, νοούνται οι εναλλακτικές οικονομίες που δημιουργούνται, είτε εντός του καπιταλιστικού συστήματος, είτε εκτός. Οι διαφορετικές οικονομίες που βρίσκονται έξω από το καπιταλιστικό σύστημα, κινούνται προς την ατζέντα της αποανάπτυξης.

Οι ετεροτοπίες είναι ένα είδος ενεργά χωροθετημένης ουτοπίας, όπου οι ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις, οι σχέσεις και οι κοινωνικές τάξεις συνεχώς αλλάζουν. Σύμφωνα με τον Φουκώ οι ετεροτοπίες, είναι οι κοινόχρηστοι χώροι ετερότητας με εναλλακτικούς τρόπους κοινωνικής οργάνωσης. Ο Lefebre αναφέρει, ότι είναι αντιθέσεις χώρων που δημιουργούνται από διαφορετικές μορφές οργάνωσης, κουλτούρας και ενασχόλησης με τον χώρο. Είναι ένας χώρος, που μπορεί να χαρακτηριστεί ως «κατώφλι» όπου συνυπάρχουν αντιθέσεις, όπως η τάξη και η αντίσταση ή ο έλεγχος και η ελευθερία. Στις ετεροτοπίες, παράγονται νέες κοινωνικές σχέσεις και νέοι κοινωνικοί δεσμοί, που αναδύονται μέσα από τις συναντήσεις των ανθρώπων.

Τα Εξάρχεια είναι μια περιοχή, διεθνώς γνωστή για την εξέγερση του Πολυτεχνείου και το αντί- καπιταλιστικό της ήθος. Ακόμα και σήμερα, πραγματοποιούνται συμβολικές δράσεις από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, όπου πολλές οργανωμένες διαδηλώσεις καταλήγουν εκεί. Η γειτονιά των Εξαρχείων έχει συμβολική σημασία για το κίνημα και θεωρείται ένας απελευθερωμένος χώρος, που παράγει νέα νοήματα από τις κοινωνικές σχέσεις. Από το 1850 τα Εξάρχεια θεωρούνται τόπος συνάντησης διανοούμενων και φοιτητών, επειδή στεγάστηκαν εκεί τμήματα του Πολυτεχνείου και του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από την εποχή του Πολυτεχνείου, τα Εξάρχεια έχουν γίνει η έδρα ομάδων ακτιβιστών και παράλληλα, η συγκέντρωση ανθρώπων από διαφορετικά υπόβαθρα (καλλιτέχνες, αναρχικοί, φεμινίστριες, οικολόγοι κ.ο.κ.) δημιουργεί το λεγόμενο «εναλλακτικό περιβάλλον». Στον ετερογενή χώρο των Εξαρχείων, δημιουργείται ένας τύπος αντίστασης μέσω της κατανάλωσης, από συλλογικές δράσεις εναλλακτικών μορφών οικονομίας. Η κάθε κοινωνία αξιοποιεί διαφορετικά τον χώρο που παράγει. 

Ο χώρος περιλαμβάνει μία συλλογή από ανθρώπους και ιδέες, χωρίς να έχουν απαραίτητα συνέχεια στο χρόνο, περιλαμβάνοντας μία ευρύτερη έννοια από αυτή του κοινωνικού κινήματος. Οι κοινοτικοί χώροι δημιουργούν δυνατούς δεσμούς πρόσωπο με πρόσωπο, λόγω της συνάντησης ετερογενών πράξεων και γνώσεων. Τα Εξάρχεια θεωρούνται ως η βάση της αριστερής ριζοσπαστικής πολιτικής, ενώ παράλληλα φημίζονται για τα προσιτά ενοίκια και το φθηνό φαγητό. Ο λόγος που θεωρούνται ως ριζοσπαστικός χώρος πολιτικής, μπορεί να σχετίζεται με το γεγονός ότι εκεί βρίσκεται το Πολυτεχνείο, όπου προστατεύεται από το νόμο ως ακαδημαϊκό άσυλο. Επίσης, οι τοιχογραφίες στους δρόμους στη γειτονιά των Εξαρχείων περιέχουν πολιτικό προσανατολισμό.

Ο ετερογενής χαρακτήρας των Εξαρχείων αντανακλάτε στο εμπορικό προφίλ της περιοχής, όπου υπάρχουν πολλά βιβλιοπωλεία και μαγαζιά εκτυπώσεων, λόγω του φοιτητικού πληθυσμού και της πνευματικής δραστηριότητας. Τα Εξάρχεια είναι μια πυκνοκατοικημένη περιοχή του κέντρου της Αθήνας με πολλούς αυτόνομους κοινωνικούς χώρους και χαρακτηρίζεται από την έντονη κινητοποίηση εξωκοινοβουλευτικών ομάδων.

Επίσης, τα Εξάρχεια διαθέτουν μια ποικιλία κοινωνικών πρακτικών όπως η αλληλεγγύη σε κινήματα και ευάλωτες ομάδες και παράλληλα φημίζονται για την ριζοσπαστική πνευματική και πολιτική ιστορία τους. Επιπρόσθετα, από το 2008 εντός των Εξαρχείων έχουν αναπτυχθεί αρκετά λαϊκά κινήματα και συλλογικότητες καθώς επίσης αντί – καταναλωτικά παζάρια, συλλογικές κουζίνες, καταναλωτικοί συνεταιρισμοί. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της συνοικίας των Εξαρχείων, είναι οι πρακτικές της καθημερινής ζωής που αναπτύσσονται από τους ανθρώπους, δημιουργώντας σχέσεις πρόσωπο με πρόσωπο.

Η δημιουργία κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών δραστηριοτήτων στο τρόπο ζωής, που αναπτύσσονται βάσει της τοπικότητας συμφωνεί με το φαντασιακό της κοινωνίας της αποανάπτυξης. Οι εναλλακτικές οικονομίες αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ποσοστό αντίστασης, απέναντι στην εμπορευματοποίηση της κοινωνικής ζωής, απαντώντας σε προβλήματα της καθημερινής ζωής, στηριζόμενες σε κοινές δεσμεύσεις εντός της κοινότητας.

Στη συνοικία των Εξαρχείων, έχουν αναπτυχθεί διάφοροι πειραματισμοί εναλλακτικών μοντέλων οικονομίας, όπως άτυπα εναλλακτικά δίκτυα ανταλλαγής, αλληλοχαριστικά παζάρια και χώροι αλληλέγγυου εμπορίου. Οι μη καπιταλιστικές πολιτικές και εγχειρήματα, δημιουργούν το φαντασιακό της αποανάπτυξης. Η αναγκαιότητα της αποανάπτυξης, έχει γίνει πολιτικό σύνθημα σε διάφορους αντικαπιταλιστικούς χώρους, όπως η γειτονιά των Εξαρχείων.

Αυτό το μίγμα των εναλλακτικών χώρων, μαζί με τον ακτιβισμό, αποτελεί ένα αίσθημα μετακαπιταλιστικών συλλογικών χώρων, που αποκαλούνται «αυτόνομες γεωγραφίες». Δηλαδή τοπικοί χώροι, που δημιουργούν μετακαπιταλιστικά φαντασιακά, κινητοποιώντας τη συλλογική δράση και προωθώντας τις συναισθηματικές σχέσεις, για την επίσπευση νέων τρόπων ζωής. Παράλληλα, λόγω των διάφορων ενώσεων, της δράσης των κατοίκων από κοινού και της αυτοδιαχείρισης, η κοινότητα των Εξαρχείων, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «αυτόνομη βιώσιμη γειτονιά». Κατά τον Harvey βιώσιμη γειτονιά, ορίζεται ως μια ανεξάρτητη πόλη μέσα στην πόλη, που διατηρεί το συμβολικό πλούτο της παραδοσιακής αστικής μορφής και βασίζεται στο διάλογο και την ποικιλομορφία. Τα Εξάρχεια όπως και άλλες τοποθεσίες, για παράδειγμα η Τσιάπας, παράγουν ένα φαντασιακό αντίστασης, απέναντι στη νεοφιλελεύθερη λογική της προόδου. Στα Εξάρχεια, εμφανίζεται ένα είδος κοινωνικού κεφαλαίου, που ενσωματώνει όλες τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις των κατοίκων με αντικαπιταλιστικές, αντι-υλιστικές και αντικαταναλωτικές συμπεριφορές. Το κοινωνικό κεφάλαιο, διευκολύνει τη συλλογική δράση μέσα από τη συνεργασία των ανθρώπων, οδηγώντας στην ανάπτυξη των κοινοτήτων.

https://enallaktikos.gr/o-entopismos-tis-etheloysias-aplotitas-se-astiko-eterochoro-tis-oikonomias/

https://enallaktikos.gr/i-apoapoikiopoiisi-toy-fantasiakoy/

Αλέξανδρος Κόρπας Πρελορέντζος

Η «βρώμικη» 12άδα για το 2026: Τα φρούτα και λαχανικά με τα περισσότερα φυτοφάρμακα

0

Τα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, καθώς και διαχρονικά αγαπημένα των παιδιών όπως οι φράουλες και τα σταφύλια, εμφάνισαν τα υψηλότερα επίπεδα δυνητικά επιβλαβών υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με κρατικούς ελέγχους και την έκθεση «Shopper’s Guide to Pesticides in Produce 2026».

Τα νεκταρίνια, τα ροδάκινα, τα κεράσια, τα μήλα, τα βατόμουρα, τα αχλάδια, οι πατάτες και τα μύρτιλα συμπληρώνουν τη φετινή λίστα της «Dirty Dozen» — δηλαδή των φρούτων και λαχανικών με τα περισσότερα φυτοφάρμακα — σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη από την Environmental Working Group (EWG), μια οργάνωση υπεράσπισης της δημόσιας υγείας.

Το σπανάκι, που βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, είχε περισσότερα υπολείμματα φυτοφαρμάκων ανά βάρος από οποιοδήποτε άλλο προϊόν και περιείχε, κατά μέσο όρο, τέσσερις ή περισσότερους διαφορετικούς τύπους φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με την EWG, η οποία δημοσιεύει την ετήσια έκθεση από το 2004.

Τα δείγματα κάθε είδους προϊόντος περιείχαν κατά μέσο όρο τέσσερα ή περισσότερα φυτοφάρμακα, με εξαίρεση τις πατάτες, που είχαν κατά μέσο όρο δύο. Η κατανάλωση προϊόντων με πολλαπλά φυτοφάρμακα προκαλεί ανησυχία, επισημαίνουν οι ειδικοί, καθώς η έκθεση σε συνδυασμούς φυτοφαρμάκων μπορεί να συσσωρεύεται και να αυξάνει τον κίνδυνο.

Για τη σύνταξη της έκθεσης, η EWG εξέτασε τα πιο πρόσφατα τεστ υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων που πραγματοποιήθηκαν από το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) σε 54.344 δείγματα από 47 φρούτα και λαχανικά.

Πριν από την εξέταση κάθε δείγματος, τα φρούτα και τα λαχανικά ξεφλουδίζονται ή τρίβονται και πλένονται σχολαστικά, ώστε να προσομοιωθεί η συμπεριφορά των καταναλωτών στο σπίτι. Παρά τα μέτρα αυτά, οι έλεγχοι εντόπισαν ίχνη από 264 φυτοφάρμακα — εκ των οποίων τα 203 εμφανίστηκαν στα προϊόντα της «Dirty Dozen».

Επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην υγεία

Τα φυτοφάρμακα έχουν συνδεθεί σε παλαιότερες μελέτες με πρόωρους τοκετούς, συγγενείς ανωμαλίες όπως ελαττώματα του νευρικού σωλήνα, αυτόματες αποβολές και αύξηση γενετικών βλαβών στον άνθρωπο. Η έκθεση σε φυτοφάρμακα έχει επίσης συσχετιστεί με χαμηλότερη συγκέντρωση σπερματοζωαρίων, καρδιοπάθειες, καρκίνο και άλλες διαταραχές.

Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ρυπαντές όπως τα φυτοφάρμακα, ακόμη και κατά την εμβρυϊκή ζωή, σύμφωνα με την American Academy of Pediatrics. Η έκθεση κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών, χαμηλού βάρους γέννησης και εμβρυϊκού θανάτου. «Η έκθεση στην παιδική ηλικία έχει συνδεθεί με προβλήματα προσοχής και μάθησης, καθώς και με καρκίνο», αναφέρει η AAP.

Η Alliance for Food and Farming, που εκπροσωπεί παραγωγούς συμβατικών και βιολογικών προϊόντων, έχει ασκήσει διαχρονικά κριτική στην ετήσια έκθεση.

Προηγούμενες εκθέσεις του USDA και της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχουν δείξει ότι όταν «οι αγρότες χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα, τηρούν αυστηρά τους νόμους και τους κανονισμούς για να παρέχουν ασφαλή και υγιεινά φρούτα και λαχανικά για τις οικογένειες της Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων των δικών τους», ανέφερε εκπρόσωπος της AFF.

«Η απλή παρουσία υπολειμμάτων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάτι είναι επικίνδυνο. Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) θέτει όρια που ήδη περιλαμβάνουν μεγάλα περιθώρια ασφάλειας για την προστασία των βρεφών και των παιδιών.»

«Αιώνια χημικά» στα τρόφιμά μας

Για πρώτη φορά, η έκθεση διαπίστωσε ότι πάνω από το 60% των δειγμάτων της «Dirty Dozen» περιείχαν φυτοφάρμακα που ανήκουν στα λεγόμενα «αιώνια χημικά» (PFAS). Τα τρία πιο συχνά ανιχνευόμενα φυτοφάρμακα ήταν αυτές οι ενώσεις υπερφθοριωμένων και πολυφθοριωμένων αλκυλίων.

Τα PFAS ονομάζονται «αιώνια χημικά» επειδή οι μοριακοί τους δεσμοί μπορεί να χρειαστούν χρόνια, δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες για να διασπαστούν πλήρως στο περιβάλλον.

«Τα φυτοφάρμακα PFAS είναι δραστικά επειδή σκοτώνουν — και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που προκαλούν τόση ανησυχία για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον», δήλωσε η Bernadette Del Chiaro, ανώτερη αντιπρόεδρος της EWG για την Καλιφόρνια.

Αρκετές ουσίες PFAS έχουν συνδεθεί με καρκίνο, παχυσαρκία, παθήσεις του θυρεοειδούς, υψηλή χοληστερόλη, μειωμένη γονιμότητα, ηπατική βλάβη, ορμονικές διαταραχές και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, σύμφωνα με την EPA. Ορισμένες από αυτές τις ουσίες μπορεί να είναι επιβλαβείς ακόμη και σε απειροελάχιστες ποσότητες.

«Δυστυχώς, δεν υπάρχει τρόπος να περιοριστεί η βλάβη», ανέφερε η Del Chiaro. «Δεν μπορούμε να σκοτώσουμε τους μύκητες ή τα έντομα σε ένα ροδάκινο χωρίς να διακινδυνεύσουμε να βλάψουμε και το παιδί που θα το καταναλώσει. Το γεγονός ότι ψεκάζουμε σκόπιμα “αιώνια χημικά” στα προϊόντα που αγοράζουμε είναι πραγματικά ανησυχητικό.»

Εκπρόσωπος της CropLife America, που εκπροσωπεί τη βιομηχανία φυτοφαρμάκων, δήλωσε ότι η «ετήσια εκστρατεία φόβου» της EWG υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο διατροφικό σύστημα.

«Τα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από το 99% των ελεγχθέντων προϊόντων βρίσκονται πολύ κάτω από τα όρια ασφαλείας της EPA.»

Πώς να μειώσετε την έκθεση σε φυτοφάρμακα

Στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης, η EWG δημοσιεύει και τη λίστα «Clean Fifteen», με τα μη βιολογικά προϊόντα που έχουν τα χαμηλότερα επίπεδα υπολειμμάτων.

Φέτος, σχεδόν το 60% των δειγμάτων αυτής της λίστας δεν είχαν ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Στην κορυφή βρίσκονται ο ανανάς, το γλυκό καλαμπόκι και το αβοκάντο. Ακολουθούν η παπάγια, τα κρεμμύδια, τα κατεψυγμένα γλυκά μπιζέλια, τα σπαράγγια, το λάχανο, το κουνουπίδι, το καρπούζι, τα μάνγκο, οι μπανάνες, τα καρότα, τα μανιτάρια και το ακτινίδιο.

Η λύση δεν είναι να σταματήσει κανείς να καταναλώνει φρέσκα προϊόντα, τονίζουν οι ειδικοί. Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν βασικό πυλώνα μιας υγιεινής διατροφής, επομένως το κλειδί είναι η ποικιλία.

Η επιλογή περισσότερων προϊόντων από τη «Clean Fifteen» και λιγότερων από τη «Dirty Dozen» — ή η αγορά βιολογικών εκδοχών των 12 πιο επιβαρυμένων — αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο μείωσης της έκθεσης, σύμφωνα με τον αναλυτή της EWG Varun Subramaniam.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση περισσότερων βιολογικών τροφίμων μπορεί να μειώσει τα επίπεδα φυτοφαρμάκων στον ανθρώπινο οργανισμό.

«Υπάρχουν συχνά βιολογικές επιλογές και στα κατεψυγμένα προϊόντα», σημείωσε. «Αλλά ακόμη κι αν δεν βρείτε, για παράδειγμα, βιολογικά βατόμουρα, οποιοδήποτε πλύσιμο είναι καλύτερο από κανένα.»

Όλα τα φρούτα και τα λαχανικά, ακόμη και τα βιολογικά, πρέπει να πλένονται πριν το ξεφλούδισμα, ώστε να μην μεταφέρονται ρύποι και βακτήρια στο εσωτερικό τους, σύμφωνα με την FDA. Μετά το πλύσιμο, σκουπίστε τα με καθαρό πανί ή χαρτί.

Τα σκληρά προϊόντα όπως καρότα, αγγούρια, πεπόνια και πατάτες μπορούν να τρίβονται με καθαρή βούρτσα κάτω από τρεχούμενο νερό. Τα υπόλοιπα πρέπει να τρίβονται απαλά. Δεν χρειάζεται χρήση σαπουνιού ή χλωρίνης, καθώς τα προϊόντα είναι πορώδη και μπορεί να απορροφήσουν χημικά.

Αφαιρέστε τα εξωτερικά φύλλα από λάχανο και μαρούλι και ξεπλύνετε προσεκτικά κάθε φύλλο — χωρίς έντονη πίεση νερού για να μην καταστραφούν.

Οι ειδικοί συνιστούν νερό χαμηλής πίεσης, ελαφρώς πιο ζεστό από τα προϊόντα, και χρήση σουρωτηριού για το στέγνωμα των φύλλων. Μην ξεχνάτε να πλένετε και το σουρωτήρι μετά. Εξαίρεση αποτελούν τα έτοιμα συσκευασμένα «τριπλά πλυμένα» λαχανικά, τα οποία δεν χρειάζονται επιπλέον πλύσιμο.

Πηγή: CNN

ΕΟΦ: Ανακαλείται παρτίδα φαρμάκου για αναπνευστικά προβλήματα

0

Προληπτικά εκδόθηκε η απόφαση του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), με στόχο την ενίσχυση της εθελοντικής ανάκλησης από την εταιρεία παραγωγής του φαρμάκου.

Ο ΕΟΦ ανακοίνωσε σήμερα (23/03) την ανάκληση της παρτίδας 1204161C, με ημερομηνία λήξης 28/4/2026, που αφορά το φαρμακευτικό προϊόν CUROSURF SUS.TR.INS 120mg/1,5ml.

Η εθελοντική ανάκληση αποφασίστηκε μετά από απόκλιση που εντοπίστηκε στα αποτελέσματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης στον χώρο παραγωγής κατηγορίας Grade A (cleanroom environmental monitoring).

Διευκρινίζεται ότι όλες οι επηρεαζόμενες παρτίδες πληρούσαν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές κατά την αποδέσμευσή τους, ενώ οι δοκιμές στειρότητας του τελικού προϊόντος ήταν επιτυχείς. Μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί ανεπιθύμητες ενέργειες που να σχετίζονται με τις συγκεκριμένες παρτίδες.

Η απόφαση εκδόθηκε προληπτικά, στο πλαίσιο ενίσχυσης της εθελοντικής ανάκλησης της εταιρείας CHIESI FARMACEUTICI SPA (Ιταλία) και με γνώμονα την προστασία της δημόσιας υγείας.

Ειδικός αποκαλύπτει τα φάρμακα που «δεν πρέπει ποτέ» να συνδυάζονται με αλκοόλ

0

Αν και οι περισσότεροι γνωρίζουν τους κινδύνους, μια φαρμακοποιός εξηγεί πόσο σοβαρές μπορεί να είναι οι συνέπειες όταν καταναλώνεται αλκοόλ σε συνδυασμό με συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων.

Η κατανάλωση αλκοόλ περιστασιακά αποτελεί για πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο μέρος της καθημερινότητας. Ωστόσο, αρκετοί δεν περιορίζουν τη συνήθειά τους, εκτός αν το κάνουν για λόγους υγείας ή για προσωπική επιλογή αποχής.

Παρόλα αυτά, κατά τη λήψη φαρμάκων, πολλές ετικέτες προειδοποιούν ρητά να αποφεύγεται το αλκοόλ — μια σύσταση που συχνά αγνοείται.

Η φαρμακοποιός Deborah Grayson προειδοποιεί ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα επικίνδυνη επιλογή.

Μιλώντας στη Mail Online, ανέδειξε τις σοβαρές παρενέργειες που μπορεί να προκύψουν όταν αγνοούνται αυτές οι προειδοποιήσεις, καθώς και ποια φάρμακα συνδέονται με τα πιο επικίνδυνα συμπτώματα.

Αντιβιοτικά

Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση λοιμώξεων, ωστόσο, σύμφωνα με την Grayson, η κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της αγωγής δεν συνιστάται σε καμία περίπτωση.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν λαμβάνονται μετρονιδαζόλη ή σιπροφλοξασίνη.

Η μετρονιδαζόλη χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση αναερόβιων βακτηριακών λοιμώξεων, ενώ η σιπροφλοξασίνη χορηγείται για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και πνευμονία.

Όπως ανέφερε: «Αν συνδυάσετε αυτά τα αντιβιοτικά με αλκοόλ, μπορεί να αρρωστήσετε σοβαρά — σε σημείο που κάποιοι ασθενείς έχουν νιώσει ότι κινδυνεύει η ζωή τους. Τόσο έντονη μπορεί να είναι η αντίδραση.

Η προειδοποίηση υπάρχει στην ετικέτα, αλλά πολλοί δεν αντιλαμβάνονται ότι ακόμη και μια πολύ μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να προκαλέσει έντονη αντίδραση.»

Αντιπηκτικά (αραιωτικά αίματος)

Τα αντιπηκτικά αποτελούν συχνά σωτήρια φάρμακα, καθώς αποτρέπουν τον σχηματισμό θρόμβων και συμβάλλουν στην πρόληψη εμφράγματος ή εγκεφαλικού.

Η Grayson προειδοποιεί ιδιαίτερα για τον συνδυασμό αλκοόλ με τη βαρφαρίνη.

«Το αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός επεξεργάζεται το φάρμακο, αυξάνοντας τον κίνδυνο θρόμβωσης αλλά και εσωτερικής αιμορραγίας.»

Αντικαταθλιπτικά

Σύμφωνα με το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), ο συνδυασμός αλκοόλ και αντικαταθλιπτικών μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες παρενέργειες.

Η Grayson εξηγεί: «Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τη χαμηλή διάθεση και να μειώσει την αποτελεσματικότητα των αντικαταθλιπτικών.

Ορισμένα αντικαταθλιπτικά, όπως η αμιτριπτυλίνη και η μιρταζαπίνη, προκαλούν υπνηλία και ζάλη — συμπτώματα που ενισχύονται από το αλκοόλ.»

Επιπλέον, επειδή το αλκοόλ είναι κατασταλτική ουσία, μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα ψυχικών διαταραχών.

Φάρμακα για ΔΕΠΥ (ADHD)

Τα φάρμακα για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αυξάνουν τα επίπεδα συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο.

Παρότι κυκλοφορούν με διάφορες εμπορικές ονομασίες, οι ασθενείς προειδοποιούνται ότι η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης παρενεργειών.

Η Grayson επισημαίνει: «Φάρμακα όπως η μεθυλφαινιδάτη και η λισδεξαμφεταμίνη μπορούν να “καλύψουν” τις επιδράσεις του αλκοόλ.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ακούσια υπερκατανάλωση και αυξημένο κίνδυνο βλάβης.»

Αντιψυχωσικά

Η κατανάλωση αλκοόλ σε συνδυασμό με αντιψυχωσικά φάρμακα αυξάνει σημαντικά την υπνηλία, σύμφωνα με την Grayson.

Τα αντιψυχωσικά χρησιμοποιούνται κυρίως για την αντιμετώπιση διαταραχών όπως η σχιζοφρένεια, αλλά και για άλλες καταστάσεις όπως ο επίμονος λόξυγγας, η ναυτία και οι έμετοι.

Όπως εξηγεί: «Τα αντιψυχωσικά προκαλούν από μόνα τους έντονη υπνηλία. Το αλκοόλ ενισχύει αυτές τις επιδράσεις και μπορεί να επηρεάσει περαιτέρω τη διάθεση και την κρίση, καθιστώντας τον συνδυασμό επικίνδυνο.»

Υπνωτικά χάπια

Η Grayson προειδοποιεί τόσο για τα συνταγογραφούμενα όσο και για τα μη συνταγογραφούμενα υπνωτικά χάπια, καθώς ο συνδυασμός τους με αλκοόλ μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνος.

Επιπλέον, το αλκοόλ διαταράσσει τον ύπνο, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων.

Όπως αναφέρει: «Ο συνδυασμός αλκοόλ με υπνωτικά αυξάνει την υπνηλία και τον κίνδυνο πτώσεων, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους. Παράλληλα, το αλκοόλ διαταράσσει τα φυσιολογικά πρότυπα ύπνου, μειώνοντας το συνολικό όφελος της αγωγής.»

Πρωτοφανές έγκλημα μαζικής δηλητηρίασης άγριας ζωής

0

Από την Τετάρτη 11 Μαρτίου, διαδραματίζεται στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης  Σουφλίου ένα από τα σοβαρότερα περιστατικά μαζικής δηλητηρίασης άγριας ζωής της τελευταίας πενταετίας. Μέχρι τώρα έχουν εντοπιστεί νεκροί εννιά Μαυρόγυπες, τέσσερις Γερακίνες, τέσσερις Κόρακες, ένας Λύκος, πέντε Αλεπούδες, δύο Κουνάβια, ενώ τρεις Μαυρόγυπες εντοπίστηκαν ζωντανοί εγκαίρως με συμπτώματα δηλητηρίασης.

Διάσπαρτες σε στρατηγικά επιλεγμένα σημεία στην καρδιά του Εθνικού Πάρκου, εντοπίστηκαν φόλες –υπολείμματα από Ζαρκάδι– από τις τέσσερις Ειδικές Μονάδες Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων της Εταιρείας Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, του 2ου Κυνηγετικού Συλλόγου Ορεστιάδας και των Μονάδων Διαχείρισης των Εθνικών Πάρκων Νέστου-Βιστωνίδας-Ροδόπης και Κορώνειας-Βόλβης-Χαλκιδικής του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Έκτοτε, έχουν κινητοποιηθεί αρμόδιοι και τοπικοί φορείς, ενώ Περιβαλλοντικές Οργανώσεις σε όλη τη χώρα καλούν για την άμεση, αποτελεσματική εξιχνίαση του περιστατικού και την αντιμετώπιση αυτού ως οργανωμένου εγκλήματος.

Ο Μαυρόγυπας αποτελεί πτωματοφάγο αρπακτικό-σύμβολο του Δάσους Δαδιάς όπου και φιλοξενείται η μοναδική φυσική αναπαραγόμενη αποικία του είδους στα Βαλκάνια. Το είδος έχει υπάρξει αντικείμενο πολυετών δράσεων διατήρησης και η απώλεια τόσο μεγάλου αριθμού ατόμων, σε σχέση με τον μικρό πληθυσμό του είδους, όχι μόνο ανατρέπει χρόνια εθνικών και διασυνοριακών δράσεων για την προστασία του, αλλά συνεπάγεται και πολύ σημαντική οικονομική ζημία για την Πολιτεία.

Το συγκεκριμένο περιστατικό, αν και από τα σοβαρότερα των τελευταίων χρόνων, αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου, καθώς κάθε χρόνο σημειώνονται πολλές δεκάδες περιστατικά δηλητηρίασης άγριων ζώων (μεταξύ των οποίων αυστηρά προστατευόμενα είδη, όπως το Όρνιο και ο Χρυσαετός) σε όλη τη χώρα, όμως σε καμία περίπτωση δεν έχουν εντοπιστεί και τιμωρηθεί οι δράστες του εγκλήματος. Ενδεικτικά, μεταξύ 1995-2025, στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς έχουν βρεθεί 22 δηλητηριασμένοι Μαυρόγυπες.

Οι μηχανισμοί, τα πρωτόκολλα, η χρηματοδότηση και η σχετική εκπαίδευση αρμόδιων φορέων για τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών υπάρχουν. Η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων έχει απαγορευθεί στην Ελλάδα από το 1993 και μόλις το 2022 θεσπίστηκε Κοινή Υπουργική Απόφαση για τον έλεγχο της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων. Ωστόσο, το πιο πρόσφατο αυτό περιστατικό αποτελεί ηχηρή υπενθύμιση πως η εφαρμογή των παραπάνω παραμένει ελλιπής. Καθώς και θλιβερή επιβεβαίωση πως η ατιμωρησία και η περιφρόνηση των δραστών για τους θεσμούς έχει φτάσει στο απροχώρητο.

Λόγω της σοβαρότητας του περιστατικού, οι συνυπογράφουσες Οργανώσεις, καλούμε την Πολιτεία :

  • Να κινήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της για την εξιχνίαση κακουργημάτων, όπως ανακρίσεις, αξιοποίηση υλικού από κάμερες κυκλοφορίας, άρση απορρήτου τηλεπικοινωνιών κ.ά.
  • Να διεξαχθούν άμεσα εξονυχιστικές και πλήρεις επιτόπιες έρευνες, τοξικολογικές εξετάσεις στα ευρήματα, και νεκροψίες όλων των νεκρών ατόμων ώστε να συγκεντρωθεί μια εμπεριστατωμένη δικογραφία.
  • Να αναλάβει αποφασιστικά τον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών για τη βέλτιστη επικοινωνία και αποτελεσματική συνεργασία τους στη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Στο αμέσως επόμενο διάστημα, Περιβαλλοντικές Οργανώσεις και άλλοι φορείς της χώρας θα ζητήσουν έκτακτη συνάντηση με την ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για να συζητηθεί εκτενώς το ζήτημα και τα επόμενα βήματα που πρέπει να γίνουν. Αν και αυτό το έγκλημα μείνει ατιμώρητο θα είναι η πιο κραυγαλέα παραδοχή της αποτυχίας μας να προστατεύσουμε τη φύση από την απειλή των δηλητηρίων!

Κάλεσμα προς τοπικούς κατοίκους και επισκέπτες:

Όποιος βρίσκεται στην περιοχή του Εθνικού Πάρκου Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου και εντοπίσει κάποιο νεκρό ζώο ή ένα ζωντανό πουλί που δεν μπορεί να πετάξει ή άλλο άγριο ζώο με εμφανές πρόβλημα, ας μην αδιαφορήσει. Καλέστε τη Δασική Υπηρεσία (1591) και την τοπική Μονάδα Διαχείρισης του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. Με την ενεργή συμμετοχή των πολιτών, κάποια θύματα μπορούν να σωθούν εγκαίρως και να αποφευχθούν περαιτέρω απώλειες.